Ξαφνικές ευαισθησίες

Οι εκλογές όσο πλησιάζουν φαίνεται να προκαλούν ευαισθησίες –κάτι σαν τις αλλεργίες όταν έρχεται η άνοιξη.

Παράδειγμα, η κατάληξη στο θέμα με τα δάνεια του νόμου Κατσέλη: Η πρώτη δικαστική απόφαση επί του θέματος είχε εκδοθεί το 2024, από το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων. Όσο δεν υπήρχαν εκλογές στον ορίζοντα, δεν υπήρξε διάθεση των κυβερνώντων να ενσκήψουν στο θέμα. Κι όταν ανακοινώθηκε η απόφαση του Αρείου Πάγου, η πρώτη αντίδραση ήταν αρνητική -από κεκτημένη ταχύτητα. Μετά, οι πιο συνετοί επικαλέστηκαν τις δημοσκοπήσεις κι οι αρμόδιοι πείστηκαν να κάνουν την καρδιά τους πέτρα και να νομοθετήσουν ως έχει την απόφαση του ανωτάτου δικαστηρίου -όπερ κι εγένετο, προς όφελος 100.000 δανειοληπτών με δάνεια σε ρύθμιση.

Δεύτερο παράδειγμα ευαισθησίας, η αυριανή σύσκεψη στο Μαξίμου με θέμα τις μειώσεις ή, τουλάχιστον, το πάγωμα των τιμών τροφίμων και άλλων ειδών ευρείας κατανάλωσης τους καλοκαιρινούς μήνες. Δεν έτυχε να γίνει κάτι ανάλογο μέχρι τώρα, παρότι η ακρίβεια σε αυτά τα είδη καθ’ ημάς είναι μεγαλύτερη από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο εδώ και χρόνια. Έστω κι αργά, πάντως, είναι καλό να αποτραπεί μια επιπλέον, θερινή, επιβάρυνση των λαϊκών νοικοκυριών που ξεμένουν από λεφτά κατά τις 20 κάθε μήνα, ακόμα κι αν αυτή η αποσυμπίεση είναι βραχείας διάρκειας -μέχρι τις εκλογές, μάλλον το φθινόπωρο. Αλλά αυτά κάθε άλλο παρά επαρκούν.

Μπροστά στις ακραίες διαστάσεις του προβλήματος, φαίνονται απλώς προεκλογικά καμώματα. Η χώρα μας κατατάσσεται στην πρώτη τριάδα της ακρίβειας μεταξύ των 20 χωρών της Ευρωζώνης, έχοντας πληθωρισμό 50% υψηλότερο από τον μέσο ευρωπαϊκό. Κατέχει κι άλλο ένα, διεθνές αρνητικό ρεκόρ: Είναι στην πρώτη τριάδα της ακρίβειας μεταξύ των 38 χωρών μελών του ΟΟΣΑ -πίσω από την Τουρκία και την Κολομβία. Δεν πάσχουμε, λοιπόν, από εισαγόμενο πληθωρισμό, αλλά από την ενδογενή υπερπαραγωγή του, που διαβρώνει μισθούς και ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, ενισχύει τα κέρδη και γεμίζει τα ταμεία του κράτους.

Είναι πληθωρισμός φόρων: Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες (Κύπρος, Ισπανία, Πολωνία, Αυστρία, Ιταλία μεταξύ αυτών) που μειώνουν τους συντελεστές έμμεσης φορολογίας, η ελληνική κυβέρνηση αρνείται να τους μειώσει και να κάνει ό,τι πρέπει ώστε η μείωση να περάσει στις τελικές τιμές, επειδή έτσι παράγονται τα υπερπλεονάσματα για τις παροχές στη ΔΕΘ. Είναι και πληθωρισμός κερδών: Στην 5ετία 2020-2025 η ονομαστική αύξηση των μισθών ήταν 16,7%, η παραγωγικότητα της εργασίας αυξήθηκε 7,8% αλλά ο τιμάριθμος αντί για 8,9% αυξήθηκε 20,9%. Η διαφορά των 12 μονάδων οφείλεται στην αύξηση των κερδών.

Κεντρικά στοιχεία μιας πολιτικής που θα στόχευε να αντιμετωπίσει την ακραία ακρίβεια θα ήταν, μεταξύ άλλων: Ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της οικονομίας –ενώ σήμερα δεν ενισχύονται οι παραγωγικές επενδύσεις προνομιακά συγκριτικά με τις κερδοσκοπικές τοποθετήσεις. Έλεγχοι σε όλους τους κρίκους της αλυσίδας ειδών ευρείας κατανάλωσης. Αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης με βασικό εργαλείο την ενίσχυση της προσφοράς. Ενίσχυση του υγιούς ανταγωνισμού -που τα τελευταία χρόνια εξασθενεί υπέρ των «κεντρικών» συμφωνιών. Δημοσιονομική εξυγίανση, ώστε τα συνήθη υποζύγια να μην τσακίζουν απ’ τα βάρη και απ’ τις «δωρεάν» υπηρεσίες που πληρώνουν πανάκριβα.

Γίνονται βήματα στην αντίθετη κατεύθυνση. Κι όσο επιχειρείται αυτά να δικαιολογηθούν και να διασκεδαστούν, αντί να εξηγηθούν και να καυτηριάζονται μπας και αλλάξουν προς το καλύτερο, τόσο ενισχύεται η πεποίθηση ότι δεν φταίει απλώς η κυβέρνηση αλλά «το σύστημα». Με ό,τι αυτό συνεπάγεται.