Όσες φορές η κυβέρνηση πιέζεται από ιδιαιτέρως ζοφερές καταστάσεις, όπως οι υποκλοπές, αναθέτει σε όσους... θαρραλέους βουλευτές της εξακολουθούν να εκτίθενται στα κανάλια, τη διαφήμιση των πενιχρών επιδομάτων που μοιράζει και της... βελτίωσης της καθημερινότητας. «Η στροφή στην καθημερινότητα, στα μικρά και στα μεγάλα προβλήματα του πολίτη, είναι η πρώτη υποχρέωση αυτής της κυβέρνησης» έλεγε άλλωστε ο Κυριάκος Μητσοτάκης προ διετίας από το αμαξοστάσιο της ΟΣΥ στου Ρέντη, επαναλαμβάνοντας μάλιστα «την πολύ μεγάλη σημασία την οποία δίνουμε στα μέσα μαζικής μεταφοράς στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη».

Ίσως την πιο κρίσιμη, μέχρι στιγμής, πράξη του θεσμικού δράματος των υποκλοπών να αποτέλεσε η ακροαματική διαδικασία και η απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, με πρόεδρο τον Νικόλαο Ασκιανάκη και εισαγγελέα τον Δημήτριο Παυλίδη, όπου καταδικάστηκαν οι τέσσερις κατηγορούμενοι για πλημμεληματικές κατηγορίες που αφορούν την εγκατάσταση και χρήση του κακόβουλου λογισμικού Predator. Αυτοί οι δύο χαμηλόβαθμοι δικαστικοί λειτουργοί φάνηκε να διασώζουν την τιμή της ελληνικής Δικαιοσύνης, μέχρι που την περασμένη Δευτέρα ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου έκρινε ότι δεν υπάρχουν οι απαιτούμενες προϋποθέσεις για την επανεξέταση του σκανδάλου, προκαλώντας έκπληξη και οργή στον νομικό κόσμο και στην κοινωνία.

Την περασμένη Πέμπτη, η Eurostat δημοσίευσε τα στοιχεία για τον πληθωρισμό στις χώρες της Ευρωζώνης. Δεν ήταν καθόλου καλά: o μέσος πληθωρισμός φαίνεται να αυξάνεται από 2,6% τον Μάρτιο σε 3% τον Απρίλιο, τροφοδοτούμενος από τις επιπτώσεις του παράνομου πολέμου των ΗΠΑ κατά του Ιράν. Αλλά τα πράγματα ήταν ακόμη χειρότερα για την Ελλάδα: H Eurostat εκτιμά ότι ο πληθωρισμός εκτοξεύτηκε τον Απρίλιο στο 4,6% από 3,4% τον Μάρτιο. Για λόγους πληρότητας της εικόνας: τον χαμηλότερο πληθωρισμό είχαν η Φινλανδία (2,3%), η Μάλτα (2,4%), η Ολλανδία και η Γαλλία (2,5%). Η Ελλάδα ήταν στην πεντάδα των ευρωπαϊκών χωρών με τον υψηλότερο πληθωρισμό – με πρώτη τη γειτονική μας Βουλγαρία με 6,2%. Πού οφείλεται αυτή η μεγάλη διαφορά; Τι φταίει;

Τα θηριώδη δημοσιονομικά υπερπλεονάσματα παρουσιάζονται ως δικαίωση της οικονομικής πολιτικής, ως τρανή απόδειξη ότι η οικονομία πάει καλά, κι έτσι δημιουργείται η δυνατότητα στήριξης των πιο ευάλωτων νοικοκυριών. Δεν είναι αλήθεια.

Υποχρέωση της Ελλάδας είναι η παραγωγή συγκεκριμένων δημοσιονομικών πλεονασμάτων, ώστε να αποπληρώνουμε το δημόσιο χρέος. Τα υπερπλεονάσματα είχαν νόημα το 2016-18, στην προσπάθεια εξόδου από τα μνημόνια: Ο βασικός λόγος ήταν ότι οι αγορές δεν πίστευαν ότι μπορούμε να διατηρούμε πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 3,5% του ΑΕΠ – μάλιστα το ΔΝΤ ισχυριζόταν ότι δεν μπορούμε να επιτύχουμε ούτε 1,5%. Οι αγορές πείστηκαν ότι η χώρα είναι αξιόπιστη χάρη στα υπερπλεονάσματα. 

...Το δίλημμα είναι: Τρίτη τετραετία Μητσοτάκη ή προοδευτική διέξοδος. Το πρώτο ενδεχόμενο είναι καταστροφικό. Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. θα κάνει τα πάντα, ώστε το δίλημμα αυτό να γίνει κατανοητό από την κοινωνική πλειοψηφία, αλλά και να συγκροτηθεί το αντίπαλο δέος που θα δώσει την προοδευτική λύση.

Μέχρι πριν από λίγο καιρό, η σοφία των αγορών αποτελούσε, κατά κάποιο τρόπο, τον οδηγό της οικονομίας. Σήμερα τη θέση της παίρνουν βιομηχανικές πολιτικές μεγάλης κλίμακας. Το κράτος, που επί πολλά έτη έβλεπε τις εξουσίες του να συρρικνώνονται, επιστρέφει ως ο θεμελιώδης πρωταγωνιστής». Όταν αυτή τη διαπίστωση την εκφωνεί ένας από τους ιστορικούς θεματοφύλακες της ελεύθερης αγοράς, ο επί χρόνια πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι, μπορείς να ψυχανεμιστείς ότι κάτι αλλάζει στην αντίληψη μιας μερίδας των κυρίαρχων οικονομικο-πολιτικών κύκλων. Ο λόγος προκύπτει από τη συνέχεια της φράσης του Ντράγκι: «Οι εμπορικές σχέσεις, οι οποίες προηγουμένως διέπονταν από κοινούς πολυμερείς κανόνες, σήμερα κυριαρχούνται ουσιαστικά από γεωπολιτικές συμμαχίες, στις οποίες η στρατιωτική και η οικονομική ισχύς αποτελούν πλέον ρητά εργαλεία».

«Ο κόσμος της Αριστεράς δεν αντέχει και δεν θα συγχωρέσει άλλη εσωστρέφεια. Θέλει κοινή πορεία» τονίζει ο Θανάσης Θεοχαρόπουλος στην ΑΥΓΗ της Κυριακής εξηγώντας ότι για να πετύχει αυτός ο στόχος, χρειάζεται ισχυρή βούληση και άμεσα πρωτοβουλίες συνεννόησης. Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. επιμένει στην ενότητα και ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου, θα είναι μέρος της λύσης για την επόμενη μέρα της ανασύνθεσης και έχει ήδη προτείνει στο ΠΑΣΟΚ και τα προοδευτικά κόμματα να καταθέσουν πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης, υπενθυμίζει ο Θ. Θεοχαρόπουλος. Εκτιμά επίσης πως σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα μετά τα όσα είπε η Λάουρα Κοβέσι ο πρωθυπουργός θα είχε παραιτηθεί, αλλά αποδεικνύεται ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη είναι με την Ευρώπη μόνο στα λόγια.

Ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ – Ισραήλ και Ιράν και το ανοιγοκλείσιμο των Στενών του Ορμούζ επαναφέρουν με βίαιο τρόπο μια παλιά – διαρκώς όμως υποτιμημένη – αλήθεια: η ενεργειακή εξάρτηση δεν είναι απλώς οικονομικό ζήτημα, αλλά θεμελιώδης παράγοντας γεωπολιτικής ευαλωτότητας. Για την Ευρώπη, που εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, το σοκ αυτό δεν είναι άλλη μια κρίση. Είναι στρατηγικό καμπανάκι κινδύνου. Η Ιστορία προσφέρει χρήσιμα προηγούμενα.

Οι οικονομικές πολιτικές που υιοθέτησε η χούντα (1967-1974) προκάλεσαν όχι μόνο άμεσα δυσμενή αποτελέσματα στους εργαζομένους και τα νοικοκυριά αλλά δημιούργησαν έμμεσα και μακροπρόθεσμα κόστη, τα οποία έβλαψαν τη χώρα για δεκαετίες. Οι επιπτώσεις αυτές εκτείνονται από τη λειτουργία της οικονομίας και των θεσμών έως το περιβάλλον και το ανθρώπινο δυναμικό, διαμορφώνοντας στρεβλώσεις που δεν ήταν άμεσα ορατές, αλλά αποδείχθηκαν ιδιαίτερα ζημιογόνες για την Ελλάδα. Παρακάτω, παραθέτουμε ορισμένα μείζονα προβλήματα που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν κατά τη διάρκεια της Επταετίας.

Η αλλοπρόσαλλη συναλλαγματική πολιτική που ακολουθήθηκε τη διετία 1973-1974. Παραμένοντας τυφλά και ανεξήγητα προσδεμένη στο δολάριο, ενώ όλα τα υπόλοιπα κράτη της Ευρώπης, με τα οποία η Ελλάδα είχε κυρίως εμπορικές σχέσεις, είχαν απομακρυνθεί από αυτό. Προκλήθηκε έτσι μια ιδιαίτερη αδυναμία και ευπάθεια στο νόμισμα, προκαλώντας σε σημαντικό βαθμό το μελλοντικό σπιράλ υποτιμήσεων και πληθωρισμού για αρκετά χρόνια.

...Συζητάμε με τον Ξενοφώντα Κοντιάδη, καθηγητή Δημοσίου Δικαίου και Κοινωνικής Διοίκησης, στο Πάντειο Πανεπιστήμιο για τα σκάνδαλα της κυβέρνησης, την κατάρρευση της αξιοπιστίας των θεσμών και την αποδυνάμωση των θεσμικών αντιβάρων απέναντι στις υπερεξουσίες της κυβέρνησης και του βαθέος κράτους. Ο ίδιος επισημαίνει την εργαλειοποίηση της συνταγματικής αναθεώρησης για επικοινωνιακούς λόγους και την επιτακτική αναγκαιότητα για προσφυγή στις κάλπες. Τέλος, θεωρεί ενδεδειγμένη την πρόταση μομφής κατά του Μ. Λαζαρίδη, ώστε να αναδειχθεί ευρύτερα το θέμα και να τεθεί προ των ευθυνών του ο πρωθυπουργός για την αποπομπή του υπουργού.

Η εξασθένιση της ελληνικής οικονομίας είχε ξεκινήσει ήδη πριν τον πόλεμο και επιταχύνεται εξαιτίας του.

Στο Δημοσιονομικό Πρόγραμμα 2026-29, το υπουργείο Οικονομικών πρόβλεπε ρυθμούς μεγέθυνσης του ΑΕΠ 2,4% φέτος, 1,7% το 2027 (πρώτη χρονιά μετά τη λήξη του ΤΑΑ), 1,6% το 2028 και 1,3% το 2029, με πληθωρισμό 2,2-2,4% την ίδια περίοδο. Υψηλότεροι από εκείνους στις ανεπτυγμένες οικονομίες της Ευρώπης αλλά μικρότεροι από αυτούς στις γειτονικές χώρες (το 4% της Αλβανίας ή το 3,4% της Βουλγαρίας), οι ρυθμοί μεγέθυνσης πάντως εξασθενούσαν. Κι εξαιτίας του πολέμου πέφτουν αισθητά: Τόσο το ΔΝΤ όσο και οι αρμόδιοι παράγοντες της Κομισιόν συμμερίζονται τις προβλέψεις του ΚΕΠΕ για οικονομική μεγέθυνση περιορισμένη στην περιοχή του 1,8% φέτος και του 1,6% το 2027, με πληθωρισμό που θ’ αγγίξει το 4% και θα διατηρηθεί υψηλός φέτος και το 2027.

Όταν γράφονταν αυτές οι γραμμές φαινόταν ότι οι αγορές, αμέσως και εμμέσως, επέβαλαν στον Ντ. Τραμπ να κάνει εκεχειρία και να προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις, αφού είχε προκαλέσει μεγάλη ανθρώπινη δυστυχία, απίστευτες καταστροφές, και μεγάλη ζημιά στην παγκόσμια οικονομία, χωρίς να ‘χει πετύχει κανέναν από τους πολλούς διακηρυγμένους στόχους του. Είτε άμεσα, με διαβήματα και συστάσεις από διεθνείς οργανισμούς και από ισχυρούς χρηματοδότες του και με τα σκαμπανεβάσματα τιμών στα ταμπλό, είτε έμμεσα, με το κανάλι της ήδη μεγάλης ακρίβειας.