Ακούγοντας ομιλίες του ΚΚΕ νοσταλγώ τις παλιές βεβαιότητες που τώρα μόνο το χιλιαστικό του ιερατείο εκφράζει: μία εργατική τάξη, ένα το κόμμα της, μία η παντοδύναμη θεωρία που εξηγεί και τις κοινωνικές διεργασίες και την ιστορική κίνηση. Αλλά τα πράγματα άλλαξαν. Έχει χαθεί η στέρεη σύνθεση της εργατικής τάξης σε μεγάλα παραγωγικά κέντρα, σε εργοστάσια, εργοτάξια, αγροτικές μονάδες. Αν, κατά τον Καστοριάδη, ο καπιταλισμός δημιούργησε τους ρόλους του επιχειρηματία του ρίσκου, του έντιμου δημόσιου λειτουργού και του αυστηρού δικαστή, θα λέγαμε ότι το συμβολικό επάγγελμα του νεοφιλελευθερισμού είναι ο ντελιβεράς. 

Όλοι παρακολουθήσαμε με αποτροπιασμό τις σκηνές βίας της διαβόητης ICE, τις εφόδους στα σπίτια, τα κυνηγητά, που δημιούργησαν τόσες αντιδράσεις στις τοπικές κοινότητες των ΗΠΑ, ώστε τελικά ο Τραμπ να απομακρύνει τον Μποβίνο. Λοιπόν, κλείστε τις τηλεοράσεις και ανοίξτε πόρτες και παράθυρα, σε κανένα χρόνο κινδυνεύουμε να τα δούμε και εδώ, στην Ευρώπη που αυτοπροσδιοριζόταν ως παγκόσμιος φάρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του ανθρωπισμού.

Ο νέος κανονισμός για τις επιστροφές, ο οποίος οριστικοποιείται στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, δεν αποτελεί απλώς μια αυστηροποίηση της υφιστάμενης πολιτικής. Θεσπίζεται μια δομική, βίαιη μετατόπιση που φέρνει τις αντιμεταναστευτικές ιδεοληψίες της παρέας του Τραμπ στη Γηραιά Ήπειρο.

Ένα κεντρικό αφήγημα των ημερών θέλει την Ελλάδα να πλησίασε το χείλος της εξόδου από το Ευρώ στο «χιλιοστό» (βλ. Σχετικό βιβλίο Βαρβιτσιώτη - Δενδρινού και πρόσφατο ντοκυμαντέρ, αξιόλογες δουλειές και οι δύο).

Το αφήγημα εδράζεται σε δύο παραδοχές. Πρώτον ότι η Ευρώπη είχε προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο αυτό (μελέτες), οι ευρωπαϊκές τράπεζες είχαν ξεφορτωθεί τα ελληνικά ομόλογα και έτσι τελικά θα είχε «μικρό κόστος για την Ευρώπη».

Δεύτερον το ήθελε ο Σόιμπλε, είχε πείσει τους Υπουργούς Οικονομικών μέχρι και 15 χωρών και είχε την πολιτική «ισχύ να το επιβάλλει».

Στην πραγματικότητα κανένα από τα δύο δεν ισχύει. Και οι λόγοι είναι αντικειμενικοί.

Δύο από μία δεκάδα «αόρατων» επιβαρύνσεων που επιβάλλει το κράτος και η κυβέρνηση στους πολίτες έκαναν την εμφάνισή τους -όπως κάθε χρόνο τα τελευταία 2-3 χρόνια- στις αρχές τις άνοιξης με διορία «πληρωμής» στα τέλη αυτού του μήνα. Πρόκειται για το λεγόμενο καθάρισμα των οικοπέδων και τη δήλωση της ύπαρξης ασανσέρ στις πολυκατοικίες των πόλεων, με την επίκληση από την πλευρά του κράτους διατάξεων νόμων που προβλέπουν τσουχτερά πρόστιμα σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

Αυτή η «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» στον Περσικό Κόλπο συνεχίζεται, 15 εβδομάδες πια, τυλιγμένη σε ένα σύννεφο αβεβαιότητας. Οι απειλές εξόντωσης του αντιπάλου εναλλάσσονται με πανηγυρισμούς για μια επικείμενη κάθε φορά και πάντα «φανταστική» συμφωνία. Οι τιμές του πετρελαίου ανεβοκατεβαίνουν αδιάκοπα την σκάλα της αισιοδοξίας και της απαισιοδοξίας. Τα στενά του Ορμούζ έχουν προκαλέσει την μεγαλύτερη διαταραχή του διεθνούς εμπορίου, από τις ημέρες της πανδημίας. Και η κρίση αυτή εξελίσσεται στο περιβάλλον μιας πολύ μεγαλύτερης γεωπολιτικής αναταραχής, καθώς η υπέρ-δύναμη συνεχίζει να διαλύει βίαια όλο το πλέγμα διεθνών συμμαχιών και κανόνων, που η ίδια συστηματικά έχτιζε τα τελευταία 80 χρόνια. Κι όμως, μέσα σε αυτόν τον χαμό, οι «αγορές» παραμένουν ατάραχες και ατάραχα αισιόδοξες. Πως εξηγείται;

Διατηρώντας τις μνημονιακές περικοπές στην Αυτοδιοίκηση (-65%), η κυβέρνηση -των διαπλοκών, υποκλοπών και συγκαλύψεων- «ανοίγει» ατζέντα «μεταρρυθμίσεων»: νέος Κώδικας, συνταγματική αναθεώρηση.

Α. Αν για τη συνταγματική αναθεώρηση, ο καιρός νεφελώδης, στον Κώδικα πρόβλεψη καιρού θυελλώδεις άνεμοι και καταιγίδες. Ενδιαφέρον έχει πώς τοποθετείται η ΚΕΔΕ. Η πλειοψηφία ως συνεπής υμνητής, παρά τις σωστές επιμέρους επισημάνσεις, κάθε πρωτοβουλίας του ΥΠΕΣ, ανακαλύπτει παντού βελτιώσεις και μικρές νίκες. Προτάσεις και επισημάνσεις της μειοψηφίας για ουσιαστική διεκδίκηση των κοινών αποφάσεων, όταν δεν αγνοούνται, λοιδορούνται.

Nα επιτραπεί η λήψη του μπόνους εδρών από τον πρώτο σε δύναμη συνδυασμό ακόμη και αν πρόκειται για συνασπισμό κομμάτων.

Οι έρευνες κοινής γνώμης επιβεβαιώνουν, όσο πλησιάζουν οι εκλογές, ότι η αυτοδυναμία του πρώτου κόμματος δεν είναι πιθανή. Αν μάλιστα ληφθεί υπόψη ότι ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς φέρεται έτοιμος να ιδρύσει κόμμα, το οποίο θα μειώσει περαιτέρω την εκλογική δύναμη της Νέας Δημοκρατίας, το ρίσκο της ακυβερνησίας δεν αποτελεί ένα φανταστικό σενάριο αλλά βρίσκεται μπροστά μας. Από την άλλη πλευρά, ο κατακερματισμός της Κεντροαριστεράς δεν φαίνεται να επιτρέπει στα κόμματα αυτού του πολιτικού χώρου να διεκδικήσουν με αξιώσεις την πρώτη θέση, και μάλιστα με ποσοστό τουλάχιστον 25% ώστε να λάβουν το εκλογικό μπόνους.

Πριν από καμιά εικοσαετία σε ταινίες κινουμένων σχεδίων εμφανίζονταν οικιακές συσκευές να ξεσηκώνονται, οργανωμένες από τα τσιπάκια που τους είχε φυτέψει κάποιος κακός. Τα χρόνια πέρασαν και η πραγματικότητα έδειξε πόσο... φτωχή ήταν η φαντασία των καλλιτεχνών. Φυσικά, δεν έχουμε καμία εξέγερση των μηχανών αλλά μια αθόρυβη, καθολική δικτύωση συσκευών -από το ψυγείο και την κουζίνα μας μέχρι το σύγχρονο ηλεκτρικό αυτοκίνητο-, που συνιστούν έναν μηχανισμό εξονυχιστικής συλλογής δεδομένων τα οποία αναλύονται και κεφαλαιοποιούνται, επιτρέποντας στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες να συσσωρεύουν πλούτο ιστορικών διαστάσεων.

Κάπου μας μπέρδεψε ο δήμαρχος – και περιλαμβάνω αυτούς που θεωρούμε ότι έχει δικαίωμα να διατυπώνει την άποψή του και δεν αντιδρούμε σε ό,τι λέει με το απαξιωτικό «ασχολήσου ρε με την Αθήνα που βρωμάει» ή «μιλάει κι αυτός που βγήκε δήμαρχος επειδή ο Μπακογιάννης τον υποτίμησε κι άφησε τους ψηφοφόρους του να πάνε εκδρομή στον δεύτερο γύρο».

Το μπέρδεμα συνίσταται στο εξής. Ο Χάρης Δούκας ζητάει να υποστηριχθεί η απόφαση του συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ για απόρριψη κάθε μορφής και σεναρίου συνεργασίας με τη ΝΔ. Σωστά: οι αποφάσεις ενός συνεδρίου πρέπει να γίνονται σεβαστές, τουλάχιστον μέχρι να ανατραπούν από επόμενο συνέδριο. Δηλώνει ακόμη ότι σέβεται την αυτόνομη πορεία του ΠΑΣΟΚ, κάτι που επίσης έχει διακηρυχθεί με σαφήνεια από το συνέδριο.

Η πολεμική σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ με Ιράν δεν αποτελεί απλώς επεισόδιο αστάθειας. Συνιστά βαθιά γεωπολιτική τομή, που αναδιαμορφώνει περιφερειακές ισορροπίες και επαναφέρει με οξύτητα στρατηγικά διλήμματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με ολοένα πιο σύνθετο περιβάλλον, στο οποίο η παραδοσιακή λογική πολλαπλών «αξόνων» και αλληλεπικαλυπτόμενων συνεργασιών (overlapping alignments χωρίς ιεράρχηση) φτάνει στα όριά της. Για χρόνια, η Αθήνα επένδυσε στη δημιουργία σχημάτων όπως Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ και Ελλάδα-Κύπρος-Αίγυπτος, ενώ παράλληλα επιδίωξε εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία. Όμως η Γαλλία του Μακρόν έχει αυστηρά κριτική στάση απέναντι στην ισραηλινή κυβέρνηση Νετανιάχου.

Αν πάρει κανείς στα σοβαρά όσα ψιθυρίζουν σε off the record συζητήσεις τα στελέχη των εταιρειών που διενεργούν δημοσκοπήσεις, η επόμενη εκλογή, όποτε κι αν αυτή πραγματοποιηθεί, δεν αποκλείεται να θυμίζει «θρυμματισμένο τζάμι».

Όταν τους ρωτάς τι εννοούν, εξηγούν ότι η πιθανότητα να περάσουν την πόρτα της Βουλής πολύ περισσότερα από τα σημερινά κοινοβουλευτικά κόμματα είναι εξαιρετικά ισχυρή και αναφέρονται στο ενδεχόμενο ενός σεισμικού κατακερματισμού, που μπορεί να φέρει τα πάνω κάτω.

Η ίδια ανησυχία απασχολεί και τα κομματικά επιτελεία, που αντιλαμβάνονται ότι μια τέτοια προοπτική περικλείει κινδύνους που μπορεί να τινάξουν στον αέρα όλες τις στρατηγικές και να εγκλωβίσουν το κομματικό σύστημα σε ένα σπιράλ συνεχών εκλογικών αναμετρήσεων.

Και τι δεν έχει κάνει τούτος ο κυβερνήτης που μας έτυχε! Εν τάχει: Τον έπιασε στα πράσα η Ευρωπαία εισαγγελέας. Κάνει κουρελόχαρτο το Σύνταγμα και τον κανονισμό της Βουλής. Παρακολουθεί παράνομα όποιους γουστάρει. Ελέγχει τα ΜΜΕ. Υποβαθμίζει όποιους θεσμούς τον ενοχλούν στην ασυδοσία του, όπως τις Ανεξάρτητες Αρχές. Υποτάσσει τη δικαστική εξουσία. Βάλλεται το κράτος δικαίου ασύστολα. Σκορπίζει το δημόσιο χρήμα, αναθέσεις και άλλα, και ξεπουλά τη δημόσια περιουσία για να χτίσει το καθεστώς του. Αδιαφορεί για τις ανάγκες των πολλών – βλέπε και υγεία, παιδεία, πρόνοια, μεταφορές, φυσικές καταστροφές, ακρίβεια κ.ά.