Μετά το Μνημόνιο, ένα Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης

Βασίλης Οικονόμου, www.capital.gr, 01/08/2013

Σε ένα χρόνο ολοκληρώνεται το πρόγραμμα δανεισμού της χώρας από την τρόικα, το Μνημόνιο. Είναι πολλά τα συμπεράσματα που μπορεί να βγάλει κανείς για την εφαρμογή του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής, για τον τρόπο που αποφασίστηκε και σχεδιάστηκε.

Όλα τα συμπεράσματα καταλήγουν όμως στο ότι το Μάιο του 2010 η τότε κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου κακώς έβαλε την χώρα στο ΔΝΤ, δεν διαπραγματεύτηκε σοβαρά τους όρους του Μνημονίου και υιοθέτησε ένα πρόγραμμα ύφεσης και λιτότητας που με μαθηματική ακρίβεια οδηγούσε σε αδιέξοδο και σε κοινωνική αποσύνθεση.

Στην πορεία και με δεδομένο ότι η χώρα βρισκόταν ήδη στο λάθος δρόμο, έγιναν κάποιες προσπάθειες βελτίωσης των συμφωνιών κυρίως από τον Ιούνιο του 2012 έως τον Ιούνιο του 2013, και αυτές όχι πάντα με επιτυχία.

Τα οικονομικά και κοινωνικά αποτελέσματα αυτού του προγράμματος είναι γνωστά σχεδόν σε όλους, το επίπεδο διαβίωσης του μέσου Έλληνα έχει υποχωρήσει τραγικά, εργασιακά δικαιώματα και κοινωνικές κατακτήσεις του παρελθόντος έχουν αμφισβητηθεί και καταργηθεί, ο οικονομικός κύκλος συρρικνώθηκε, η ανεργία εκτινάχθηκε, ακόμα και η πρόσβαση στα ανώτερα επίπεδα της εκπαίδευσης περιορίζεται λόγω των οικονομικών δυνατοτήτων και όχι λόγω έλλειψης ικανοτήτων.

Ταυτόχρονα και παρά το βίαιο της προσαρμογής το ελληνικό κράτος εξακολουθεί να είναι ανορθολογικό και υδροκέφαλο, να μην είναι αποτελεσματικό, να παράγει ελλείμματα. Η αύξηση της φτώχειας, η αδυναμία όλο και περισσότερων να εξασφαλίσουν τα αναγκαία, η κατάρρευση της ιδιωτικής οικονομίας, η έλλειψη ρευστότητας και η αποδιοργάνωση των κοινωνικών δομών, είναι μερικά πρόσθετα συνακόλουθα της πολιτικής λιτότητας που δεν αντιμετωπίζονται σήμερα. Ο συνδυασμός όλων αυτών των παραμέτρων και πολλών άλλων απειλεί πλέον ευθέως την κοινωνική συνοχή.

Τον ερχόμενο Ιούνιο του 2014 πέραν όλων αυτών ολοκληρώνεται και η χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας από την τρόικα γεγονός που σημαίνει ότι η χώρα μας θα πρέπει μόνη της να καλύπτει το σύνολο των αναγκών της και ταυτόχρονα να εξυπηρετεί το εξωτερικό της χρέος. Με τα σημερινά δεδομένα (της υστέρησης των εσόδων) ο προϋπολογισμός δείχνει να μην μπορεί να ισοσκελιστεί. Η πρόσβαση στις αγορές για αναχρηματοδότηση του χρέους δείχνει να μην είναι εφικτός, ή εάν επιλεγεί ως διέξοδος θα είναι μια εξαιρετικά ακριβή διέξοδος. Οι συντηρητικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν στην Ελλάδα αποδείχτηκαν ανίκανες να πετύχουν την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Χωρίς να το παραδέχεται δημόσια η πολιτική ηγεσία προσανατολίζεται σε μια νέα συμφωνία δανεισμού, σε ένα νέο Μνημόνιο, με τις ίδιες ιδεοληψίες και τους ίδιους αδιέξοδους προσανατολισμούς. Προκειμένου να καλλιεργηθεί ελπίδα εξόδου, διαρρέουν ότι μετά τις γερμανικές εκλογές θα είναι εφικτή η έναρξη διαπραγματεύσεων προκειμένου να πραγματοποιηθεί νέο κούρεμα του δημοσίου χρέους.

Δεν ξεκαθαρίζεται όμως εάν αυτό το κούρεμα θα αφορά τα κράτη μέλη της ΕΕ ή εάν θα αφορά και πάλι τα εσωτερικά χρέη δημιουργώντας νέα υφεσιακά δεδομένα. Αυτή τη φορά όμως δεν δικαιολογείται κανείς να πει ότι αιφνιδιάστηκε από τα δεδομένα και τις απαιτήσεις των δανειστών, «ότι είχε δέκα λεπτά να αποφασίσει», ότι δεν υπάρχουν περιθώρια διαπραγμάτευσης...

Η ουσιώδης αποτυχία των Μνημονίων δεν είναι μόνο τα μέτρα λιτότητας, η αύξηση της φορολογίας, οι περικοπές των μισθών και των συντάξεων. Αυτά όπως και η κατάρρευση του κοινωνικού κράτους είναι τα αποτελέσματα της μη διαπραγμάτευσης, της άκριτης υιοθέτησης έωλων προτάσεων, της ανορθολογικής αντιγραφής δια του copy paste πρακτικών που καμία σχέση δεν έχουν με την ελληνική πραγματικότητα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα της πολιτικής ηγεσίας είναι ότι δεν τόλμησε να προχωρήσει σε μεγάλες Μεταρρυθμίσεις με Προοδευτικό και Κοινωνικό Πρόσημο. Δεν αξιολόγησε, δεν άλλαξε την ξεπερασμένη δομή του Δημοσίου Τομέα, δεν «έσπασε στεγανά», δεν απελευθέρωσε την υγιή και καινοτόμα επιχειρηματικότητα, δεν προσανατόλισε το κοινωνικό κράτος υπέρ του πραγματικά έχοντα ανάγκη πολίτη, δεν σταμάτησε την γενική παροχολογία και δεν στήριξε στοχευμένα όποιον βρίσκεται στο κοινωνικό περιθώριο.

Είναι χρέος μας να σχεδιάσουμε και να εμμείνουμε σε ένα Εθνικό Σχέδιο

Ανασυγκρότησης το οποίο θα λαμβάνει υπόψη του:

Την κατάρρευση του κοινωνικού κράτους γενικών παροχών και την μετάβαση σε ένα κοινωνικό κράτος υπέρ των πραγματικών αναγκών

Την τραγική αύξηση της ανεργίας

Τον περιορισμό των εισοδημάτων στα όρια της ανέχειας για μεγάλο τμήμα του πληθυσμού

Την έλλειψη παραγωγικής βάσης

Την έλλειψη προσανατολισμού της οικονομίας και κεντρικού σχεδιασμού για την ανάπτυξη

Οι αποσπασματικές ενέργειες και ρυθμίσεις αποδεικνύουν ότι τα τελευταία τρία χρόνια οδεύουμε τον «εύκολο δρόμο» των οριζόντιων περικοπών, χωρίς προσήλωση σε κάποιον ουσιαστικό στόχο πέραν της λογιστικής ισορροπίας. Η λογιστική αυτή ισορροπία που επιδιώκουν οι εκάστοτε Υπουργοί Οικονομικών των Μνημονίων δεν μπορεί να φέρει καμία ανάπτυξη, ούτε καν την δημοσιονομική ισορροπία που είναι η πρώτη και κύρια προϋπόθεση για να σταθεί μόνη της όρθια η χώρα.

Η προσήλωση πρέπει να είναι στην Παραγωγική και Κοινωνική Ανασυγκρότηση, στην βάση της κοινωνικής δικαιοσύνης και του δίκαιου καταμερισμού του παραγόμενου πλούτου. Δεν έχει νόημα να πετύχουμε ανάπτυξη εάν από αυτή ωφεληθούν μερικές δεκάδες ατόμων. Η προοδευτική απάντηση σε αυτή την προβλέψιμη εξέλιξη των σημερινών πολιτικών πρέπει να είναι η συλλογική ανασυγκρότηση στην βάση ενός έστω και μινιμαλιστικού σχεδίου. Το σχέδιο αυτό ακόμα δεν έχει συμφωνηθεί αν και πολλές ιδέες που ακούγονται διάσπαρτα έχουν πράγματι μεγάλο ενδιαφέρον.

Οφείλουμε όλοι να συζητήσουμε και να καταλήξουμε μέσα από μια Δημοκρατική Κοινωνική Συνεννόηση στους συλλογικούς μας στόχους, για ένα κράτος τίμιο και αποτελεσματικό, που δεν θα ζει παρασιτικά και δεν θα είναι ο «άχρηστος συνεταίρος» του κάθε επιχειρηματία, του κάθε επαγγελματία, του κάθε εργαζόμενου, του κάθε συνταξιούχου, του κάθε πολίτη αυτής της χώρας. Την συλλογική μας απόφαση θα πρέπει να την υποστηρίξουμε μέχρι τέλους όποιες και αν είναι οι βραχυχρόνιες συνέπειες, γνωρίζοντας ότι θέλει χρόνο να συγκροτήσεις κράτος, κοινωνία και οικονομία ώστε αυτά όλα να υπηρετούν την συλλογική ευημερία.

Πρόσφατα κείμενα

Ημερολόγιο κειμένων

Θέματα επικαιρότητας

Αρθρογράφοι