Στρίβουν δεξιά οι αριστεροί διανοούμενοι;

Γιώργος Σιακαντάρης, Athens Voice, Δημοσιευμένο: 2015-12-01

Στη Γαλλία η «Monde», όπως έγραψε σ’ ένα εξαιρετικό της ρεπορτάζ στα «Νέα» (20/10/2015) η Κίττυ Ξενάκη, άνοιξε μια συζήτηση με το ερώτημα, «υπάρχουν ακόμη αριστεροί διανοούμενοι;». Η εφημερίδα αναφέρθηκε σε «νεοαντιδραστικούς μιντιακούς ψευτοδιανοούμενους» οι οποίοι κυριαρχούν στα εξώφυλλα των γαλλικών περιοδικών και των εφημερίδων, στο prime time της γαλλικής τηλεόρασης, στις λίστες με τα ευπώλητα βιβλία». Η Ελληνίδα δημοσιογράφος συνοψίζοντας τη συζήτηση γράφει για την αγωνιώδη αναζήτηση της «Monde» για ένα δημόσιο διάλογο επαγρύπνησης και στοχασμού από ανθρώπους που έχουν τη δύναμη να διαλύσουν «την ομίχλη των ιδεολογικά ταραγμένων καιρών». 


Αν εδώ άνοιγε μια τέτοια συζήτηση θα έπρεπε να έχει άλλο ερώτημα. «Στρίβουν δεξιά οι αριστεροί διανοούμενοι;» Σήμερα στην Ελλάδα διανοούμενοι, πρώην αριστεροί ή «αριστεροί», αποξενωμένοι από κάθε Αριστερά, γράφουν βιβλία, αρθρογραφούν, δίνουν συνεντεύξεις στα ΜΜΕ και παρουσιάζουν την Αριστερά ως το μεγαλύτερο λάθος της ιστορίας. Ακούμε και διαβάζουμε πως η Αριστερά (βεβαίως κάποιοι σπεύδουν να εξαιρέσουν εδώ τη Σοσιαλδημοκρατία, κάνοντας πιο μεγάλη τη σύγχυση για το τι είναι και τι δεν είναι Αριστερά) είναι μια παράταξη που επιδιώκει την εξίσωση όλων προς τα κάτω. Κίνητρο της δράσης της είναι το μίσος για την επιχειρηματικότητα, η βούληση για υπερφορολόγηση των εύπορων, η θεοποίηση των «ασθενών στρωμάτων» και της ανέχειας. 

Αλλά ακόμη και πριν απ’ αυτό το ερώτημα, το ζήτημα είναι αν γενικά ενδιαφέρονται οι κομματικοί μηχανισμοί για τις ιδέες και τους ανθρώπους που τις εκφράζουν. Γιατί τουλάχιστον στη Γαλλία μέχρι και ετήσια κομματικά «πανεπιστήμια» οργανώνουν για να μάθουν τα στελέχη τους τι λένε οι επιστήμονες και οι διανοούμενοι. Στην Ελλάδα οι τακτικισμοί των μηχανισμών δεν επιτρέπουν ούτε να διανοηθεί κανείς κάτι παρόμοιο.

Έτσι κανείς δεν συζητά σοβαρά τι είναι και τι δεν είναι αριστερό στην εποχή μας. Στην προ ΣΥΡΙΖΑ εποχή τον τόνο για το τι είναι αριστερό έδινε η αφήγηση του ΚΚΕ για το σοσιαλισμό ως απάντηση στον «καταρρέοντα» καπιταλισμό. Η κρατικοποίηση των μέσων παραγωγής και η συνοδεύουσα αυτήν κρατικοποίηση της κοινωνικής, πολιτικής και ιδεολογικής ζωής ήταν η μια πλευρά ενός προσώπου, του οποίου η δεύτερη ήταν η θυματοποίηση των «αριστερών», όπως τους εννοούσε το ΚΚΕ και η παρουσίαση της Δεξιάς, όχι ως άλλη πρόταση για τη συγκρότηση των κοινωνιών, αλλά ως μπαμπούλα. 


Στη συριζέικη όμως εποχή τροποποιήθηκε η αφήγηση για το τι είναι Αριστερά. Τα τελευταία χρόνια, αυτή ταυτίστηκε με τον εθνικο-λαϊκισμό, την ιδεολογικοποίηση του κρατισμού, τον ανορθολογισμο, την αμφίθυμη στάση έναντι της ασκούμενης στο πλαίσιο των δημοκρατικών κρατών βίας. Ως απάντηση σ’ αυτή την τραγελαφική αφήγηση που ναι μεν είναι αριστερή, αλλά δεν είναι η μόνη αριστερή, έχουμε την προαναφερθείσα δεξιά στροφή πολλών Ελλήνων διανοουμένων. 


Σήμερα στην Ελλάδα ο «δεξιός» μπαμπούλας έγινε «αριστερός». Έτσι, για παράδειγμα, ο Μαρξ από θεός γίνεται δαίμονας. Ως αποτέλεσμα αυτής της ατμόσφαιρας, ο βουλευτής του Ποταμιού Γιώργος Αμυράς ισχυρίστηκε πως «η κυβέρνηση έφερε το μαρξισμό στην ελληνική οικογένεια». Ταυτίζοντας έτσι τον Μαρξ με τις κυβερνητικές «αρλούμπες», μετέτρεψε τη δική του «αρλούμπα» για τον Μαρξ σε πολιτική(sic) άποψη. 


Από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 αμερικανικά πανεπιστήμια, αλλά και αμερικανικές επιχειρήσεις, ταγοί του μάνατζμεντ και διευθυντές μεγάλων επιχειρήσεων, ανακαλύπτουν τον Μαρξ μαζί με τον Μακιαβέλι. Μέσω του έργου του Μαρξ επιδιώκουν να προσεγγίσουν τη λειτουργία του καπιταλισμού και μέσω του Μακιαβέλι τη δομή της εξουσίας. Ό,τι δηλαδή έκανε το 1942 ένας διανοητής τέτοιου βεληνεκούς, όπως ο Γιόζεφ Σουμπέτερ. 


Αν κοιτάξουμε λίγο παραπέρα από τον ΣΥΡΙΖΑ, θα δούμε πως και σήμερα την παγκόσμια αριστερή διανόηση την απασχολούν πολύ σοβαρά ερωτήματα για τις ανισότητες στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Ποιες ανισότητες πρέπει να μειώνονται; Μόνο όσες έχουν κοινωνική προέλευση ή και αυτές που γεννιούνται από βιολογικά πλεονεκτήματα; Πώς μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο χωρίς να αδικούνται οι περισσότερο «ικανοί»; Είναι ο νεοφιλελευθερισμός η ιδεολογία που υποστηρίζει απλά την αγορά ή η ιδεολογία που κυρίως απολυτοποιεί τονρόλο της ατομικής επιτυχίας; Αντιφάσκει η αλληλεγγύη στην αξιοκρατία; Υπάρχουν προοδευτικές ανισότητες; Τι σημαίνει σήμερα κράτος πρόνοιας; Πρέπει να αναδιανέμονται, σε ποιους και με ποια κριτήρια είτε πόροι, είτε ευκαιρίες, είτε δυνατότητες ή και τα τρία μαζί; Δεν υπάρχουν εύκολες και αποκλειστικές απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα, αλλά όλα αυτά αποτελούν το επίκεντρο της συζήτησης σοσιαλδημοκρατών, φιλελεύθερων και ρεπουμπλικάνων διανοούμενων.

Δεν μπορώ να απαντήσω με σιγουριά στο ερώτημα αν στρίβουν δεξιά οι διανοούμενοι. Αλλά μπορώ με σιγουριά να απαντήσω αρνητικά στο ερώτημα αν οι ιδέες απασχολούν τις συνιστώσες της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, το Ποτάμι του κ. Αμυρά, τον ΣΥΡΙΖΑ ή και τη ΝΔ. Για την πολιτική μόνο ως επάγγελμα οι ιδέες είναι βαρετές και περιττές. Την στιγμή που οι επαγγελματίες πολιτικοί κατανοούν πόση σημασία έχουν οι ιδέες, είναι αργά γι’ αυτούς. Τις θέσεις τους έχουν ήδη καταλάβει οι πάσης φύσεως χρυσαυγίτες.

Θέματα επικαιρότητας: Αριστερά-κεντροαριστερά

Γιώργος Σιακαντάρης

Μια συζήτηση: Αγαθούληδες ή πονηρούληδες;

Γιώργος Σιακαντάρης, 2024-02-11

Η προγραμματισμένη συζήτηση της Έφης Αχτσιόγλου, του Διονύση...

Περισσότερα

Ένας νέος αστερισμός;

Παύλος Τσίμας, 2024-02-10

Το βράδυ των εκλογών του 1981- αφηγείται ο Μίμης Ανδρουλάκης...

Περισσότερα
Πάνος Σκοτινιώτης

Ζητείται εναλλακτική

Πάνος Σκοτινιώτης, 2024-02-09

Σε λίγες ημέρες συμπληρώνονται 68 χρόνια από τις εκλογές...

Περισσότερα
Ξενοφών Κοντιάδης

ΣΥΡΙΖΑ και ΠαΣοΚ στον δρόμο του Επινέ

Ξενοφών Κοντιάδης, 2023-11-19

Μετά τις εκλογές έχει διαμορφωθεί ένα πρωτόγνωρο πολιτικό...

Περισσότερα

Η επόμενη μέρα για τη σύνολη Αριστερά

Τάσος Παππάς, 2023-11-18

Και τώρα τι; Το πολιτικό σκηνικό αυτό που περιλαμβάνει τα...

Περισσότερα
Γιώργος Σωτηρέλης

Μετά τα Συνέδρια τί; ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ απέναντι στις προκλήσεις των καιρών

Γιώργος Σωτηρέλης, 2022-06-08

Είναι αναμφισβήτητο ότι η ολοκλήρωση των συνεδριακών διαδικασιών...

Περισσότερα
Πάνος Σκοτινιώτης

Η κεντροαριστερή «πολυκατοικία» και οι «μηχανικοί» της: γρίφοι και προσδοκίες

Πάνος Σκοτινιώτης, 2021-12-19

Θα ξεκινήσουμε από πέντε παραδοχές:Η πρώτη παραδοχή είναι...

Περισσότερα
Γιάννης Μπαλαμπανίδης

Καφές ή τσάι (και συμπάθεια)

Γιάννης Μπαλαμπανίδης, 2021-12-18

Σε μια από τις κωμωδίες των αδελφών Μαρξ, η αεροσυνοδός...

Περισσότερα

Άρθρα

Εγκλήματα διαρκείας στη Ράφα

2024-05-29

Τραγικό λάθος ο κυριακάτικος βομβαρδισμόςκαταυλισμού...

Στέργιος Καλπάκης

Τα πολλά πρόσωπα της υποκρισίας και της ανευθυνότητας

Στέργιος Καλπάκης, 2024-05-25

Άλλοτε πολέμιοι της Συμφωνίας, σήμερα ομνύουν στην τήρησή...

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Σωτήρης Βαλντέν

Η Βόρεια Μακεδονία και τα όρια της πολιτικής της ισχύος

Σωτήρης Βαλντέν, 2024-05-26

Εν μέσω πολλαπλών διεθνών και περιφερειακών κρίσεων, μερικές...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

Θόδωρος Τσίκας

Το καλό κλίμα είναι θετικό, αλλά χρειάζεται και επίλυση

Θόδωρος Τσίκας, 2024-05-13

Η συνάντηση Ερντογάν-Μητσοτάκη στην Άγκυρα πήγε θετικά,...

Βασίλης Τραϊφόρος

Δημοκρατία και επιστήμη

Βασίλης Τραϊφόρος, 2024-05-13

--Ο άνθρωπος στην ιστορική του διαδρομή ,περνώντας από πολλά...

Είναι επείγουσα ανάγκη να υπερασπιστούμε την Συμφωνία των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-05

Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να υπερασπιστούμε την Συμφωνία...

Γιάννης Βούλγαρης

Μια επέτειος για 70+ ή μια υπόμνηση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2024-04-20

...Στις ιστορικά σημαδιακές μέρες όπως η αυριανή, επαναλαμβάνουμε...

Ο ιπτάμενος δίσκος

Παύλος Τσίμας, 2024-05-18

Τι είναι η μεταπολίτευση; Μια εορταστική στιγμή, εκείνο...

Ψέματα στον ανεμιστήρα: πώς η μείωση των ΑΞΕ κατά -36% έγινε «έκρηξη επενδύσεων» +62%

Νίκος Ράπτης, 2024-05-09

Εκατοντάδες ΜΜΕ αναμάσησαν πρόσφατα το κυβερνητικό non paper...

Κώστας Καλλίτσης

Η καλή ακρίβεια

Κώστας Καλλίτσης, 2024-04-28

Ένας βασικός παράγοντας που υποδαυλίζει τον πληθωρισμό...

×
×