(Από το αφιέρωμα στο Βήμα )

Αναλογίζομαι ότι για λίγους ανθρώπους μπορεί κανείς, δίπλα στο «πλήρης ημερών», να προσθέσει το «πλήρης εμπειριών» και ίσως το «πλήρης σκέψεων». Και ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς ήταν ένας από αυτούς. Δεν το γράφω έχοντας μόνο στον νου μου τον βίο ή το έργο του. Σκέφτομαι κυρίως την «άγρυπνη συνείδησή» του: την αδιάκοπη ανάγκη να παρατηρεί, να ερμηνεύει, να αμφισβητεί.

Η στάση τους μπορεί ακόμη να εμπνέει, να δείχνει δρόμους αντίστασης και αξιοπρέπειας απέναντι στη βαρβαρότητα και στον αυταρχισμό που προελαύνει

Βλέπω τις φωτογραφίες από το Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Και δίπλα τους τοποθετώ με τον νου μου τους φακέλους που σώθηκαν από τις πυρές της Χαλυβουργικής, τα οστά των εκτελεσμένων στο Επταπύργιο, τα χειροποίητα καραβάκια των πολιτικών κρατουμένων. Υλικά κατάλοιπα ενός τραυματικού παρελθόντος που μπορεί ακόμη επίμονα να εισβάλει ξαφνικά στις ζωές μας και να ανατρέπει τις «στέρεες παρατάξεις». Τα υλικά κατάλοιπα ενός παρελθόντος που όσο κι αν υποτιμάται ή ξορκίζεται, παραμένει ζωντανό μέσα από την εμπειρία των ανθρώπων. Δεν διαγράφεται, μένει κρυμμένο σε φακέλους κι αποθήκες, παραμονεύει.