Εικονική πραγματικότητα
Κώστας Καλλίτσης, Η Καθημερινή, Δημοσιευμένο: 2022-07-10
Η εβδομάδα άνοιξε με την κυβερνητική διαβεβαίωση ότι η χώρα είναι θωρακισμένη έναντι του κινδύνου έλλειψης ενέργειας τον χειμώνα. Ακολούθησε η απίστευτη εξαγγελία Σκρέκα, ως καθ’ ύλη αρμόδιου υπουργού, ότι η κυβέρνηση αποφάσισε να επιδοτεί την κατανάλωση ηλεκτρενέργειας οριζόντια, για όλες τις κατοικίες που μπορεί να έχει καθένας, για πλούσιους και φτωχούς, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια, για το σύνολο της κατανάλωσής τους –μιλάμε για δαπάνη περίπου 700 εκατ. ευρώ/μήνα, που θα απορροφά το 84% της αύξησης των τιμών. Το υπουργείο Οικονομικών διαφώνησε με αυτήν την γαλαντομία αλλά οι εκλογικές προτεραιότητες υπερίσχυσαν.
Υπάρχουν λεφτά; Πού βρέθηκαν; Σε αντίθεση με την περίοδο των μνημονίων, που ήταν υποχρεωτική η επίτευξη πλεονασμάτων, οι παροχές τώρα γίνονται με δανεικά. Σε περίπου δύο χρόνια έχουν διανεμηθεί 50 δισ. με ισόποση αύξηση του δημοσίου χρέους –σχεδόν αναπληρώσαμε το κούρεμα 53 δισ. του χρέους μας το 2012. Οι παροχές γίνονται με δανεικά. Αν είναι οριζόντιες, αυτό σημαίνει ότι ο ελληνικός λαός δανείζεται για να κάνει παροχές και σε όσους δεν έχουν ανάγκη –αντίθετα με το ΔΝΤ που συνιστά οι έχοντες να πληρώνουν όλο το κόστος, να ενισχύονται μόνο οι οικονομικά ευάλωτοι. Δεύτερον, σημαίνει ότι τα λεφτά δεν επαρκούν να ανακουφίσουν όσους πραγματικά έχουν ανάγκη, καθότι μοιράζονται και σε όσους δεν έχουν ανάγκη.
Καθ’ ημάς αναπτύσσεται και μια ιδιάζουσα ικανότητα: Να ξοδεύονται λεφτά χωρίς να αφήνουν κάποιο κοινωνικό, αναπτυξιακό αποτύπωμα. Στη διετία χαρίστηκαν πολλά δισ. χωρίς κριτήρια ενώ άλλα δόθηκαν ως κρατική εγγύηση για να δανειοδοτηθούν μαγαζιά καμία τράπεζα δεν θα δάνειζε.
Θα ήταν ωραίο αν περίσσευε, ας πούμε, 1 δισ. για να στηριχτούν εγχειρήματα startups νέων Ελλήνων. Ή, 1 δισ. που μαζί με ιδιωτικά κεφάλαια θα έφτιαχναν ένα ισχυρό επενδυτικό fund εισηγμένο στο Χρηματιστήριο, να επενδύει σε δυναμικές μεσαίες παραγωγικές επιχειρήσεις. Ή κάποια εκατομμύρια για να μετατραπεί ένα μεγάλο νοσοκομειακό συγκρότημα σε μοντέλο για το ΕΣΥ της επόμενης ημέρας. Αλλά, λεφτά για τέτοια πράγματα δεν περισσεύουν.
Δεν θα περισσέψουν ούτε από το Ταμείο Ανάκαμψης: Χωρίς έργα με κάποιο κοινωνικό αναπτυξιακό αποτύπωμα, κι αυτό γεμίζει με όσα μεταφέρονται από το ΕΣΠΑ. Όπως επί 10ετίες, το μόνο μέλημα είναι να απορροφηθούν κεφάλαια, όχι τόσο πού/προς τι θα απορροφηθούν, αν θα πιάσουν τόπο.
Το κακό είναι ότι η πολιτική των γενικών, χωρίς αξιολόγηση και αυστηρές προτεραιότητες, παροχών με δανεικά, δείχνει να μακροημερεύει. Τα μεγάλα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας (αδύναμη παραγωγική βάση, η δραματικά χαμηλή ολική παραγωγικότητα, ο διχασμός της ανάμεσα σε ένα σύγχρονο τομέα κι ένα αρχιπέλαγος δήθεν επιχειρήσεων που ζουν χάρη σε φορο- και εισφορο-διαφυγή, τα δίδυμα ελλείμματα, ένα πολύ μεγάλο ιδιωτικό και μακράν το μεγαλύτερο δημόσιο χρέος…) διατηρούνται στο ημίφως. Έτσι, η συζήτηση μπορεί να περιοριστεί στις παροχές: Σε πόσες δόσεις θα επιστραφούν κάποια δισ. από δώρα κι επικουρικές (θα επιβαρυνθούν και οι νεότερες γενιές…), πόσο θα αυξηθούν οι συντάξεις το 2023, τι ωραίο είναι που θα καταργηθεί η εισφορά αλληλεγγύης κι από το δημόσιο κι από τις συντάξεις, ποιες θα είναι οι επόμενες μειώσεις φόρων και άλλα ανάλογα.
Μοιάζει, λες, να φιλοτεχνείται μια εικονική (προεκλογική) πραγματικότητα.
Παράδειγμα, πίσω στα της ενέργειας: Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι η χώρα είναι θωρακισμένη έναντι του κινδύνου ελλείψεων, είναι τουλάχιστον αμφίβολο αν θα μπορέσουμε να εξασφαλίσουμε τις αναγκαίες ποσότητες LNG για τη χειμερινή περίοδο. Αντιθέτως, είναι πολύ πιθανό ότι οι ελλείψεις ρεύματος θα ξεκινήσουν μέσα στο καλοκαίρι. Κι όσο αφορά τα κυβερνητικά σχήματα που υποτίθεται ότι βάζουν τα δυο πόδια των παραγωγών-παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας σε ένα παπούτσι, πριν καν αλέκτορα φωνήσαι το υπουργείο Ενέργειας άτσαλα ανέβαλε για τις 22 Ιουλίου την ανακοίνωση των τιμολογίων που νομοθετικά είχε οριστεί να γίνει σήμερα, 10 Ιουλίου. Η αναβολή έγινε γιατί το υπουργείο έμαθε σε ποια ύψη θα πέταγαν οι τιμές που θα ανακοίνωναν οι πάροχοι και κατατρόμαξε…
Υπάρχουν λεφτά; Πού βρέθηκαν; Σε αντίθεση με την περίοδο των μνημονίων, που ήταν υποχρεωτική η επίτευξη πλεονασμάτων, οι παροχές τώρα γίνονται με δανεικά. Σε περίπου δύο χρόνια έχουν διανεμηθεί 50 δισ. με ισόποση αύξηση του δημοσίου χρέους –σχεδόν αναπληρώσαμε το κούρεμα 53 δισ. του χρέους μας το 2012. Οι παροχές γίνονται με δανεικά. Αν είναι οριζόντιες, αυτό σημαίνει ότι ο ελληνικός λαός δανείζεται για να κάνει παροχές και σε όσους δεν έχουν ανάγκη –αντίθετα με το ΔΝΤ που συνιστά οι έχοντες να πληρώνουν όλο το κόστος, να ενισχύονται μόνο οι οικονομικά ευάλωτοι. Δεύτερον, σημαίνει ότι τα λεφτά δεν επαρκούν να ανακουφίσουν όσους πραγματικά έχουν ανάγκη, καθότι μοιράζονται και σε όσους δεν έχουν ανάγκη.
Καθ’ ημάς αναπτύσσεται και μια ιδιάζουσα ικανότητα: Να ξοδεύονται λεφτά χωρίς να αφήνουν κάποιο κοινωνικό, αναπτυξιακό αποτύπωμα. Στη διετία χαρίστηκαν πολλά δισ. χωρίς κριτήρια ενώ άλλα δόθηκαν ως κρατική εγγύηση για να δανειοδοτηθούν μαγαζιά καμία τράπεζα δεν θα δάνειζε.
Θα ήταν ωραίο αν περίσσευε, ας πούμε, 1 δισ. για να στηριχτούν εγχειρήματα startups νέων Ελλήνων. Ή, 1 δισ. που μαζί με ιδιωτικά κεφάλαια θα έφτιαχναν ένα ισχυρό επενδυτικό fund εισηγμένο στο Χρηματιστήριο, να επενδύει σε δυναμικές μεσαίες παραγωγικές επιχειρήσεις. Ή κάποια εκατομμύρια για να μετατραπεί ένα μεγάλο νοσοκομειακό συγκρότημα σε μοντέλο για το ΕΣΥ της επόμενης ημέρας. Αλλά, λεφτά για τέτοια πράγματα δεν περισσεύουν.
Δεν θα περισσέψουν ούτε από το Ταμείο Ανάκαμψης: Χωρίς έργα με κάποιο κοινωνικό αναπτυξιακό αποτύπωμα, κι αυτό γεμίζει με όσα μεταφέρονται από το ΕΣΠΑ. Όπως επί 10ετίες, το μόνο μέλημα είναι να απορροφηθούν κεφάλαια, όχι τόσο πού/προς τι θα απορροφηθούν, αν θα πιάσουν τόπο.
Το κακό είναι ότι η πολιτική των γενικών, χωρίς αξιολόγηση και αυστηρές προτεραιότητες, παροχών με δανεικά, δείχνει να μακροημερεύει. Τα μεγάλα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας (αδύναμη παραγωγική βάση, η δραματικά χαμηλή ολική παραγωγικότητα, ο διχασμός της ανάμεσα σε ένα σύγχρονο τομέα κι ένα αρχιπέλαγος δήθεν επιχειρήσεων που ζουν χάρη σε φορο- και εισφορο-διαφυγή, τα δίδυμα ελλείμματα, ένα πολύ μεγάλο ιδιωτικό και μακράν το μεγαλύτερο δημόσιο χρέος…) διατηρούνται στο ημίφως. Έτσι, η συζήτηση μπορεί να περιοριστεί στις παροχές: Σε πόσες δόσεις θα επιστραφούν κάποια δισ. από δώρα κι επικουρικές (θα επιβαρυνθούν και οι νεότερες γενιές…), πόσο θα αυξηθούν οι συντάξεις το 2023, τι ωραίο είναι που θα καταργηθεί η εισφορά αλληλεγγύης κι από το δημόσιο κι από τις συντάξεις, ποιες θα είναι οι επόμενες μειώσεις φόρων και άλλα ανάλογα.
Μοιάζει, λες, να φιλοτεχνείται μια εικονική (προεκλογική) πραγματικότητα.
Παράδειγμα, πίσω στα της ενέργειας: Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι η χώρα είναι θωρακισμένη έναντι του κινδύνου ελλείψεων, είναι τουλάχιστον αμφίβολο αν θα μπορέσουμε να εξασφαλίσουμε τις αναγκαίες ποσότητες LNG για τη χειμερινή περίοδο. Αντιθέτως, είναι πολύ πιθανό ότι οι ελλείψεις ρεύματος θα ξεκινήσουν μέσα στο καλοκαίρι. Κι όσο αφορά τα κυβερνητικά σχήματα που υποτίθεται ότι βάζουν τα δυο πόδια των παραγωγών-παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας σε ένα παπούτσι, πριν καν αλέκτορα φωνήσαι το υπουργείο Ενέργειας άτσαλα ανέβαλε για τις 22 Ιουλίου την ανακοίνωση των τιμολογίων που νομοθετικά είχε οριστεί να γίνει σήμερα, 10 Ιουλίου. Η αναβολή έγινε γιατί το υπουργείο έμαθε σε ποια ύψη θα πέταγαν οι τιμές που θα ανακοίνωναν οι πάροχοι και κατατρόμαξε…
