Ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ – Ισραήλ και Ιράν και το ανοιγοκλείσιμο των Στενών του Ορμούζ επαναφέρουν με βίαιο τρόπο μια παλιά – διαρκώς όμως υποτιμημένη – αλήθεια: η ενεργειακή εξάρτηση δεν είναι απλώς οικονομικό ζήτημα, αλλά θεμελιώδης παράγοντας γεωπολιτικής ευαλωτότητας. Για την Ευρώπη, που εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, το σοκ αυτό δεν είναι άλλη μια κρίση. Είναι στρατηγικό καμπανάκι κινδύνου. Η Ιστορία προσφέρει χρήσιμα προηγούμενα.

Οι οικονομικές πολιτικές που υιοθέτησε η χούντα (1967-1974) προκάλεσαν όχι μόνο άμεσα δυσμενή αποτελέσματα στους εργαζομένους και τα νοικοκυριά αλλά δημιούργησαν έμμεσα και μακροπρόθεσμα κόστη, τα οποία έβλαψαν τη χώρα για δεκαετίες. Οι επιπτώσεις αυτές εκτείνονται από τη λειτουργία της οικονομίας και των θεσμών έως το περιβάλλον και το ανθρώπινο δυναμικό, διαμορφώνοντας στρεβλώσεις που δεν ήταν άμεσα ορατές, αλλά αποδείχθηκαν ιδιαίτερα ζημιογόνες για την Ελλάδα. Παρακάτω, παραθέτουμε ορισμένα μείζονα προβλήματα που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν κατά τη διάρκεια της Επταετίας.

Η αλλοπρόσαλλη συναλλαγματική πολιτική που ακολουθήθηκε τη διετία 1973-1974. Παραμένοντας τυφλά και ανεξήγητα προσδεμένη στο δολάριο, ενώ όλα τα υπόλοιπα κράτη της Ευρώπης, με τα οποία η Ελλάδα είχε κυρίως εμπορικές σχέσεις, είχαν απομακρυνθεί από αυτό. Προκλήθηκε έτσι μια ιδιαίτερη αδυναμία και ευπάθεια στο νόμισμα, προκαλώντας σε σημαντικό βαθμό το μελλοντικό σπιράλ υποτιμήσεων και πληθωρισμού για αρκετά χρόνια.

...Συζητάμε με τον Ξενοφώντα Κοντιάδη, καθηγητή Δημοσίου Δικαίου και Κοινωνικής Διοίκησης, στο Πάντειο Πανεπιστήμιο για τα σκάνδαλα της κυβέρνησης, την κατάρρευση της αξιοπιστίας των θεσμών και την αποδυνάμωση των θεσμικών αντιβάρων απέναντι στις υπερεξουσίες της κυβέρνησης και του βαθέος κράτους. Ο ίδιος επισημαίνει την εργαλειοποίηση της συνταγματικής αναθεώρησης για επικοινωνιακούς λόγους και την επιτακτική αναγκαιότητα για προσφυγή στις κάλπες. Τέλος, θεωρεί ενδεδειγμένη την πρόταση μομφής κατά του Μ. Λαζαρίδη, ώστε να αναδειχθεί ευρύτερα το θέμα και να τεθεί προ των ευθυνών του ο πρωθυπουργός για την αποπομπή του υπουργού.

Η εξασθένιση της ελληνικής οικονομίας είχε ξεκινήσει ήδη πριν τον πόλεμο και επιταχύνεται εξαιτίας του.

Στο Δημοσιονομικό Πρόγραμμα 2026-29, το υπουργείο Οικονομικών πρόβλεπε ρυθμούς μεγέθυνσης του ΑΕΠ 2,4% φέτος, 1,7% το 2027 (πρώτη χρονιά μετά τη λήξη του ΤΑΑ), 1,6% το 2028 και 1,3% το 2029, με πληθωρισμό 2,2-2,4% την ίδια περίοδο. Υψηλότεροι από εκείνους στις ανεπτυγμένες οικονομίες της Ευρώπης αλλά μικρότεροι από αυτούς στις γειτονικές χώρες (το 4% της Αλβανίας ή το 3,4% της Βουλγαρίας), οι ρυθμοί μεγέθυνσης πάντως εξασθενούσαν. Κι εξαιτίας του πολέμου πέφτουν αισθητά: Τόσο το ΔΝΤ όσο και οι αρμόδιοι παράγοντες της Κομισιόν συμμερίζονται τις προβλέψεις του ΚΕΠΕ για οικονομική μεγέθυνση περιορισμένη στην περιοχή του 1,8% φέτος και του 1,6% το 2027, με πληθωρισμό που θ’ αγγίξει το 4% και θα διατηρηθεί υψηλός φέτος και το 2027.

Όταν γράφονταν αυτές οι γραμμές φαινόταν ότι οι αγορές, αμέσως και εμμέσως, επέβαλαν στον Ντ. Τραμπ να κάνει εκεχειρία και να προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις, αφού είχε προκαλέσει μεγάλη ανθρώπινη δυστυχία, απίστευτες καταστροφές, και μεγάλη ζημιά στην παγκόσμια οικονομία, χωρίς να ‘χει πετύχει κανέναν από τους πολλούς διακηρυγμένους στόχους του. Είτε άμεσα, με διαβήματα και συστάσεις από διεθνείς οργανισμούς και από ισχυρούς χρηματοδότες του και με τα σκαμπανεβάσματα τιμών στα ταμπλό, είτε έμμεσα, με το κανάλι της ήδη μεγάλης ακρίβειας.

Το τελευταίο διάστημα όλο και περισσότεροι συνειδητοποιούν ότι ο ορυμαγδός των σκανδάλων που ξετυλίγονται μπροστά στα μάτια μας, χωρίς να είναι πλέον δυνατή η απόκρυψη ή η υποτίμησή τους, έχει έναν κεντρικό πολιτικό υπεύθυνο, που δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Έχει δηλαδή καταστεί αναμφισβήτητο, για όποιον διαθέτει κοινή λογική, ότι δεν πρόκειται για σκάνδαλα του «βαθέος κράτους», όπως ισχυρίζεται παραπλανητικά (χρησιμοποιώντας έναν όρο που αποκήρυσσαν μετά βδελυγμίας τα δημοσιογραφικά εξαπτέρυγά του….) αλλά σκάνδαλα μιας προσωποπαγούς εξουσιαστικής δομής…

Μια νέα εκλογική αρχιτεκτονική βασισμένη σε μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες

Α.Η κρίση που διέρχεται το πολιτικό σύστημα είναι αναντίλεκτη. Στον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αποκαλύφθηκε ένα ακόμη σκάνδαλο. Ένα σκανδαλώδες, πελατειακό, ολόκληρο μοντέλο διακυβέρνησης εκτέθηκε σε δημόσια πανευρωπαϊκή θέα.

Ωστόσο, πρέπει να διερωτηθούμε κατά πόσο δεν είναι το ρουσφέτι και η δημαγωγία στο DNA του ελληνικού πολιτικού προσωπικού.

Οι προβλέψεις για βραχεία διάρκεια του πολέμου με μικρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία παραχωρούν τη θέση τους σε άλλες, για επιπτώσεις πιο σοβαρές και μακρύτερης διάρκειας. Αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά, το πετρέλαιο θα αγγίξει τα 200 δολ/βαρέλι, αν πάλι ανοίξουν σχετικά σύντομα θα διατηρηθεί για αρκετούς μήνες στα 100 δολ/βαρέλι, ενώ μεγάλες περιοχές του κόσμου θα υποφέρουν από την έλλειψή του –από τις πρώτες η ΕΕ, που ήδη εξετάζει περιορισμούς στην κατανάλωση.

Ρωσία και ΗΠΑ, οι υπερδυνάμεις του Ψυχρού Πολέμου, φαίνεται να επενδύουν στην «αναμόρφωση του κόσμου» που προέκυψε μετά. Και χρησιμοποιούν ως «όπλο» την ενέργεια. Από μία άποψη είναι κατανοητό, διότι ο κόσμος άλλαξε πολύ από τότε.

Πρώτα από όλα δημογραφικά. Ο πληθυσμός της Γης ήταν 4 δισ. το 1970 και έγινε σχεδόν 9 δισ. Και η δημογραφική έκρηξη έγινε αποκλειστικά στον πάλαι ποτέ Τρίτο Κόσμο.

Κατά δεύτερον, οικονομικά. Από το 1990 μέχρι σήμερα ο κόσμος γνώρισε την ταχύτερη, ιστορικά, οικονομική ανάπτυξη. Το παγκόσμιο ΑΕΠ ήταν, σε σταθερές τιμές, 12 τρισ. δολάρια το 1970 και 70 τρισ. το 2020. Κοινώς σχεδόν εξαπλασιάστηκε.

Η ελληνοαλβανικότητα ως ταυτότητα που ξεπερνά τα κατασκευασμένα και δυσκίνητα όρια στη συζήτηση περί έθνους. Τέσσερις δεκαετίες μετά την αλβανική μετανάστευση των 90s’, συζητάμε με τον καθηγητή Πολιτειολογίας στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου Δημήτρη Χριστόπουλο για τις αλβανοελληνικές σχέσεις, την άρνηση πολιτογράφησης ως κοντόφθαλμο, ρατσιστικό «όπλο αποκλεισμού» στα χέρια των συντηρητικών και την Αριστερά που… έμεινε πίσω από τις εξελίξεις.

Διαπιστώθηκε ότι παρακολουθούνταν πλήθος υπουργών, ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων και άλλοι κρατικοί λειτουργοί -όχι όμως ο πρωθυπουργός και επικεφαλής της ΕΥΠ- οι οποίοι διαχειρίζονταν κρίσιμα κρατικά ζητήματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις κρούουν εκκωφαντικά οι κώδωνες του κινδύνου. Ποιοι είναι αυτοί που τους ενδιαφέρουν τα κρατικά μυστικά; Οχι βέβαια κάποιοι ιδιώτες που ούτε τα μέσα διαθέτουν ούτε και κάποιο ιδιαίτερο συμφέρον έχουν.  

«Αυτός ο πόλεμος είναι παράνομος βάσει του διεθνούς δικαίου, δεν υπάρχει αμφιβολία για αυτό, και η εξωτερική μας πολιτική δεν καθίσταται πειστικότερη με το να μη λέμε με το όνομά τους τις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου» («Καθημερινή», 24.3.2026). Η διαπίστωση του Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ, ομοσπονδιακού προέδρου, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα ακριβώς γιατί προέρχεται από τη Γερμανία, χώρα εξόχως φιλική προς το Ισραήλ, καθώς και η ίδια φέρει, ως θύτης, το τραύμα του Ολοκαυτώματος. Η θέση του Γερμανού προέδρου δεν αποτελεί μόνον έμμεση κριτική προς τον Γερμανό καγκελάριο. Αδειάζει όλη την απόφαση της 1ης Μαρτίου της Ε.Ε., απόφαση που ελήφθη αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου.