Το στημένο παιχνίδι του Βορρά εις βάρος του Νότου

Ο αθέμιτος ανταγωνισμός των εταιρειών του Βορρά εις βάρος των εταιρειών του Νότου είναι απτός. Πώς; Πρώτον, ανεστάλησαν οι κανόνες που απαγόρευαν τις κρατικές ενισχύσεις, ώστε να επιτραπεί στα κράτη-μέλη να προστατεύσουν τις οικονομίες, επιχειρήσεις και μισθωτούς από την πρωτοφανή κρίση. Δεύτερον, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Κομισιόν έχει προνοήσει να αποτρέπει τις εξαγορές ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από τρίτες χώρες. Αυτές οι κατ’ αρχάς εύλογες ρυθμίσεις, ceteris paribus αποφέρουν απροσδόκητα αποτελέσματα, καθώς κουμπώνουν με την πραγματικότητα ότι οι βόρειες πλούσιες χώρες διαθέτουν άφθονα κεφάλαια και μπορούν προνομιακά να ενισχύουν τις εταιρείες τους, ενώ ο φτωχός ευρωπαϊκός Νότος δεν έχει. Οι «αθώοι» κανόνες καταλήγουν να υπηρετούν «ένοχα» συμφέροντα.

Οι εταιρείες του Βορρά προνομιακά ενισχύονται από τα κράτη τους και αθέμιτα ενισχύουν την ανταγωνιστική τους θέση. Εκμεταλλεύονται μια υγειονομική κρίση για να διευρύνουν τα μερίδια αγοράς εις βάρος των εταιρειών του Νότου. Και οι τελευταίες περιορίζονται, αποδυναμώνονται, ίσως το επόμενο βήμα θα είναι η εξαγορά τους (αφού αποκλείονται Κινέζοι ή άλλοι) από τους βόρειους ανταγωνιστές τους. Αν αυτή η εξέλιξη δεν ανακοπεί άμεσα, τείνει να αποδυναμωθεί αυτός καθαυτός ο ανταγωνισμός στην ευρωπαϊκή αγορά, η έννοια της ευρωπαϊκής αγοράς με ενιαίους κανόνες θα κονιορτοποιηθεί, οι έντονες περιφερειακές ανισότητες θα διευρυνθούν και θα επιταχυνθεί η ανισόμετρη ανάπτυξή της. Η πολιτική αντίδραση θα ακολουθήσει –δύσκολα θα συγχωρεθεί κάποιος που έκλεψε την παρτίδα σε ώρες τέτοιας ανθρώπινης δυστυχίας…

Προσώρας, με αφορμή την κρίση, η κοινή αγορά τείνει να γίνει κοινή για τις εταιρείες του Βορρά. Δεν πρόκειται για εκτιμήσεις γενικώς και αορίστως. Από το 1,9 τρισ. ευρώ κρατικές ενισχύσεις που έχει εγκρίνει μέχρι σήμερα ως σύννομες η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Κομισιόν, περισσότερα από τα μισά, το 1 τρισ. ευρώ, είναι ενισχύσεις που έχουν δοθεί από το γερμανικό κράτος στη γερμανική οικονομία ενώ 0,9 τρισ. ευρώ είναι οι ενισχύσεις που έχουν δοθεί από όλα τα υπόλοιπα 26 κράτη. Η αρμόδια επίτροπος, κ. Μ. Βεστάγκερ, εκτιμά ότι αυτό όχι μόνο δεν είναι προβληματικό, αλλά αντιθέτως είναι πολύ καλό για όλη την Ευρώπη. Και ο Γερμανός υπουργός, κ. Π. Αλτμάιερ, με 100 δισ. ευρώ ενισχύει τα κεφάλαια των γερμανικών εταιρειών. Ο επανασχεδιασμός του ευρωπαϊκού επιχειρηματικού χάρτη έχει αρχίσει.

Λέγεται ότι η κρίση επιταχύνει και ενισχύει τάσεις που προϋπήρχαν. Δεν είναι νεοφυής η τάση διεύρυνσης των ανισορροπιών στην Ευρώπη, συγκέντρωσης ισχύος-πλούτου στη Γερμανία και άλλες βόρειες χώρες, συγκέντρωσης μεγάλων οικονομικών κλάδων σε λιγότερους παίκτες όπως αυτό αποτυπώνεται στις τιμές, τα ποσοστά κέρδους και τα μερίδια αγοράς, η τάση περιορισμού του ελεύθερου ανταγωνισμού (όπως στις ΗΠΑ…) στην ευρωπαϊκή οικονομία με ορατές τις συνέπειες στη χαμηλή παραγωγικότητα, ασθενική οικονομική μεγέθυνση, υστέρηση επενδύσεων, χαμηλή αμοιβή της εργασίας και στις ανισότητες που καταγράφονται και στην Ευρώπη. Αλλά το πολιτικό εγχείρημα της ευρωπαϊκής ενοποίησης έγκειται στην αντιστάθμιση αυτών των φυγόκεντρων τάσεων. Αν η κρίση, αντιθέτως, τις τροφοδοτήσει, αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεχίσουν να βλέπουν, να ακούν και να μη μιλούν, αυτό το στημένο παιχνίδι θα έχει κακή κατάληξη.