Οι διοικητές και το ευρώ

Παύλος Τσίμας, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2015-12-12

«Μπορεί κάποιος να μου εξηγήσει γιατί οι Ελληνες είστε τόσο κολλημένοι με το ευρώ;».

Η ερώτηση έπεσε ξαφνικά σε μια παρέα ελλήνων οικονομολόγων. Ηταν στις αρχές του καλοκαιριού, με τη βαρουφακιάδα σε πλήρη εξέλιξη και το μέλλον άδηλο. Ο ερωτών ήταν ένας διάσημος, προοδευτικός και ήπια ευρωσκεπτικιστής αμερικανός ακαδημαϊκός, περαστικός από την Αθήνα. Γιατί - ρωτούσε - οι Ελληνες, με τόσο μεγάλη πλειοψηφία και τόσο πείσμα, επιμένετε σ’ ένα νόμισμα το οποίο (όπως ο ίδιος εκτιμούσε) ήταν εξαρχής πολύ «σκληρό» για μια οικονομία όπως η ελληνική, απαιτούσε πειθαρχίες που μια κοινωνία όπως η ελληνική ήταν αδύνατο να τηρήσει και επιβάλλει τώρα (αποκλειομένης της υποτίμησης) ένα πρόγραμμα διάσωσης με υπερβολική δόση λιτότητας και κοινωνικού πόνου;

Η συζήτηση άναψε. Κάποιος ανέλαβε να υπερασπιστεί το ευρώ, το «ορφανό νόμισμα», ως πολιτικό σχέδιο ευρωπαϊκής ενοποίησης, εν εξελίξει. Αλλος αναρωτιόταν αν η ελληνική οικονομία θα είχε μεγαλύτερες ελευθερίες εκτός ευρώ - και απαντούσε πως όχι. Ενας τρίτος ανέσυρε στοιχεία για να εξηγήσει πως τα θεμελιώδη προβλήματα της ελληνικής οικονομίας προϋπήρχαν της συμμετοχής στο ευρώ και θα επιδεινώνονταν εκτός κοινού νομίσματος. Την παράσταση έκλεψε εκείνος που ανέσυρε από τα βάθη της ελληνικής ιστορίας θέματα εθνικής ταυτότητας και γεωστρατηγικής ανασφάλειας, ώστε να παραστήσει τη συμμετοχή στον σκληρό πυρήνα της Ευρώπης ως θέμα υπαρξιακής αγωνίας μάλλον, παρά ορθολογικής οικονομικής επιλογής.

Παρακολουθώντας τη συζήτηση - στην οποία δεν τόλμησα να παρέμβω, ως εξωτικός στην ομήγυρη - σκεφτόμουν ότι υπάρχει ίσως κι ένας ακόμη, όχι εντελώς ασήμαντος, λόγος που μας κάνει να απαντάμε στις δημοσκοπήσεις, ακόμη και έπειτα από επτά χρόνια ύφεσης, ακόμη και μετά την απώλεια του ενός τετάρτου του εθνικού μας εισοδήματος, ακόμη και με τόσο υψηλά ποσοστά φτώχειας και ανεργίας: «ευρώ, πάση θυσία». Είναι που δεν θα θέλαμε να μείνουμε, χωρίς κάποιο σύστημα ευρωπαϊκών εγγυήσεων και μιας κάποιας «επιτήρησης», μόνοι μας με το είδος των πολιτικών που εμείς οι ίδιοι επιλέγουμε να ψηφίζουμε.

Η ιδέα μοιάζει τρελή, αλλά ας το ξανασκεφτούμε: το πρόβλημα της ελληνικής δημοκρατίας, όπως τουλάχιστον φαίνεται να το προσλαμβάνουν οι πολίτες, είναι πως το κόμμα που κερδίζει τις εκλογές, κάθε φορά, ιδίως αν σχηματίζει μονοκομματική, ή οιονεί μονοκομματική όπως σήμερα, πλειοψηφία είναι σαν να κερδίζει σ’ ένα παιχνίδι «πάρ’ τα όλα». Το πρόβλημα, δηλαδή, είναι η απουσία ισχυρών και ανθεκτικών θεσμικών εξισορροπήσεων στην (δημοκρατικά εκλεγμένη, πλην επικίνδυνα βουλιμική) εκτελεστική εξουσία.

Η Βουλή δεν αντιστέκεται στη βούληση του «εκτελεστικού». Η Δικαιοσύνη είναι ατελώς ανεξάρτητη (και απελπιστικά αργή). Οι ανεξάρτητες Αρχές υπονομεύθηκαν (σήμερα πια εξουθενώθηκαν) πριν να ωριμάσουν. Η Δημόσια Διοίκηση, το τέλειο λάφυρο για τον νικητή των εκλογών, δεν έχει μέσα αντίστασης στον κομματικό της εξανδραποδισμό. Το ανώτερο στρώμα της στελεχώνεται είτε από μετακλητούς «συμβούλους» που επιλέγονται από τη δεξαμενή των πολιτικών φίλων είτε από μόνιμους δημοσίους υπαλλήλους, που είναι όμως πλήρως πολιτικοποιημένοι και προσδεδεμένοι στο άρμα πολιτικών σχηματισμών ή ισχυρών προσώπων. Κι αν βρεθεί κάποτε μια κυβέρνηση που θα κάνει διακριτική χρήση όλων αυτών των ελευθεριών της και δεν θα τις άγει μέχρι τα ακραία όριά τους, αυτό μπορεί να συμβεί μόνο επειδή η ίδια το επιλέγει. Οχι επειδή θεσμικά της επιβάλλεται.

Κι έτσι, σιγά σιγά, το ευρωπαϊκό περιβάλλον κατέληξε να είναι στη συνείδησή μας ένας τρόπος αναπλήρωσης από τα έξω των θεσμικών αντίβαρων της εξουσίας, που ατροφούν από τα μέσα. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είναι ένα καταφύγιο όταν το ελληνικό δικαστικό σύστημα φθάνει στα όριά του. Η ευρωπαϊκή κανονιστική νομοθεσία, ένα όριο για την τάση της πλειοψηφίας προς τη νομοθετική αυθαιρεσία. Η κοινοτική επιτήρηση γίνεται μέσο άμυνας απέναντι στη διαρκή ροπή προς τη δημοσιονομική κραιπάλη. Μόνο απέναντι στην κακοδιοίκηση δεν προσφέρονται εναλλακτικές λύσεις.

Είναι δυσάρεστο, ίσως να είναι προσβλητικό και υποτιμητικό, μα είναι, δυστυχώς, αληθινό. Και η καθημερινή εμπειρία του πολίτη ιδίως ως προς την «πολιτική» διεύθυνση μιας στερημένης από κάθε αυτοτέλεια Δημόσιας Διοίκησης, η «πολιτική» της αξιολόγηση και στελέχωση συνεχίζουν, δυστυχώς, να το επιβεβαιώνουν.

Θέματα επικαιρότητας: Μετά το 3ο Μνημόνιο

Γιώργος Σιακαντάρης

Ποπεριανοί στους δρόμους

Γιώργος Σιακαντάρης, 2016-06-19

Πριν τη συγκέντρωση του κινήματος «Παραιτηθείτε» έβλεπα...

Περισσότερα

«Απομονωμένοι στο μίσος…»

Μαρία Χούκλη, 2016-06-16

Ημέρα λογαριασμών για τους «Παραιτηθείτε» και τους «Είστε...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Εθνικό σχέδιο για την ανεργία

Κώστας Καλλίτσης, 2016-06-12

Είναι μάλλον απίθανο να υποστηρίξει κανείς κάτι διαφορετικό...

Περισσότερα
Γιάννης Παπαθεοδώρου

Ωραίο μου πλυντήριο

Γιάννης Παπαθεοδώρου, 2016-06-07

Αν υπάρχει ορισμός της πολιτικής γκάφας, σίγουρα θα πρέπει...

Περισσότερα

Η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως «πυροτέχνημα», για αντιπερισπασμό, και εξυπηρέτηση μικροκομματικών στόχων

2016-06-07

Η αναθεώρηση του Συντάγματος, αλλά και ο εκλογικός Νόμος...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Τώρα αρχίζουν τα δύσκολα!

Κώστας Καλλίτσης, 2016-06-05

...Η αξιολόγηση έκλεισε – ευτυχώς. Η αβεβαιότητα του χρέους,...

Περισσότερα
Γιώργος Γιαννουλόπουλος

Περί «μενουμευρωπαίων»

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, 2016-06-04

Ας αρχίσουμε με κοινοτοπίες: μια κυβέρνηση της Αριστεράς...

Περισσότερα
Τάσος Γιαννίτσης

Ξέρουμε; Σκεφτόμαστε; Θέλουμε;

Τάσος Γιαννίτσης, 2016-06-03

«Το θέμα μου, στην ουσία, είναι ένα: Πού βρισκόμαστε σήμερα...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Εγκλήματα διαρκείας στη Ράφα

2024-05-29

Τραγικό λάθος ο κυριακάτικος βομβαρδισμόςκαταυλισμού...

Στέργιος Καλπάκης

Τα πολλά πρόσωπα της υποκρισίας και της ανευθυνότητας

Στέργιος Καλπάκης, 2024-05-25

Άλλοτε πολέμιοι της Συμφωνίας, σήμερα ομνύουν στην τήρησή...

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Σωτήρης Βαλντέν

Η Βόρεια Μακεδονία και τα όρια της πολιτικής της ισχύος

Σωτήρης Βαλντέν, 2024-05-26

Εν μέσω πολλαπλών διεθνών και περιφερειακών κρίσεων, μερικές...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

Θόδωρος Τσίκας

Το καλό κλίμα είναι θετικό, αλλά χρειάζεται και επίλυση

Θόδωρος Τσίκας, 2024-05-13

Η συνάντηση Ερντογάν-Μητσοτάκη στην Άγκυρα πήγε θετικά,...

Είναι επείγουσα ανάγκη να υπερασπιστούμε την Συμφωνία των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-05

Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να υπερασπιστούμε την Συμφωνία...

Γιάννης Βούλγαρης

Μια επέτειος για 70+ ή μια υπόμνηση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2024-04-20

...Στις ιστορικά σημαδιακές μέρες όπως η αυριανή, επαναλαμβάνουμε...

Ο ιπτάμενος δίσκος

Παύλος Τσίμας, 2024-05-18

Τι είναι η μεταπολίτευση; Μια εορταστική στιγμή, εκείνο...

Γιατί ανεβαίνει η ακροδεξιά;

Παύλος Τσίμας, 2024-04-27

Που είναι πιθανότερο να συναντήσει κανείς μετανάστες στον...

Όχι κύριε Νετανιάχου

Όχι κύριε Νετανιάχου

2024-04-26

Ο γερουσιαστής και ακτιβιστής Μπέρνι Σάντερς, (την ώρα που...

Τα τανκς με τα γαρίφαλα

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-26

Πριν από πενήντα χρόνια η Λισαβόνα μόλις ξυπνούσε και όσοι...

×
×