ΣΥΡΙΖΑ: Η βασική προϋπόθεση και τα ψιλά γράμματα

Η εκλογική επικράτηση του ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα γεγονός με μεγάλη σημασία. Ένα κόμμα της ευρωπαϊκής Αριστεράς, σαφώς κατά της λιτότητας και των αντίστοιχων προγραμμάτων είναι πλέον κυβέρνηση σε χώρα μέλος της ΕΕ και της Ευρωζώνης. Είναι σημαντική και για την πολιτική ιστορία της Ελλάδας καθώς για πρώτη φορά ανέρχεται στην εξουσία αριστερό κόμμα, σπάζοντας την αλληλουχία εναλλαγών των κομμάτων – παρατάξεων ( δεξιά – κεντροαριστερά) από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 – τότε που διαμορφώθηκαν οι βασικές παράμετροι του πολιτικού σκηνικού στην Ελλάδα.

Η εκτίναξη των ποσοστών του ΣΥΡΙΖΑ σε πρώτη φάση και ακολούθως η εκλογική επικράτησή του κατέστησαν δυνατές λόγω αφενός της χρεοκοπίας και αφετέρου της αδυναμίας εφαρμογής πολιτικών που θα επιμέριζαν δίκαια τα βάρη. Το μνημόνιο βέβαια δεν ήταν η αιτία της κρίσης αλλά το αποτέλεσμα αυτής, ασχέτως της πολιτικής ρητορικής των νικητών των εκλογών.

Ήταν ένα πρόγραμμα που εμπεριείχε δομικές μεταρρυθμίσεις αλλά και δυσβάσταχτους δημοσιονομικούς περιορισμούς. Θα μπορούσε να είναι καλύτερο, ηπιότερο, αποτελεσματικότερο και ταυτόχρονα οι ελληνικές κυβερνήσεις θα μπορούσαν να εφαρμόσουν γρηγορότερα και αυθεντικότερα το διαρθρωτικό σκέλος, επιδρώντας σημαντικά προς θετική κατεύθυνση στο δημοσιονομικό. Δεν το έπραξαν και τελικά επιβάρυναν δυσανάλογα ευρύτερα κοινωνικά στρώματα.

Ο ΣΥΡΙΖΑ σήμερα βρίσκεται μπροστά σε μεγάλες προκλήσεις και καλείται πολύ σύντομα να λάβει μεγάλες αποφάσεις. Η βασική προϋπόθεση μιας επιτυχημένης διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ είναι η συμφωνία με τους εταίρους και η αποφυγή της ολομέτωπης σύγκρουσης. Με ποιον τρόπο αυτή θα επιτευχθεί, με ποια τακτική, ποιους ελιγμούς, ποια διαπραγματευτικά χαρτιά, ποιες διεκδικήσεις και ποιες υποχωρήσεις είναι ζήτημα ανοιχτό. Οι παράμετροι της συμφωνίας δεν είναι ασήμαντοι αλλά σήμερα το μείζον είναι η επίτευξη της συμφωνίας. Οι δηλώσεις του πρωθυπουργού που διαβεβαιώνουν πως η Ελλάδα θα προχωρήσει μαζί με τους εταίρους φανερώνουν την κατεύθυνση, παρά την θεατρικότητα του υπουργού οικονομικών στη συνέντευξη Τύπου με τον κ. Ντάισελμπλουμ.

Οι προεκλογικές και μετεκλογικές εξαγγελίες του ΣΥΡΙΖΑ είναι πολλές και προϋποθέτουν μια αμοιβαία επωφελή συμφωνία που θα απελευθερώνει πόρους μειώνοντας τις επιβαρύνσεις του χρέους. Στην ευκταία περίπτωση που αυτό συμβεί, η νέα κυβέρνηση θα έχει την δημοσιονομική δυνατότητα υλοποίησης μέρους των δεσμεύσεών της. Όμως οι προκλήσεις δεν σταματούν εκεί. Για να μπορέσει να το πράξει αυτό δεν πρέπει να καταρρεύσουν τα φορολογικά έσοδα διότι η όποια ελάφρυνση θα πάει χαμένη ή θα ψαλιδιστεί καλύπτοντας τις υστερήσεις.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, ως ο βασικός κορμός της κυβέρνησης, έχει υποσχεθεί πολλά περισσότερα. Μετεκλογικά μιλάει για ένα μεγάλο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων που θα επιδράσει θετικά στην οικονομία και θα παραγάγει ισοδύναμο αποτέλεσμα αντί των δημοσιονομικών μέτρων, εξαγγελία ολόσωστη διακηρυκτικά αλλά απαιτεί χρόνο και αυστηρό σχέδιο που δεν παρουσίασε. Αναμφίβολα υπάρχουν μεταρρυθμίσεις που μπορούν να επιδράσουν θετικά στο δημοσιονομικό ζήτημα αλλά δεν αρκεί μόνον αυτό. Εξάλλου οι εταίροι αυτές τις εξαγγελίες δεν τις λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους καθώς είναι επαναλαμβανόμενες και ατελέσφορες από πλευράς μας.

Τέλος ένα ακόμη σημείο που πρέπει να προσεχθεί είναι αυτό των πεδίων που δεν σχετίζονται άμεσα με το δημοσιονομικό. Στα δημοσιονομικά με τον έναν ή τον άλλο τρόπο υπάρχει εξωτερικός καταναγκασμός, συγκεκριμένο πλαίσιο, υπαρκτές αλλά ταυτόχρονα πεπερασμένες δυνατότητες. Σε όλα τα υπόλοιπα πεδία όπως η δημόσια διοίκηση, το εκπαιδευτικό σύστημα, οι αναπτυξιακές επιλογές, οι δημόσιες επενδύσεις, οι θεσμικές αλλαγές, ο εκσυγχρονισμός του πολιτικού συστήματος υπάρχουν ακόμη πολλά ερωτηματικά.

Τα αποτελέσματα παρεμβάσεων σε αυτά τα πεδία θα φανούν μεσοπρόθεσμα. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι κόμμα της Αριστεράς και είναι λογικό να κινηθεί με βάση το ιδεολογικό και πολιτικό του φορτίο. Προεκλογικά υποσχέθηκε επιστροφή στα προ κρίσης σχήματα, εσωστρεφή κορπορατισμό με επαναφορά εθνικών πρωταθλητών, ενσωμάτωση όλων σχεδόν των αιτημάτων στο κράτος, κάπως μεγαλύτερο κράτος, αυξημένη κατανάλωση. Αυτό το μοντέλο είναι δύσκολα διατηρήσιμο. Είναι αυτό άλλωστε που οδήγησε στη χρεοκοπία. Εκεί θα πρέπει να επιδείξει ευελιξία και προσαρμοστικότητα. Μακροπρόθεσμα εκεί θα κριθεί.