Υποσχέσεις και πραγματικότητα

Φώτης Κουβέλης, Δημοσιευμένο: 2011-10-16

Η ίδρυση και παρουσία του ΠΑΣΟΚ, αμέσως με τη μεταπολίτευση, συνδέεται με τη διεκδίκηση της κοινωνίας για τον εκδημοκρατισμό του κράτους και τον δημοκρατικό επαναπροσδιορισμό της πολιτικής.

Με σημαντικό τον πολιτικό απόηχο και τις συνέπειες της μετεμφυλιακής περιόδου, καθώς και της νωπής επτάχρονης δικτατορίας, σε βάρος της πολιτικής δημοκρατίας, το ΠΑΣΟΚ εκφράζει το αίτημα της αλλαγής. Καταλαμβάνει και το πολιτικό κενό που αφήνει η τότε Αριστερά, η οποία αδυνατεί να αντιληφθεί τους ανακαθορισμένους πολιτικο-κοινωνικούς συσχετισμούς και μένει εγκλωβισμένη στις εσωτερικές αντιθέσεις της, με πολιτικές και ιδεολογικές επιλογές που δεν άφηναν πίσω τις κομμουνιστικές παραδοχές και δεσμεύσεις.

Ηγείται ενός ριζοσπαστικού κινήματος που προέτασσε το αίτημα του σοσιαλισμού, της εθνικής ανεξαρτησίας, της λαϊκής κυριαρχίας και της κοινωνικής απελευθέρωσης και πέτυχε, με τις αδιαμφισβήτητες ικανότητες του ιδρυτή του Ανδρέα Παπανδρέου, να εκφράσει το κοινωνικό πολιτικό ρεύμα της αλλαγής, το οποίο σταδιακά μετατράπηκε σε πλειοψηφικό.

Ο αντιδυτικισμός ήταν κορυφωμένος μέσα στην κοινωνία και συστηματικά τον τροφοδότησε («ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο») με την πολιτική του, μαζί βέβαια και με την πολιτική του μεγαλύτερου μέρους των δυνάμεων της Αριστεράς. Η στάση του αυτή απέβλεπε, κατά κύριο λόγο, στην πολιτική συσπείρωση δυνάμεων στο εσωτερικό της χώρας και ελάχιστα έως καθόλου στο περιεχόμενο και τους στόχους της εξωτερικής πολιτικής του.

Η διαδρομή του ΠΑΣΟΚ, μετά το 1981, όταν κέρδισε τις βουλευτικές εκλογές και την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, σχηματίζοντας την πρώτη, στην ιστορία του τόπου, σοσιαλιστική, όπως αποκαλούνταν, κυβέρνηση, είναι σχεδόν ταυτισμένη με την πορεία και την εξέλιξη της χώρας.

Στα πρώτα χρόνια της κυβερνητικής του θητείας, το ΠΑΣΟΚ βρέθηκε αντιμέτωπο με τις προεκλογικές του υποσχέσεις και τη ρητορική του πλειοδοσία, με αποτέλεσμα να χάσει σημαντικό χρόνο για να προσγειώσει κυρίως τους οπαδούς του στο έδαφος της πραγματικότητας.

Ιδιαίτερο κεφάλαιο αποτελεί η γενικότερη οικονομική πολιτική του, τόσο της πρώτης (’81-’85) όσο και της δεύτερης (’85-‘89) κυβερνητικής περιόδου.

Η αναπτυξιακή πολιτική που εφάρμοσε στην περίοδο 1984-1990, στηριγμένη κυρίως στα Μ.Ο.Π. και το Α’ Κ.Π.Σ., προσδιορίσθηκε κυρίως από την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και τη βελτίωση του επιπέδου ζωής στις αγροτικές και περιφερειακές περιοχές της χώρας, χωρίς ωστόσο να διαμορφώνει στέρεες συνθήκες και προϋποθέσεις μιας συστηματικής αναπτυξιακής προοπτικής.

Η δημοσιονομική πολιτική εμφάνισε ελλειμματικά στοιχεία συνεπεία των μισθολογικών αυξήσεων, της διόγκωσης του δημόσιου τομέα με τις χιλιάδες προσλήψεις και της έντονης χρηματοδότησής του.

Θετικά και σημαντικά καταγράφονται οι θεσμικές αλλαγές που επέφερε με την κατάργηση των υπολειμμάτων της νομοθεσίας και των συμβόλων του εμφυλίου πολέμου, το ξεπέρασμα του «φόβου του χωροφύλακα» και τον εκσυγχρονισμό, ιδιαίτερα του οικογενειακού δικαίου, όπως και με το δικαίωμα της ψήφου των νέων στα δεκαοχτώ.

Η επιστροφή του ΠΑΣΟΚ στην κυβερνητική εξουσία στα τέλη του 1993, χαρακτηρίζεται από στροφή στα ζητήματα της οικονομικής πολιτικής. Μια στροφή όμως που δεν αποτελεί την αντιστοίχηση προς την οικονομική πραγματικότητα της χώρας και τις ανάγκες της.

Η περίοδος της κυβερνητικής θητείας του ΠΑΣΟΚ με πρωθυπουργό τον Κώστα Σημίτη, χαρακτηρίζεται από την πολιτική της σταθερής προσήλωσης στην Ευρώπη, με σημαντικό και καθοριστικό γεγονός για την οικονομία της χώρας την είσοδό της στην ΟΝΕ και τη συμμετοχή της Κύπρου στην Ε.Ε.

Ο «εκσυγχρονισμός» όμως του κράτους και οι μεταρρυθμίσεις, που αποτελούσαν τη διακηρυγμένη πολιτική προτεραιότητα και υπόσχεση της κυβέρνησης, δεν προωθήθηκαν, παρά μόνον σε λίγους τομείς. Το κράτος δεν μεταρρυθμίσθηκε, η δημόσια διοίκηση δεν αναδιαρθρώθηκε, η οικονομική πολιτική δεν αντιμετώπισε υπαρκτά και διαχρονικά δομικά προβλήματα, η δε ανάπτυξη, παρά τους υψηλούς ρυθμούς που σημειώθηκαν σε ορισμένη περίοδο, δεν εξασφάλισε σταθερά στοιχεία προοπτικής και εξέλιξης. Οι κοινωνικές ανισότητες δεν περιορίσθηκαν.

Το ΠΑΣΟΚ, με Πρόεδρο τον Γ. Παπανδρέου, επανήλθε το 2009, στην κυβερνητική εξουσία, μετά την αποτυχία και τα αδιέξοδα της πολιτικής της κυβέρνησης της Ν.Δ.

Σήμερα, είναι αντιμέτωπο και πάλι με το περιεχόμενο της αντιπολίτευσης που άσκησε, τις υποσχέσεις που έδωσε, με την οικονομική κατάσταση κρίσης στην οποία βρίσκεται η χώρα και η κοινωνία, με την αναποτελεσματικότητα και την έλλειψη ικανότητας να τη διαχειρισθεί και να την αντιμετωπίσει, με το λιγότερο δυνατό κοινωνικό κόστος.

Μετατοπισμένο στο χώρο του οικονομικού νεοφιλελευθερισμού, χάνει την κοινωνική του βάση και πιέζεται σε συρρίκνωση.

Θέματα επικαιρότητας: Αριστερά-κεντροαριστερά

Γιώργος Σιακαντάρης

Μια συζήτηση: Αγαθούληδες ή πονηρούληδες;

Γιώργος Σιακαντάρης, 2024-02-11

Η προγραμματισμένη συζήτηση της Έφης Αχτσιόγλου, του Διονύση...

Περισσότερα

Ένας νέος αστερισμός;

Παύλος Τσίμας, 2024-02-10

Το βράδυ των εκλογών του 1981- αφηγείται ο Μίμης Ανδρουλάκης...

Περισσότερα
Πάνος Σκοτινιώτης

Ζητείται εναλλακτική

Πάνος Σκοτινιώτης, 2024-02-09

Σε λίγες ημέρες συμπληρώνονται 68 χρόνια από τις εκλογές...

Περισσότερα
Ξενοφών Κοντιάδης

ΣΥΡΙΖΑ και ΠαΣοΚ στον δρόμο του Επινέ

Ξενοφών Κοντιάδης, 2023-11-19

Μετά τις εκλογές έχει διαμορφωθεί ένα πρωτόγνωρο πολιτικό...

Περισσότερα

Η επόμενη μέρα για τη σύνολη Αριστερά

Τάσος Παππάς, 2023-11-18

Και τώρα τι; Το πολιτικό σκηνικό αυτό που περιλαμβάνει τα...

Περισσότερα
Γιώργος Σωτηρέλης

Μετά τα Συνέδρια τί; ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ απέναντι στις προκλήσεις των καιρών

Γιώργος Σωτηρέλης, 2022-06-08

Είναι αναμφισβήτητο ότι η ολοκλήρωση των συνεδριακών διαδικασιών...

Περισσότερα
Πάνος Σκοτινιώτης

Η κεντροαριστερή «πολυκατοικία» και οι «μηχανικοί» της: γρίφοι και προσδοκίες

Πάνος Σκοτινιώτης, 2021-12-19

Θα ξεκινήσουμε από πέντε παραδοχές:Η πρώτη παραδοχή είναι...

Περισσότερα
Γιάννης Μπαλαμπανίδης

Καφές ή τσάι (και συμπάθεια)

Γιάννης Μπαλαμπανίδης, 2021-12-18

Σε μια από τις κωμωδίες των αδελφών Μαρξ, η αεροσυνοδός...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Σόσιαλ μίντια και φενάκες εν αφθονία

Παντελής Μπουκάλας, 2024-02-20

Από τον πλατωνικό «Φαίδρο» διδαχτήκαμε να είμαστε επιφυλακτικοί...

Γιατί υποχώρησε το κράτος δικαίου στην Ελλάδα;

Παύλος Ελευθεριάδης, 2024-02-17

Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 7ης Φεβρουαρίου...

Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Στροφή σε ένα νέο, υγιές παραγωγικό μοντέλο

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2024-02-15

Η κυβέρνηση της ΝΔ μετά τις εκλογές και το 41%, που το θεώρησε...

Δημοκρατική αφύπνιση

Λάμπρος Αθανάσιος Τσουκνίδας, 2024-02-11

Να που φτάσαμε να πρέπει να (ξανα)μάθουμε να κουβεντιάζουμε...

Γιώργος Σιακαντάρης

Μια συζήτηση: Αγαθούληδες ή πονηρούληδες;

Γιώργος Σιακαντάρης, 2024-02-11

Η προγραμματισμένη συζήτηση της Έφης Αχτσιόγλου, του Διονύση...

Εξωτερική πολιτική σε έναν απρόβλεπτο κόσμο

Λουκάς Τσούκαλης, 2024-02-10

Το παγκόσμιο οικοδόμημα στην εποχή της αμερικανικής παντοδυναμίας...

Ένας νέος αστερισμός;

Παύλος Τσίμας, 2024-02-10

Το βράδυ των εκλογών του 1981- αφηγείται ο Μίμης Ανδρουλάκης...

Πάνος Σκοτινιώτης

Ζητείται εναλλακτική

Πάνος Σκοτινιώτης, 2024-02-09

Σε λίγες ημέρες συμπληρώνονται 68 χρόνια από τις εκλογές...

Δημήτρης Χατζησωκράτης

120 ημέρες πριν τις ευρωεκλογές

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2024-02-09

Όλες οι δημοσκοπήσεις στο τέλος Ιανουαρίου καταγράφουν...

Τα τουρνικέ στο μουσείο της Μεταπολίτευσης

Αλέξης Παπαχελάς, 2024-02-04

Πριν από αρκετό καιρό, στην προηγούμενη θητεία του, ο πρωθυπουργός...

Αλήθειες και μύθοι για το πακέτο Μπλίνκεν

Βασίλης Νέδος, 2024-02-04

Δεν έχουν ακόμη συμπληρωθεί παρά λίγες ημέρες από τη στιγμή...

Συνταγή της καταστροφής

Σταύρος Αραχωβίτης, 2024-02-04

Αυτές τις μέρες οι αγρότες βρίσκονται σε ένα πρωτόγνωρο...

×
×