Απαιτείται αισιοδοξία και ρεαλισμός στο προσφυγικό

Τι οφείλουμε σε όσους απειλούνται από πολέμους και βία; Τι και πόσα μπορούμε να αντέξουμε; Πότε φτάνουμε στα ανώτατα όρια της αντοχής μας; Κάθε μία από τις παραπάνω ερωτήσεις είναι δικαιολογημένη. Οταν, όμως, η συζήτηση κινείται μόνο μεταξύ των δύο οξυμμένων από τα ΜΜΕ ακραίων θέσεων «Θα τα καταφέρουμε» και «Η βάρκα γέρνει», τότε η προσφυγική κρίση απειλεί να διχάσει την κοινωνία μας. Χρειαζόμαστε μία ειλικρινή συζήτηση για ρεαλιστικές λύσεις.

Η ειλικρίνεια προϋποθέτει ορισμένες διαπιστώσεις:

Ναι, η μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων που έρχονται σε εμάς πράγματι εγκαταλείπουν περιοχές στις οποίες διεξάγονται πόλεμοι ή εμφύλιες συρράξεις, ή περιοχές που γειτνιάζουν με αυτές.

Ναι, έχουμε ήδη δεχτεί μεγάλο αριθμό προσφύγων από τα Δυτικά Βαλκάνια. Ομως αυτοί δεν έχουν καμία πιθανότητα να τους χορηγηθεί άσυλο. Θα πρέπει γρήγορα να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.

Ναι, παρά την αδιαμφισβήτητη διάθεση για βοήθεια που επέδειξαν οι Γερμανοί και την καταπληκτική δουλειά των δήμων και κοινοτήτων, θα πρέπει να καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε ο αριθμός των μεταναστών προς τη Γερμανία να μειωθεί και πάλι. Και αυτό, γιατί δεν θα μπορούμε επί μακρόν να δεχόμαστε και να ενσωματώνουμε ετησίως άνω του ενός εκατομμυρίου πρόσφυγες.

Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, θα πρέπει να παραδεχθούμε ότι δεν είμαστε σε θέση να επηρεάσουμε τη δυναμική της μετανάστευσης μόνο με τα μέσα που διαθέτει η γερμανική εσωτερική πολιτική και χωρίς τη βοήθεια της Ευρώπης. Αλλά ακόμη και τότε, δεν θα είναι εύκολο να αναχαιτίσουμε την τάση αυτή εν μια νυκτί.

Η Γερμανία ανέπτυξε δράσεις. Φροντίσαμε να ανακουφίσουμε τα ομοσπονδιακά κρατίδια καθώς και τους δήμους και τις κοινότητες. Μέσω του πακέτου μέτρων για τη χορήγηση ασύλου δημιουργήσαμε τις εθνικές προϋποθέσεις ώστε να βοηθήσουμε εκείνους που πραγματικά το έχουν ανάγκη. Ομως σε αυτήν μας την προσπάθεια δεν θα εγκαταλείψουμε ούτε τις αρχές του κράτους δικαίου ούτε και τα συνταγματικά κατοχυρωμένα θεμελιώδη δικαιώματά μας.

Εξίσου σαφές είναι, όμως, και ότι θα πρέπει με επιμονή και αποφασιστικότητα να αναζητήσουμε διεθνείς και προπαντός ευρωπαϊκές λύσεις, προκειμένου να ελαττώσουμε την πίεση που δέχεται η Γερμανία. Για να το επιτύχουμε αυτό, θα πρέπει να πειστούμε ότι ο εθνικός εγωισμός δεν αποτελεί διέξοδο, ενώ η κοινή δράση θα αποβεί προς όφελος όλων.

Η απόφαση της Ε.Ε. για αναδιανομή 120.000 προσφύγων είναι καλή, δεν είναι όμως επαρκής. Χρειαζόμαστε έναν μόνιμο ευρωπαϊκό συντελεστή αναδιανομής.

Διαθέτουμε λειτουργικούς ευρωπαϊκούς θεσμούς, οι οποίοι δεν μπορούν όμως ανταποκριθούν στα σημερινά προσφυγικά κύματα. Η Frontex χρειάζεται περισσότερο προσωπικό για τη διασφάλιση των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε. και θα πρέπει να μετεξελιχθεί σε μία ευρωπαϊκή υπηρεσία προστασίας των συνόρων. Θα έπρεπε ήδη να έχει προχωρήσει η φύλαξη των συνόρων στην Ανατολική Μεσόγειο από κοινού με την Τουρκία. To Ευρωπαϊκό Γραφείο Υποστήριξης Ασύλου (EASO) είναι, αν και σε εμβρυακό στάδιο, ήδη μια ευρωπαϊκή υπηρεσία ασύλου. Κι εδώ απαιτούνται επίσης γενναία βήματα ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Πρέπει να στηρίξουμε την Ελλάδα και την Ιταλία στη δημιουργία «Ευρωπαϊκών Κέντρων Πρώτης Υποδοχής», στα οποία όλοι οι νεοαφιχθέντες πρόσφυγες θα καταγράφονται με συνέπεια και θα κατανέμονται στη συνέχεια με δίκαιο τρόπο εντός της Ε.Ε.

Οι ευρωπαϊκές λύσεις θα έχουν, ωστόσο, αποτέλεσμα μόνο αν έρθουμε σε συμφωνία με τα κράτη εκείνα που διαδραματίζουν πρωτεύοντα ρόλο στην ευρωπαϊκή μας γειτονιά, προ πάντων με την Τουρκία. Εδώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει ένα σχέδιο δράσης, το οποίο υποστηρίζουμε με έναν διμερή διάλογο για το προσφυγικό.

Πρέπει να βοηθήσουμε εκείνα τα κράτη που δέχονται αυτήν τη στιγμή τον μεγαλύτερο όγκο προσφύγων. Αυτά είναι, πέραν της Τουρκίας, κυρίως η Ιορδανία και ο Λίβανος. Στη Νέα Υόρκη κατορθώσαμε να αυξήσουμε τη βοήθειά μας προς τις διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις κατά 1,8 δισ. δολάρια.

Ο πιο σημαντικός και μακροπρόθεσμος στόχος της εξωτερικής μας πολιτικής παραμένει η καταπολέμηση της προσφυγικής κρίσης στις πηγές της. Γι’ αυτό και στηρίζουμε με όλες μας τις δυνάμεις την πολιτική επίλυση των μεγάλων κρίσεων και συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Σε αυτό συμπεριλαμβάνονται και οι συνομιλίες με τη Ρωσία, η οποία εργάστηκε εποικοδομητικά στην επίτευξη της συμφωνίας με το Ιράν για τα πυρηνικά. Πρέπει να αποτρέψουμε την ολοσχερή κατάρρευση των κρατικών δομών στη Συρία από εσωτερικούς ή εξωτερικούς παράγοντες και την αναχώρηση ακόμα περισσότερων ανθρώπων με προορισμό την Ευρώπη.

Πάνω από όλα, όμως, πρέπει να έχουμε υπόψη μας το εξής: θα βρούμε κατανόηση και εμπιστοσύνη μόνο αν μιλήσουμε για ρεαλιστικές λύσεις. Γι’ αυτό απαιτούνται αφενός αισιοδοξία και αφετέρου ρεαλισμός. Μόνο με αισιοδοξία θα κινητοποιήσουμε τα πολιτικά και κοινωνικά αντανακλαστικά ώστε να εκμεταλλευτούμε τη μεγάλη ευκαιρία της ενσωμάτωσης αυτών των ανθρώπων. Και μόνο με ρεαλισμό θα μπορέσουμε να εφαρμόσουμε τους ανθρωπιστικούς μας στόχους και στην πράξη.

Η πολιτική μας θα έχει απήχηση μακροπρόθεσμα, μόνο αν δεν εξαντλήσουμε την προθυμία του κόσμου στη χώρα μας για εθελοντική βοήθεια. Και θα κερδίσουμε αποδοχή, μόνο αν δεν παραμελήσουμε τον κόσμο στην ίδια μας τη χώρα και λάβουμε σοβαρά υπόψη μας τις πραγματικές του ανάγκες και τα πραγματικά του προβλήματα.

Στεκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι: Μεταξύ μιας ηπείρου στην οποία θα μας χωρίζουν πάλι σύνορα με μπάρες, φράχτες και οι εθνικοί εγωισμοί από τη μία, και από την άλλη μιας ηπείρου η οποία κατορθώνει να βρει από κοινού απαντήσεις στα προβλήματά της: με μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική ασύλου, με τον κοινό αγώνα κατά των βασικών αιτίων της προσφυγικής κρίσης. Μιας ηπείρου που αντιμετωπίζει τον εαυτό της με ειλικρίνεια και τις μεγάλες της προκλήσεις με καθαρό βλέμμα χωρίς αυταπάτες.

-----

* Ο Ζ. Γκάμπριελ είναι αντικαγκελάριος και ομοσπονδιακός υπουργός Οικονομίας και ο Φρ-Β. Στάινμαϊερ ομοσπονδιακός υπουργός Εξωτερικών.