Οι δύο διαστάσεις της πολιτικής

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2014-03-20

Το ερώτημα τι σημαίνει πολιτική σηκώνει πολλή κουβέντα. Ολοι όμως θα συμφωνούσαμε ότι, μεταξύ άλλων, περιέχει και τις εξής δύο διαστάσεις: η μία, σαφώς η κύρια, είναι η ιδεολογική κόντρα ανάμεσα σε κόμματα που διαβάζουν διαφορετικά το παρόν και οραματίζονται διαφορετικά το μέλλον. Βάζοντας κατά μέρος το ποιoς έχει δίκιο, αυτή είναι η πολιτική φύση της αντιπαράθεσης Νέας Δημοκρατίας – ΣΥΡΙΖΑ: διαφωνούν ως προς το πρακτέον με το Mνημόνιο και ταυτόχρονα προωθούν ή απορρίπτουν μέτρα και πρωτοβουλίες που οδηγούν προς τη μία ή στην άλλη κατεύθυνση. Η έτερη διάσταση της πολιτικής, απόρροια της πρώτης αλλά δευτερεύουσα, είναι λιγότερο εμφανής και προσφέρεται για ρητορικά τεχνάσματα και υπόγειες χειραγωγήσεις: η κάθε παράταξη κατασκευάζει ένα πρότυπο συμπεριφοράς, το οποίο η ίδια υποτίθεται ότι εκπροσωπεί, και υπαινίσσεται ότι όσοι την ψηφίσουν θα μπορέσουν να αναγνωρίσουν σ’ αυτό το εξωραϊσμένο είδος ανθρώπου τον εαυτό τους. Ετσι, η κυβέρνηση προβάλλει το υπόδειγμα του υπεύθυνου ατόμου που πορεύεται στον μονόδρομο της δύσκολης λύσης, χωρίς λαϊκισμούς και εύκολες υποσχέσεις. Αντίστοιχα, ο ΣΥΡΙΖΑ επιστρατεύει την έννοια του αντιστεκόμενου στην αδικία και προσβλέπει στην έκρηξη που θα ανατρέψει τη ζοφερή πραγματικότητα.

Ενώ πλησιάζουν οι ευρωεκλογές, οι κινήσεις στη σκακιέρα της πολιτικής δείχνουν σαφή μετατόπιση από την πρώτη στη δεύτερη διάσταση της πολιτικής. Κυβέρνηση και ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να εμμένουν στην κλασική αντιδικία τους, αλλά στον ενδιάμεσο χώρο εμφανίστηκαν νέα σχήματα που προσπαθούν να αλλάξουν τους όρους του παιχνιδιού. Η αρχή έγινε με την πρωτοβουλία των «58», η οποία στην πρώτη, και πιστεύω πιο ειλικρινή, έκφρασή της παρέκαμψε το ερώτημα «Εσείς τι προτείνετε;» και μίλησε για την ανάγκη να υπάρξει ένας νέος πόλος, υπογραμμίζοντας κυρίως τις αρετές εκείνων που αποφάσισαν να τον κατασκευάσουν: ευρωπαϊσμός, σοβαρότητα, ρεαλισμός και μια αίσθηση υγιούς ανανέωσης με τη συμμετοχή καθηγητών και διανοουμένων, πλαισιωμένων από λίγα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, π.χ. Αυγερινός, Γιαννίτσης, που δεν έχουν λόγο να ντρέπονται για το παρελθόν τους.

Το μήνυμα ήταν σαφές: εμπιστευτείτε μας, όχι επειδή επιλέγουμε την εξής συγκεκριμένη λύση, αλλά γιατί είμαστε ευρωπαϊστές, σοβαροί, ρεαλιστές και διαφορετικοί. Μολονότι συμμερίζομαι την κριτική που τους ασκήθηκε γιατί απέφυγαν να δώσουν ένα ευδιάκριτο πολιτικό στίγμα και έριξαν το βάρος στην κολακευτική αυτοπροσωπογραφία τους, πρέπει ίσως να λάβουμε υπόψη μας τα εσωτερικά προβλήματα που θα δημιουργούσε στο ιδεολογικό μωσαϊκό της κίνησης μια πιο σαφής πρόταση. (Και κάτι άλλο, επειδή και η κριτική έχει τα όριά της: ενημερώνω όσους μίλησαν για καθηγητές άσχετους και άκαπνους, ότι ο Γιάννης Βούλγαρης, ο γραμματέας του «Ρήγα Φεραίου» στη δικτατορία, δεν περίμενε την ώριμη ηλικία για να ασχοληθεί με την πολιτική.)

Με το Ποτάμι του Σταύρου Θεοδωράκη η τάση να μην προτείνουμε κάτι χειροπιαστό –και δεν εννοώ αν στην κυβέρνηση πρέπει ή όχι να υπάρχουν υφυπουργοί– αλλά να φιλοτεχνούμε εξωραϊσμένες ή δαιμονοποιημένες ταυτότητες, από επικοινωνιακή τακτική έγινε το κεντρικό επιχείρημα. Η ιδρυτική διακήρυξη και οι πρώτες εμφανίσεις του Στ. Θεοδωράκη εξέπεμψαν το σαφέστατο μήνυμα «Δεν είμαι πολιτικός». Και εφόσον για τα σημερινά δεινά υποτίθεται ότι ευθύνονται οι πολιτικοί –στο διάστημα ανάμεσα στην «τεράστια» και την «αποκλειστική» ευθύνη των πολιτικών κρύβεται ολόκληρος ο ψηφοθηρικός λαϊκισμός– όποιος με την εκφορά του λόγου του, την εμφάνιση (σακίδιο) και το ύφος του δείχνει μη πολιτικός, έχει κερδίσει τις εντυπώσεις.

Κατά τα άλλα, το Ποτάμι ακολούθησε την πεπατημένη του Μπέπε Γκρίλο. Αντί να προτείνει τις δικές του λύσεις στα δύσκολα και στη συνέχεια να πείσει ότι είναι δίκαιες και εφικτές, παρέκαμψε το παρακινδυνευμένο αυτό εγχείρημα με τον έμμεσο ισχυρισμό ότι θα είναι δίκαιες και εφικτές, εφόσον εκπροσωπεί το υγιές κομμάτι της κοινωνίας: τους ευσυνείδητους, εργατικούς, αξιοπρεπείς, όσους τήρησαν τους κανόνες του παιχνιδιού και δεν συναλλάχτηκαν με την εξουσία, δηλαδή όλα τα αθώα θύματα. Οπως τα μέλη του βαθέος ΠΑΣΟΚ έγιναν εν μία νυκτί ενάρετοι αντιστασιακοί, προσχωρώντας στον ΣΥΡΙΖΑ, έτσι μπορούμε όλοι εύκολα να γίνουμε εργατικοί, αξιοπρεπείς, τίμιοι και κυρίως αναμάρτητοι ψηφίζοντας Ποτάμι.

Η ανάγκη για ανανέωση στην πολιτική σήμερα είναι προφανής, γιατί η απόσταση που χωρίζει τα κόμματα από τον λαό έχει μεγαλώσει επικίνδυνα. Η θεραπεία όμως απαιτεί θαρραλέες συγκεκριμένες προτάσεις για τα επί τάπητος, απαιτεί επίσης πραγματικό ριζοσπαστισμό –πώς αλλιώς θα ανατρέψουμε τα διακομματικά στερεότυπα της σκέψης μας;– και όχι επικοινωνιακά τεχνάσματα σαν αυτό που επιχειρεί το Ποτάμι, το οποίο νομίζω ότι συνοψίζει υπέροχα τη μεταμοντέρνα έννοια της πολιτικής, δηλαδή να επαναλαμβάνουμε τα παλιά λάθη αλλά με τον πιο σύγχρονο τρόπο.

Θέματα επικαιρότητας: Ελληνικά Κόμματα

Ο καχεκτικός νέος δικομματισμός

Νίκος Μαραντζίδης, 2021-04-18

Οι εκλογές του 2019 ξανάβαλαν το κομματικό σύστημα σε ράγες...

Περισσότερα
Νίκος Μπίστης

Τίνος παιδιά είναι η ΝΔ και το ΚΙΝΑΛ;

Νίκος Μπίστης, 2020-07-13

Σε ένα ενδιαφέρον άρθρο του στα ΝΕΑ στις 5/7/2020 με τίτλο «Τίνος...

Περισσότερα

Ποιες είναι ειδήσεις και ποιες όχι;

Τάσος Παππάς, 2020-07-06

Στην παρούσα φάση δεν έχει καμιά σημασία ποιος είναι μπλεγμένος...

Περισσότερα
Στέργιος Καλπάκης

Εθνική συνεννόηση, όχι μονομερής συνεργασία με ΝΔ ή ΣΥΡΙΖΑ

Στέργιος Καλπάκης, 2018-10-21

...Διαφωνώ με τη λογική μετώπων που φέρουν το πρόθεμα “αντί”....

Περισσότερα
Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Ψήφιση της Συμφωνίας των Πρεσπών και μετά εκλογές

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2018-10-21

H σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό erga omnes με...

Περισσότερα
Νίκος Μπίστης

Περί πατριωτικού ΠΑΣΟΚ

Νίκος Μπίστης, 2018-02-05

Ή όπως αρέσει σε κάποιους «περί της κοινωνικής βάσης του...

Περισσότερα

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗ δεν θα ψηφίσει ποτέ τον "ΥΠΟΥΡΓΟ της ΖΑΡΝΤΙΝΙΕΡΑΣ"

2016-10-29

Η Δημοκρατική Συμπαράταξη παραμένει σταθερή στην θέση...

Περισσότερα
Γιώργος Σιακαντάρης

Η «Αυγή», η Νεοελληνική Ηθική και το Πνεύμα του ΣΥΡΙΖΑ

Γιώργος Σιακαντάρης, 2016-08-21

Η «Αυγή», πάλι δια της «γραφίδος» του Θανάση Καρτερού, αφού...

Περισσότερα

Άρθρα

Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Ισχυρή Κεντροαριστερά απέναντι στη Δεξιά

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2024-07-07

...Ο ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία οφείλει να συμμετέχει...

Κώστας Καλλίτσης

Φταίει το μοντέλο

Κώστας Καλλίτσης, 2024-07-14

Γιατί το δημόσιο έχει προχωρήσει σε αναστολή αρκετών πληρωμών;...

Στέργιος Καλπάκης

Η Γαλλία τρομάζει ήδη Μητσοτάκη και συμφέροντα

Στέργιος Καλπάκης, 2024-07-09

Ανησυχούν: Αυτό που έγινε για να αποτραπεί η νίκη της Ακροδεξιάς...

Η απόλυτη ανατροπή στη Γαλλία

2024-07-08

Μια τεράστια ανακούφιση του Γαλλικού λαού και της προοδευτικής...

Θόδωρος Τσίκας

”Οι Γάλλοι στον πρώτο γύρο τιμωρούν. Στο δεύτερο επιλέγουν”

Θόδωρος Τσίκας, 2024-07-08

Δεν είναι βέβαιο αν ο πρώτος σοσιαλιστής Πρόεδρος της Γαλλίας,...

Δημήτρης Χατζησωκράτης

Όλοι/ες είμαστε σήμερα του Νέου Λαϊκού Μετώπου(NFP)

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2024-07-06

Δεν αρκεί όμως να δηλώνουμε τη στήριξή στο NFP και να μην...

Κώστας Καλλίτσης

Πάμε σαν άλλοτε

Κώστας Καλλίτσης, 2024-07-07

Το υπουργείο Οικονομικών κατά κανόνα έχει -εκ της θέσεώς...

Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Για μία μεγάλη Κεντροαριστερά με ανανέωση

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2024-06-28

H ΝΔ μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο διακυβέρνησης έχασε...

ΕΚΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ

2024-06-24

.Επειδή οι καιροί ου μενετοί, αποφασίσαμε να απευθύνουμε...

Μέρες του 36, μέρες του 2024

Παύλος Τσίμας, 2024-06-22

...Στο μεταξύ, ως προς την δική μας περί κεντροαριστεράς...

Νικόλας Φαραντούρης

Κλιματική κρίση – οδικός χάρτης για την Κεντροαριστερά

Νικόλας Φαραντούρης, Κατερίνα Μπατζελή, 2024-06-25

Η ευρωπαϊκή πολιτική περιβάλλοντος και οι επιμέρους πολιτικές...

Χάρης Τσιόκας

Πώς και γιατί πρέπει τώρα μαζί…

Χάρης Τσιόκας, 2024-06-23

...Ο κατακερματισμος του προοδευτικού χώρου ,οι άγονοι και...

×
×