Ένα βήμα μπροστά στις σχέσεις Ευρώπης-Κίνας

Ελίζα Παπαδάκη, Αυγή της Κυριακής, 04/12/2007

Το ραγδαία αυξανόμενο εμπορικό έλλειμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Κίνα κυριάρχησε στις συνομιλίες κορυφής των δύο πλευρών την Τετάρτη στο Πεκίνο. Από 130 δισ. ευρώ το 2006 το έλλειμμα αναμένεται να φθάσει τα 170 δισ. φέτος. Ενώ τα κινεζικά προϊόντα κατακλύζουν τις αγορές της Ευρώπης, η αύξηση των ευρωπαϊκών εξαγωγών είναι πολύ μικρότερη. Και η εξέλιξη αυτή εντείνει τις ανησυχίες στην Ευρώπη, καθώς με την ανατίμηση του ευρώ απειλείται η οικονομική της μεγέθυνση.

Για πρώτη φορά στην καθιερωμένη ετήσια σύνοδο Ε.Ε.-Κίνας συμμετείχε ολόκληρη η οικονομική ηγεσία της Ευρώπης: Στο Πεκίνο ταξίδεψαν την περασμένη εβδομάδα ο προεδρεύων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Ζοσέ Σόκρατες, ο πρόεδρος της Επιτροπής Ζοσέ Μπαρόσο, ο πρόεδρος της Ευρωομάδας Ζαν-Κλοντ Γιουνκέρ, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν-Κλοντ Τρισέ, οι επίτροποι Χοακίν Αλμούνια και Πίτερ Μάντελσον, οι οποίοι συζήτησαν με τον πρωθυπουργό της χώρας Ουέν Ζιαμπάο, το διοικητή της Λαϊκής Τράπεζας της Κίνας Ζου Ξιαοτσουάν και άλλους Κινέζους αξιωματούχους. Αποτέλεσμα της συνόδου ήταν η σύσταση μιας μόνιμης διμερούς επιτροπής υψηλού επιπέδου, με τη συμμετοχή ενός αντιπροέδρου της κινεζικής κυβέρνησης, που θα παρακολουθεί και θα συζητεί τα ζητήματα, αναζητώντας τρόπους εξομάλυνσης των εντάσεων που δημιουργούνται.

Αλλά αν από την ευρωπαϊκή πλευρά όλη η έμφαση τέθηκε στο εμπόριο - "το έλλειμμα έχει ήδη φθάσει σε μη διατηρήσιμα επίπεδα και απαιτεί πολιτική αντιμετώπιση, αυτό θα είναι το έργο της επιτροπής", είπε ο Σόκρατες - το ενδιαφέρον των Κινέζων είνα πολύ ευρύτερο: "Πρόκειται για ένα διακλαδικό μηχανισμό που δεν θα καλύπτει μόνον εμπορικά και οικονομικά θέματα, αλλά και άλλα, όπως η προστασία του περιβάλλοντος, η ενέργεια και η υψηλή τεχνολογία", δήλωσε ο πρωθυπουργός Ουέν, από τον οποίο και προήλθε η πρωτοβουλία να συσταθεί η επιτροπή. Και οι δύο πλευρές πάντως τόνισαν ότι θα συνεργασθούν για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα χορηγήσει ένα δάνειο 500 εκατομμυρίων ευρώ στην Κίνα για προγράμματα περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Στην κύρια προσπάθειά τους όμως, να πείσουν τις κινεζικές αρχές για την ανάγκη να ανατιμήσουν το νόμισμά τους, το ρενμίνμπι, έναντι του ευρώ, οι Ευρωπαίοι δεν βρήκαν μεγάλη ανταπόκριση. Ο Κινέζος πρωθυπουργός τους υπέδειξε ευγενικά ότι το πρόβλημα του ευρώ είναι η υποτίμηση του δολαρίου, οπότε μάλλον με τις αρχές των ΗΠΑ θα πρέπει να το συζητήσουν. Η αλήθεια είναι ότι από τα μέσα του 2005 το ρενμίνμπι έχει υποτιμηθεί σχεδόν κατά 10% έναντι του ευρώ, ενώ έχει ανατιμηθεί πάνω από 10% έναντι του δολαρίου. Η Κίνα έχει πάψει να κρατά την ισοτιμία του νομίσματός της κλειδωμένη με το δολάριο, αλλά, βέβαια, στις αγορές της τα αμερικανικά προϊόντα είναι πλέον πολύ φθηνότερα σε σύγκριση με τα ευρωπαϊκά. Ταυτόχρονα τα κινεζικά προϊόντα γίνονται ολοένα φθηνότερα στις ευρωπαϊκές αγορές. Κινδυνεύει έτσι να εκτοπίζεται από δύο πλευρές, στην Κίνα αλλά και στο εσωτερικό, η παραγωγή, συνεπώς και η απασχόληση, της Ευρώπης.

Φόβοι προστατευτισμού

Ανησυχία για ένα ανερχόμενο κύμα προστατευτισμού εξέφρασε για το λόγο αυτό ο πρόεδρος της Ευρωομάδας, των οικονομικών υπουργών της Ευρωζώνης, Ζαν-Κλοντ Γιουνκέρ. Και ο αρμόδιος για το εξωτερικό εμπόριο επίτροπος Πίτερ Μάντελσον, ενώ σταθερά αντιμάχεται κάθε προστατευτισμό, προσέθεσε ότι μια αβάσταχτη οικονομική κατάσταση γίνεται και πολιτικά απαράδεκτη. Έθεσε εξάλλου επίσης το πρόβλημα των φραγμών που επιβάλλει η κινεζική πολιτική στις εισαγωγές. "Η Κίνα απολαμβάνει ανεμπόδιστη πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές και θα θέλαμε σταδιακά να επιτύχουμε το ίδιο στις αγορές της Κίνας", είπε. "Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξάγει λιγότερα στην Κίνα παρ’ όσα στην Ελβετία, μια χώρα επτά εκατομμυρίων κατοίκων!", αναφώνησε κάποια στιγμή στο περιθώριο της συνόδου ο Μπαρόσο.

Ένα παράδειγμα του προστατευτισμού, για τον οποίο η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη μέμφεται την Κίνα, είναι ότι η πρόσφατη μεγάλη παραγγελία Airbus συνδέθηκε με την κατασκευή εργοστασίου που θα εκτελέσει ένα μέρος σε κινεζικό έδαφος. Αλλά τέτοιου τύπου "προστατευτισμός" είναι επιβεβλημένος σε μιαν αναπτυσσόμενη χώρα που δεν έχει ανάγκη να αποκτά μόνο προϊόντα, χρειάζεται επίσης να αναπτύσσει δική της προηγμένη τεχνολογία. Υπάρχουν όμως και άλλες πλευρές: Για τις μεγάλες δυσκολίες που συναντούν στις προσπάθειές τους να εγκατασταθούν στην Κίνα παραπονούνται τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες. Άλλο πρόβλημα είναι οι απομιμήσεις επώνυμων προϊόντων που πωλούνται μαζικά από την Κίνα ζημιώνοντας τις επιχειρήσεις που έχουν κατοχυρώσει πατέντες και εμπορικά σήματα (τα λεγόμενα "πνευματικά δικαιώματα").

Τη γενικότερη δυσφορία συμμεριζόταν σε κύριο άρθρο της η Le Monde, υιοθετώντας τη δήλωση του Γάλλου προέδρου Σαρκοζί ότι η Κίνα "πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες της". Αλλά προσέθετε δύο προϋποθέσεις: Ότι η Ευρώπη θα έπρεπε να έχει ενιαία στάση, πράγμα που δεν συμβαίνει. Και ότι θα πρέπει να ανοίξουν στην Κίνα οι πόρτες του G8 π.χ., και να αυξηθεί το βάρος συμμετοχής της στο ΔΝΤ που παραμένει δυσανάλογα χαμηλό. Ως "μισογεμάτο ποτήρι" είδαν τη σύνοδο οι Financial Times. Τάχθηκαν υπέρ ενός συστηματικού, πολύ ευρύτερου διαλόγου, επισημαίνοντας ότι κακώς οι ευρωκινεζικές σχέσεις βρίσκονται σε χαμηλότερο επίπεδο από τις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας.

Συνεννόηση στα νομισματικά

Θετικό βήμα ήταν οπωσδήποτε η ανακοίνωση που εξέδωσε η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας, μετά τις συζητήσεις του Ζου Ξιαοτσουάν με τους Τρισέ, Γιουνκέρ και Αλμούνια: Οι δύο πλευρές συμφώνησαν, αναφέρει, "ότι θα λαμβάνουν εκτεταμένα μέτρα για να ενισχύουν διαρθρωτικές οικονομικές προσαρμογές, να αποφεύγουν μεγάλες ταλαντώσεις στην κίνηση των ισοτιμιών και να συμβάλλουν αμοιβαία σε μιαν εύτακτη προσαρμογή των παγκόσμιων ανισορροπιών". Αν και ασαφής ως προς τα μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν και τις περιπτώσεις που θα κρίνονταν αναγκαία, η ανακοίνωση εγκαινιάζει μια συνεννόηση της Κίνας με την Ευρωζώνη στο νομισματικό τομέα.

Οι δύο κεντρικές τράπεζες θα συγκροτήσουν αμέσως μια κοινή ομάδα εργασίας για την αντιμετώπιση νομισματικών θεμάτων, ανέφερε ο κ. Τρισέ, ο οποίος είδε την ανακοίνωση των Κινέζων ομολόγων του να εντάσσεται στις διεθνείς παραδοχές για τα ζητήματα αυτά. Διαβεβαιώνοντας εξάλλου ότι η Ευρωζώνη είναι πρόθυμη να συμβάλει στον περιορισμό των διεθνών ανισορροπιών που προκαλούν τα επίπεδα των ισοτιμιών και οι εμπορικές ροές, ο κ. Αλμούνια υπογράμμισε ότι τις ανισορροπίες δεν τις δημιουργεί η Ευρωζώνη "και δεν μπορούμε να είμαστε οι μόνοι που φέρουμε το βάρος της προσαρμογής".

Πρόσφατα κείμενα

Ημερολόγιο κειμένων

Θέματα επικαιρότητας

Αρθρογράφοι