Αποφάσεις κι αντιφάσεις
Μιχάλης Μητσός, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2021-07-31
Στις 15 του τρέχοντος μηνός, δύο θεσμοί της Ευρωπαϊκής Ενωσης έλαβαν δύο σημαντικές αποφάσεις. Η πρώτη ήταν της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αφορούσε τον νόμο που ψήφισε η Ουγγαρία και απαγορεύει την προώθηση ή τη θετική παρουσίαση ομοφυλοφιλικών σχέσεων στα σχολεία. Δεδομένου ότι η Κομισιόν δεν μπορεί να παρέμβει στην εκπαιδευτική πολιτική μιας χώρας, κατηγόρησε την κυβέρνηση Ορμπαν ότι παραβιάζει την Οδηγία για τις Οπτικοακουστικές Υπηρεσίες. Τίποτα το πρωτοφανές, σχολιάζει ο Economist: και ο Αλ Καπόνε για φοροδιαφυγή συνελήφθη, όχι για εκβιασμούς ή δολοφονίες.
Η δεύτερη απόφαση ελήφθη από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Λουξεμβούργου και αφορούσε την προσφυγή δύο μουσουλμάνων γυναικών που απολύθηκαν από τη δουλειά τους επειδή επέμεναν να φορούν μαντήλα. Η προσφυγή απορρίφθηκε. Σύμφωνα με το Δικαστήριο, «ένας εργοδότης μπορεί να απαγορεύει στον χώρο εργασίας οποιαδήποτε ορατή μορφή έκφρασης πολιτικών, φιλοσοφικών ή θρησκευτικών πεποιθήσεων προκειμένου να εξασφαλίζει την ουδετερότητα της επιχείρησης απέναντι στους πελάτες ή να αποτρέπει κοινωνικές συγκρούσεις».
Ο «Καρλομάγνος» του Economist σουφρώνει ανήσυχος τα φρύδια: τι είναι τελικά η ΕΕ, σύμμαχος των μειονοτήτων ή συνένοχος των καταπιεστών τους; Με την πρώτη απόφαση, επιβεβαιώνεται η τάση υπεράσπισης των ομοφυλοφίλων που παρατηρείται από την αρχή της χιλιετίας. Με τη δεύτερη απόφαση, δικαιώνονται οι χώρες που απαγορεύουν τα θρησκευτικά σύμβολα στον δημόσιο τομέα. Κι αυτό αφορά κυρίως το ισλάμ, γιατί δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς να απαγορεύεται ο σταυρός. Αν όμως παλιότερα η μαντήλα ήταν σύμβολο υποταγής των γυναικών, σήμερα για πολλές νεαρές μουσουλμάνες αντιπροσωπεύει την ελευθερία να μην αποκηρύσσουν τις ρίζες τους. Ο,τι δηλαδή και η κιπά για πολλούς Εβραίους.
Το ζήτημα δεν έχει εν τέλει να κάνει τόσο με τον φιλελευθερισμό όσο με τις περίφημες «ευρωπαϊκές αξίες». Στο όνομα των τελευταίων μπορεί να σημειώνονται και αντιφάσεις. Κάποιος θα μπορούσε να θεωρήσει μη φιλελεύθερη, άρα «αντιευρωπαϊκή», και την απόφαση που έλαβε τον περασμένο Απρίλιο το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων υπέρ της υποχρεωτικότητας του εμβολιασμού των μαθητών με τα παραδοσιακά εμβόλια - η οποία ανοίγει τον δρόμο και για ανάλογη απόφαση για την Covid-19. To Δικαστήριο όμως είναι σαφές: οι αντιεμβολιαστές αντίκεινται στις ευρωπαϊκές αξίες.
Οι τελευταίες, φυσικά, δεν παραμένουν στάσιμες. Κάποτε είχαν να κάνουν με τη δημοκρατία, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τη διάρκεια των διακοπών τον Αύγουστο, σαρκάζει ο «Καρλομάγνος». Σήμερα επεκτείνονται στα ρούχα και τον σεξουαλικό προσανατολισμό. Ολα αφορούν όλους. Είναι καλή αυτή η εξέλιξη; Για τους Βρετανούς σίγουρα όχι, γιʼ αυτό και επέλεξαν να σηκωθούν να φύγουν. Αρνητική είναι και για τους Ανατολικοευρωπαίους. Για τους Δυτικοευρωπαίους, πάλι, είναι καταρχήν ευπρόσδεκτη, αν και περικλείει κινδύνους. Αλλά εδώ η κοινωνία των πολιτών είναι ισχυρή, αν χρειαστεί θα αντιδράσει.
Η δεύτερη απόφαση ελήφθη από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Λουξεμβούργου και αφορούσε την προσφυγή δύο μουσουλμάνων γυναικών που απολύθηκαν από τη δουλειά τους επειδή επέμεναν να φορούν μαντήλα. Η προσφυγή απορρίφθηκε. Σύμφωνα με το Δικαστήριο, «ένας εργοδότης μπορεί να απαγορεύει στον χώρο εργασίας οποιαδήποτε ορατή μορφή έκφρασης πολιτικών, φιλοσοφικών ή θρησκευτικών πεποιθήσεων προκειμένου να εξασφαλίζει την ουδετερότητα της επιχείρησης απέναντι στους πελάτες ή να αποτρέπει κοινωνικές συγκρούσεις».
Ο «Καρλομάγνος» του Economist σουφρώνει ανήσυχος τα φρύδια: τι είναι τελικά η ΕΕ, σύμμαχος των μειονοτήτων ή συνένοχος των καταπιεστών τους; Με την πρώτη απόφαση, επιβεβαιώνεται η τάση υπεράσπισης των ομοφυλοφίλων που παρατηρείται από την αρχή της χιλιετίας. Με τη δεύτερη απόφαση, δικαιώνονται οι χώρες που απαγορεύουν τα θρησκευτικά σύμβολα στον δημόσιο τομέα. Κι αυτό αφορά κυρίως το ισλάμ, γιατί δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς να απαγορεύεται ο σταυρός. Αν όμως παλιότερα η μαντήλα ήταν σύμβολο υποταγής των γυναικών, σήμερα για πολλές νεαρές μουσουλμάνες αντιπροσωπεύει την ελευθερία να μην αποκηρύσσουν τις ρίζες τους. Ο,τι δηλαδή και η κιπά για πολλούς Εβραίους.
Το ζήτημα δεν έχει εν τέλει να κάνει τόσο με τον φιλελευθερισμό όσο με τις περίφημες «ευρωπαϊκές αξίες». Στο όνομα των τελευταίων μπορεί να σημειώνονται και αντιφάσεις. Κάποιος θα μπορούσε να θεωρήσει μη φιλελεύθερη, άρα «αντιευρωπαϊκή», και την απόφαση που έλαβε τον περασμένο Απρίλιο το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων υπέρ της υποχρεωτικότητας του εμβολιασμού των μαθητών με τα παραδοσιακά εμβόλια - η οποία ανοίγει τον δρόμο και για ανάλογη απόφαση για την Covid-19. To Δικαστήριο όμως είναι σαφές: οι αντιεμβολιαστές αντίκεινται στις ευρωπαϊκές αξίες.
Οι τελευταίες, φυσικά, δεν παραμένουν στάσιμες. Κάποτε είχαν να κάνουν με τη δημοκρατία, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τη διάρκεια των διακοπών τον Αύγουστο, σαρκάζει ο «Καρλομάγνος». Σήμερα επεκτείνονται στα ρούχα και τον σεξουαλικό προσανατολισμό. Ολα αφορούν όλους. Είναι καλή αυτή η εξέλιξη; Για τους Βρετανούς σίγουρα όχι, γιʼ αυτό και επέλεξαν να σηκωθούν να φύγουν. Αρνητική είναι και για τους Ανατολικοευρωπαίους. Για τους Δυτικοευρωπαίους, πάλι, είναι καταρχήν ευπρόσδεκτη, αν και περικλείει κινδύνους. Αλλά εδώ η κοινωνία των πολιτών είναι ισχυρή, αν χρειαστεί θα αντιδράσει.
