Μια πρώτη πολιτική και οικονομική αποτίμηση της όξυνσης της ελληνικής κρίσης

Μανόλης Ι. Βελεγράκης, 21/07/2015

Ζούμε μια περίοδο που η ελληνική κρίση εντάθηκε δραματικά και ταυτόχρονα ξεδιπλώθηκαν σε όλο το εύρος τους και με όλα τα όπλα τους οι στρατηγικές και οι τακτικές των εμπλεκόμενων μερών. Ζούμε μια περίοδο κατά την οποία απολογίζονται πολιτικές και πρόσωπα, τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό.

Θα προσπαθήσω να παρουσιάσω την πορεία προς την όξυνση της ελληνικής κρίσης (Ι). Στη συνέχεια, θα συγκρίνω λεπτομερειακά την πρόταση των Θεσμών που τέθηκε στο Δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου με την πρόταση της ελληνικής Κυβέρνησης που υποβλήθηκε για την ένταξη στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας την 9.7.2015 και θα επισημάνω τις περαιτέρω υποχωρήσεις που έγιναν κατά τη δραματική σύνοδο Κορυφής της 12/13.7.2015, ώστε να υπάρχει ακριβής εικόνα για το αποτέλεσμα των χειρισμών της Κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ (ΙΙ).

Ι. Το πλαίσιο της ελληνικής κρίσης και η κορύφωση του δράματος


Η ελληνική κρίση μοιάζει ατελείωτη, έχει γίνει μια μαύρη τρύπα που απορροφάει διαρκώς πόρους, δημιουργεί πολιτικές και κοινωνικές εντάσεις και παρεμποδίζει ουσιωδώς την προώθηση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Στο εσωτερικό της χώρας καταστρέφεται το παρόν και το μέλλον ολόκληρων γενιών.

Σύνηθες σφάλμα στην εκτίμηση της ελληνικής κρίσης είναι η αυτομαστιγωτική στάση: Πρόκειται για ένα αμιγώς ελληνικό πρόβλημα, ένα αμιγώς ελληνικό πρόβλημα, ένα γέννημα των χρόνιων οικονομικών, πολιτικών και πολιτιστικών παθογενειών της χώρας. Η άποψη αυτή έχει ασφαλώς κάποια βάση, στην οποία θα επανέλθω αργότερα. Ορθότερη ωστόσο είναι η εκτίμηση ότι η ελληνική κρίση συνιστά την οξύτερη εκδήλωση ευρύτερων ζητημάτων:

α) Γενικευμένης στο σύνολο του καπιταλιστικού κόσμου υπερμόχλευσης, δηλαδή υπερβολικού τόσο δημόσιου, όσο και ιδιωτικού δανεισμού. Η υπερμόχλευση σχετίζεται με τη σειρά της με την ανάπτυξη του χρηματοπιστωτικού τομέα και την αύξηση των ανισοτήτων. Η αύξηση των ανισοτήτων και η διεύρυνση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής μέσω της παγκοσμιοποίησης επιτρέπει τη συσσώρευση κερδών που διοχετεύονται προς επένδυση στο χρηματοπιστωτικό τομέα.

β) Προβλήματα αρχιτεκτονικής και διακυβέρνησης της ευρωζώνης. Η δημιουργία του ευρώ υπήρξε το αναγκαίο συμπλήρωμα της κοινής αγοράς. Δημιούργησε ένα ισχυρό νόμισμα που ανταγωνίζεται ευθέως το δολάριο ως διεθνές μέσο πληρωμών και αποταμίευσης. Το ισχυρό ευρώ εξασφαλίζεται καταστατικά με τα κλασικά αντιπληθωριστικά μέσα, τα χαμηλά ελλείμματα και τους περιορισμούς στην πιστωτική επέκταση, χωρίς να λαμβάνεται επαρκώς υπόψη το διαφορετικό επίπεδο ανάπτυξης, οι διαφορετικές ανάγκες των παραγωγικών βάσεων των κρατών μελών. Στην πρώτη φάση της λειτουργίας του η «χαλαρή» και «πολιτική» παρακολούθηση των δημοσιονομικών αποκλίσεων είχε ως συνέπεια τη δημιουργία σοβαρών ανισορροπιών.

Η σφοδρότητα της ελληνικής κρίσης σχετίζεται ωστόσο με τα ιδιαίτερα προβλήματα της χώρας μας. Από οικονομική άποψη πρόκειται για τριπλή κρίση: Κρίση δημοσιονομική, κρίση τραπεζική και κρίση ανταγωνιστικότητας. Αυτό καθιστά τη λύση εξαιρετικά δύσκολη, διότι η προσπάθεια επίλυσης ενός προβλήματος επιδεινώνει το άλλο.

Ενδεικτικά: Η δραστική μείωση των ελλειμμάτων έχει υφεσιακό αποτέλεσμα, αυξάνει τα κόκκινα δάνεια και πλήττει την ποιότητα του ενεργητικού των τραπεζών. Η αντιμετώπιση της τραπεζικής κρίσης μέσω ανακεφαλαιοποίησης από το Κράτος, επιδεινώνει τη δημοσιονομική κατάστασης. Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας μέσω της εσωτερικής υποτίμησης επιδεινώνει την τραπεζική κρίση λόγω αύξησης των κόκκινων δανείων λιανικής τραπεζικής και τη δημοσιονομική κρίση λόγω μείωσης φορολογικών εσόδων.

Καμιά άλλη χώρα και αυτής τούτης της περιφέρειας της Ευρωζώνης δεν είχε τα τρία προβλήματα ταυτόχρονα: Η Ιρλανδία και η Κύπρος είχαν αμιγώς τραπεζική κρίση, η Πορτογαλία κρίση δημοσιονομική, με την αύξηση των επιτοκίων δανεισμού, ενώ η Ισπανία είχε κρίση τραπεζική και δημοσιονομική και λιγότερο ζήτημα ανταγωνιστικότητας.

Η χρηματοπιστωτική κρίση, καθ’ ημάς εκδήλωση της οποίας, αποτελεί σοβαρό πλήγμα στην ευρωπαϊκή ενοποίηση:

– Υποβάθμισε το ρόλο της κοινοτικών οργάνων και ενίσχυσε τη διακυβερνητική διάσταση της Ένωσης, με πρακτική συνέπεια την καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων και τον εγκλωβισμό σε εθνικούς υπολογισμούς και στις σκοπιμότητες της εσωτερικής πολιτικής.

– Ενίσχυσε τον αντιευρωπαϊκό λαϊκισμό, με την ανάπτυξη του λαϊκισμού των πιστωτών να δυσκολεύει την τιθάσευση του λαϊκισμού στο εσωτερικό των δανειζόμενων.

– Απορρόφησε κολοσσιαίους πόρους που κατευθύνθηκαν όχι στην πραγματική οικονομία αλλά στον ήδη προβληματικό χρηματοπιστωτικό τομέα.

– Κατέστησε τον οικονομικό βραχίονα ως την πεμπτουσία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και σε μεγάλο βαθμό συνέστειλε την αρχή της κοινοτικής αλληλεγγύης υπέρ της πρόσληψης της εταιρικής σχέσης ως σχέσης δανειστή – δανειολήπτη.

Αφού το ευρωπαϊκό project ως συνεκτικός πολιτικός, οικονομικός αλλά και κοινωνικός χώρος υποχώρησε, αναδείχτηκαν οι εθνικές στρατηγικές.

Η Γερμανία αναδεικνύεται εκ των πραγμάτων ως ισχυρός παίκτης, καθώς ανέλυσε πληρέστερα από τις άλλες ισχυρές χώρες της Ένωσης τις θεμελιώδεις αλλαγές που έφερε το ευρώ, το οποίο που ολοκλήρωσε την κοινή αγορά και όξυνε κατ’ ακολουθία τον ενδοευρωπαϊκό ανταγωνισμό.

– Άμεσος στόχος της Γερμανίας με το ξέσπασμα της ελληνικής κρίσης ήταν η διάσωση του τραπεζικού συστήματός της. Στο σημείο αυτό είχε την αγαστή συνεργασία της σήμερα διαφοροποιούμενης Γαλλίας, που είχε πιο αναπτυγμένο τραπεζικό τομέα με μεγαλύτερη μάλιστα έκθεση σε ομόλογα της ευρωπαϊκής περιφέρειας.

– Η Γερμανία αναπτύσσει μια στρατηγική παραλλαγμένης Ευρώπης Δύο Ταχυτήτων με την προώθηση εσωτερικού καταμερισμού εργασίας και παραγωγικό άξονα τη γερμανική μεταποίηση.

– Η κρίση διευκόλυνε οικονομικά και πολιτικά την προώθηση του σχεδίου αυτού. Η Γερμανία επωφελείται από την ατελείωτη κρίση στην ευρωπαϊκή περιφέρεια με τη συνέχιση των κεντρομόλων ροών αποταμίευσης από τις χώρες αυτές προς τις γερμανικές τράπεζες και τα ομόλογα του Γερμανικού Δημοσίου.

– Η ανάλυση της Γερμανίας δεν στερείται παντελώς πολιτικής διάστασης, όπως συχνότατα αναφέρεται. Αποσκοπεί στη διατήρηση της θέσης της Ευρώπης, ως γεωπολιτικού και οικονομικού πόλου μέσα σε έναν πολυπολικό κόσμο. Οι ευρωπαϊκές οικονομίες δέχονται σκληρό ανταγωνισμό από τις αναδυόμενες οικονομίες, οι οικονομικές δραστηριότητες χαμηλής προστιθέμενης αξίας μετακινούνται μαζικά στις αναπτυσσόμενες χώρες, ώστε η διασφάλιση του γενικού επιπέδου ευημερίας να απαιτεί το λιγότερο δυνατό red tape, με άλλα λόγια υψηλή οικονομική αποτελεσματικότητα.

– Η πολιτική διάσταση καλύπτεται ενδεχομένως από τον τεχνοκρατικό, μεθοδικό και άτεγκτο τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται το όραμα αυτό.

Η Γαλλία, ο έτερος βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής ενοποίησης, διαφοροποιείται σε κάποιο βαθμό από τη Γερμανία:

– Αντιμετωπίζει την ευρωπαϊκή ενοποίηση εξίσου ως πολιτική, όσο και οικονομική διαδικασία.

– Δίδει μεγαλύτερο βάρος στην ευρωμεσογειακή διάσταση της Ένωσης, παρά στην προς ανατολάς προοπτική της.

– Βρίσκεται σε διαδικασία αποβιομηχάνισης, γνωρίζει ωστόσο ότι παραμένει το πολιτικό και ιδεολογικό εργαστήρι της Ένωσης, κατά τον ίδιο λόγο που η Γερμανία υπερέχει οικονομικά.

– Η δημοσιονομική κατάστασή της είναι οριακά εντός των κριτηρίων συνοχής, πράγμα που αδυνατίζει την διαπραγματευτική θέση της, αυτός είναι ο λόγος που πριν τη συμφωνία του Φεβρουαρίου απέσυρε διακριτικά την υποστήριξή και το μεσολαβητικό ρόλο της, όταν έλαβε παράταση δύο ετών για να μειώσει το έλλειμμά της.

– Η σημερινή ολόψυχη και πάση δυνάμει συμπαράσταση σχετίζεται με το γεγονός ότι ενδεχόμενη απομείωση της ευρωζώνης, θα αυξήσει τα επιτόκια δανεισμού της και θα δυσκολέψει σημαντικά την ανάταξη των δημόσιων οικονομικών της. Παράλληλα, για λόγους εσωτερικής πολιτικής, ο Πρόεδρος Ολάντ βρήκε ένα πεδίο όπου και διαφοροποιείται και υπερέχει, από την άποψη της κατεύθυνσης της κοινής γνώμης, τόσο έναντι του Σαρκοζύ, όσο και της Μαρίν Λεπέν.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες παίζουν περιφερειακό ρόλο στην παρούσα οξεία φάση της ελληνικής κρίσης, αφού παρακολούθησαν με εφεκτικό τρόπο την κλιμάκωσή της:

– Δεν καλοβλέπουν ένα ισχυρό ευρώ, που απειλεί τη θέση του δολαρίου, ως παγκόσμιου μέσου αποταμίευσης και πληρωμών, καθώς ακριβώς ο έλεγχος της ισοτιμίας του δολαρίου αποτελεί τη λυδία λίθο για τη με νομισματικά μέσα χρηματοδότηση των τεράστιων δημοσιονομικών ελλειμμάτων τους και υποστήριξη της ανάπτυξής τους.

– Ανησυχούν, διότι αυτές θα καθαρίσουν τα γεωπολιτικά απόνερα που θα προκαλέσει τυχόν αποσταθεροποίηση της Ελλάδας και δεν κατανοούν πως η Ευρώπη «κολλάει» σε λίγα δις, όταν οι ίδιοι έχουν δαπανήσει για το μετασχηματισμό και τη σταθερότητα της Μέσης και Εγγύς Ανατολής άνω των τριών τρις δολαρίων.

– Ωστόσο, καθώς οι ΗΠΑ εισφέρουν λιγότερο και έμμεσα (μέσω ΔΝΤ) στο πρόγραμμα διάσωσης, έχουν διαμεσολαβητικό ρόλο, στο μέτρο μάλιστα που όποιες σκέψεις αναδιάρθρωσης και ακόμα περισσότερο κουρέματος εξαιρούν τα δάνεια του ΔΝΤ.

Η Ελλάδα συμμετείχε στο ευρώ, χωρίς ωστόσο σαφή επεξεργασία για τις δυσκολίες και τις προκλήσεις που η συμμετοχή στην πιο προωθημένη μορφή ολοκλήρωσης :

– Κατά τη γνώμη μου, παρά την υποτίμηση της δραχμής στην προενταξιακή περίοδο, η ισοτιμία δραχμής/ευρώ έπρεπε να κλειδώσει χαμηλότερα έναντι του 340,75 δρχ/ευρώ, ώστε να απορροφηθεί το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας της παραγωγικής βάσης της χώρας και να αποφευχθούν φαινόμενα φούσκας στις εσωτερικές αξίες.

– Η ελληνική οικονομία εισήλθε στο ευρώ με σημαντική δημοσιονομική δουλεία την πολυτελή ολυμπιακή προετοιμασία και με οξυμμένη και γενικευμένη τη διαφθορά και τη διαπλοκή, για την οποία η πιστωτική επέκταση αποτέλεσε τροφή και προπέτασμα καπνού.

– Η Κυβέρνηση Καραμανλή δεν αντιλήφθηκε τις προκλήσεις και τις δυσκολίες που θα είχε για τη χώρα η συμμετοχή στην ευρωζώνη, επωφελήθηκε από την πιστωτική επέκταση απλώς για να χρηματοδοτήσει κρατικά ελλείμματα με μη παραγωγικό προσανατολισμό (χαρακτηριστικός είναι ο διπλασιασμός της μισθολογικής δαπάνης του Δημοσίου κατά την περίοδο μεταξύ 2004-2009).

– Η Κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ που προέκυψε τον Οκτώβρη 2009 έκανε μοιραία λάθη στις εκτιμήσεις και αποφάσεις της τους πρώτους μήνες της διακυβέρνησης που οδήγησε στην ένταξη στο Μνημόνιο. Κυριότερα: Η παρουσίαση της δημοσιονομικής κατάστασης του 2009 υπό τη δυσμενέστερη δυνατή εκδοχή, η επίκληση του ΔΝΤ ως φόβητρο ανάμιξης στα ευρωπαϊκή πράγματα («το πιστόλι στο τραπέζι» του Μαρτίου 2009 – σε παρεμφερές λάθος εκτίμησης υπέπεσε ο ΣΥΡΙΖΑ, βλ. παρακάτω), η ανάλυση της κρίσης όχι ως μόνιμης και βαθιάς κρίσης χρέους, αλλά ως πρόσκαιρου ζητήματος ρευστότητας, που είχε ως συνέπεια να αρχίσει ένας ιδιαίτερος ανταρτοπόλεμος με την τρόικα, που έμενε μέχρι να φύγει (χαρακτηριστικές οι διαβεβαιώσεις Παπακωνσταντίνουγια έξοδο στις αγορές το 2012).

– Η συγκυβέρνηση ΝΔ – ΠΑΣΟΚ – ΔΗΜΑΡ θα μπορούσε να προσφέρει μακροπρόθεσμη διέξοδο, ωστόσο υπονομεύτηκε από τον αυταρχισμό και τις μονομερείς ενέργειες του Αντ. Σαμαρά, ακρωτηριάστηκε με την υπόθεση της ΕΡΤ και τελικά αποδοκιμάστηκε στις εκλογές. Η πρακτική εγκατάλειψη της προσπάθειας εκπλήρωσης των προαπαιτούμενων του Δεύτερου Προγράμματος οφείλεται στην ταχεία απονομιμοποίηση της Κυβέρνησης Σαμαρά – Βενιζέλου.

Η πρόσφατη όξυνση της ελληνικής κρίσης πρέπει ωστόσο να αποδοθεί στα κολοσσιαία λάθη της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ και του Πρωθυπουργού: Κυριότερα από αυτά:

– Η Κυβέρνηση από την αρχή θεώρησε ότι χρειαζόταν χρόνο για να εδραιωθεί στο εσωτερικό και να αναζητήσει συμμάχους στο εξωτερικό και ότι η πάροδος και εξάντληση του διαθέσιμου χρόνου δούλευε υπέρ της χώρας. Η κατάληξη των διαπραγματεύσεων έδειξε ότι η θεμελιώδης αυτή εκτίμηση υπήρξε λανθασμένη.

– Εφόσον ήθελε να παίξει πράγματι, έστω και ως χαρτί, το ενδεχόμενο ρήξης, έπρεπε να το κάνει ήδη το Φεβρουάριο, όταν έληγε η παράταση του προηγούμενου προγράμματος. Οι πληρωμές προς τους δανειστές και επιστροφές κεφαλαίων του ΤΧΣ έκαιγαν εξακολουθητικά το χαρτί αυτό και το κατέστησαν μη ενεργό.

– Οι γνωστές δύο επιλογές προσώπων στις θέσεις του Υπουργού Οικονομικών και του Προέδρου της Βουλής εμπόδισαν την ομαλή εισδοχή του ΣΥΡΙΖΑ στα πράγματα της ευρωζώνης και όξυναν αχρείαστα την εσωτερική πολιτική σκηνή. Εδώ η culpa in eligendo, το σφάλμα περί την επιλογή, βαρύνει αποκλειστικά τον Αλ. Τσίπρα.

– Η παραγνώριση της επιδείνωσης του τραπεζικού συστήματος, κορυφαία εκδήλωση της οποίας υπήρξε η αποδοχή του ενδεχόμενου επιβολής τραπεζικής αργίας λόγω της προκήρυξης δημοψηφίσματος.

– Το σημαντικότερο όμως σφάλμα υπήρξε η προκήρυξη ακριβώς του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου. Η εγκατάλειψη της διαπραγμάτευσης χάριν διευθέτησης εσωκομματικών ζητημάτων – που ανέκυψαν και δεν αποφεύχθηκαν τελικά – επιδείνωσε ουσιαστικά τη χώρα και τη θέση του πρωθυπουργού στο εξωτερικό. Χαρακτηριστικό είναι ότι η συμφωνία που επιτεύχθηκε σχετικά οφείλεται κατά βάση στη γαλλική κηδεμονία του πρωθυπουργού, ο οποίος δεν μπορούσε να διαπραγματευθεί πλέον αυτοδύναμα.

– Η διεξαγωγή του συγκεκριμένου δημοψηφίσματος, ενώ η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ είχε, όπως φάνηκε καθαρά από το διάγγελμα Τσίπρα χαράξει μονοσήμαντη πορεία επώδυνου συμβιβασμού, και συνακόλουθα η αγνόηση του αποτελέσματός του αποτέλεσαν πλήγμα στους δημοκρατικούς θεσμούς μας, που έχουν τρωθεί σημαντικά στην περίοδο της κρίσης χρέους.

ΙΙ. Το αποτέλεσμα του τελευταίου μήνα όξυνσης της ελληνικής κρίσης – Σύγκριση των προτάσεων που τέθηκαν

Η έκταση του φενακισμού του λαού μέσω του αχρείαστου και κατ’ αποτέλεσμα βλαπτικού δημοψηφίσματος φαίνεται καθαρά από τον παρακάτω πίνακα σύγκρισης αφενός της πρότασης των θεσμών που τέθηκε σε δημοψήφισμα, αφετέρου της πρότασης της Κυβέρνησης (μετά το δημοψήφισμα) για την ένταξη στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας.

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΘΕΣΜΩΝ 25.6.2015

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 10.7.2015

Πρωτογενές πλεόνασμα

1, 2, 3 και 3,5% για τα έτη 2015, 2016, 2017 και 2018

Ομοίως

Αύξηση εσόδων από ΦΠΑ

1% ΑΕΠ

Ομοίως

Συντελεστές ΦΠΑ

23% γενικός συντελεστής περιλαμβανομένων εστιατορίων, ξενοδοχείων και υπηρεσιών εστίασης

13% ενέργεια, βασικά είδη διατροφής και ύδρευση αποχέτευση

6% φάρμακα, βιβλία, θέατρο

Ομοίως,

εκτός από 13% αντί 23% στα ξενοδοχεία

<Δεν έγινε τελικώς δεκτό ως προς τους συντελεστές αλλά ως προς το χρόνο θέσης σε ισχύ (από 1.10.2015)>

ΦΠΑ στα νησιά

Κατάργηση της έκπτωσης 30% άμεσα

Κατάργηση της έκπτωσης, άμεσα για τα νησιά με μεγαλύτερο εισόδημα και μέχρι το τέλος 2016 για τα μικρότερα, αφού εξασφαλιστεί αντιστάθμιση για τους ενδεείς πολίτες των νησιών

Όχι κατάργηση για τα απομακρυσμένα νησιά

Συνεργασία με θεσμούς για ΦΠΑ

Αναθεωρήσεις ΦΠΑ μόνον με διαβούλευση με τους θεσμούς

Ομοίως

Προκαταβολή φόρου εισοδήματος

100% για εταιρείες από το 2015,

Σταδιακά μέχρι το 2017 για τις ατομικές επιχειρήσεις

Ομοίως

Φορολογία αγροτών

Κατάργηση της ιδιαίτερης φορολογικής μεταχείρισης αγροτών

Ομοίως, αλλά να εφαρμοστεί από το 2017

Εισφορά αλληλεγγύης

Αύξηση

Ομοίως

Πετρέλαιο κίνησης αγροτών

Κατάργηση

Ομοίως

Επίδομα θέρμανσης

Περιορισμός των δικαιούχων επιδόματος θέρμανσης ώστε να μειωθεί στο μισό η δαπάνη στον προϋπολογισμό 2016

Ομοίως

Μείωση στρατιωτικών δαπανών

400.000.000 € αμέσως

100.000.000 € το 2015, 200.000.000 € το 2016

ΕΝΦΙΑ

Διατήρηση – Τροποποίηση συντελεστών αν η μείωση των αντικειμενικών αξιών οδηγεί σε μείωση του ετήσιου στόχου εσόδων

Ομοίως

Φορολογία διασυνοριακών συναλλαγές, νόμος Βαλαβάνη

Κατάργηση

Ομοίως

Αυτοτελή πρόστιμα ΚΒΣ/ΚΦΑΣ

Κατάργηση

Ομοίως

Φορολόγηση εταιρειών επενδύσεων

Να εισαχθεί

Ομοίως

Προληπτικός έλεγχος δαπανών από το Ελεγκτικό Συνέδριο

Σταδιακή κατάργηση

Ομοίως

Φορολόγηση ναυτιλίας

Φόρος χωρητικότητας / κατάργηση εφοπλιστικών απαλλαγών

Ομοίως

Συνταγογράφηση

Πλήρης συνταγογράφηση με βάση δραστική ουσία χωρίς εξαίρεση

Ομοίως

Τιμές φαρμάκων

Μείωση τιμών φαρμάκων εκτός πατέντας και των γενοσήμων

Ομοίως,

επιπλέον προσδιορίζονται ποσοστά μείωσης

Διαγνωστικές εξετάσεις

Μείωση τιμής διαγνωστικών κέντρων

Ομοίως

Claw back (αυτόματες περικοπές)

Πλήρης είσπραξη και εφαρμογή

Ομοίως

Φόρος εισοδήματος εταιρειών

Αύξηση από 26% σε 28%

Ομοίως

Φόρος τηλεοπτικών διαφημίσεων

Εισαγωγή

Ομοίως

Τηλεοπτικές άδειες

Διεθνής διαγωνισμός για τη χρήση συχνοτήτων

Ομοίως

Φόρος πολυτελείας

Επέκταση του φόρου πολυτελείας στα σκάφη 10 μέτρων και άνω και αύξηση του ποσοστού από 10 στα 13%, άμεσα εφαρμοστέο

Ομοίως, καταλαμβάνει τα σκάφη από 5 μέτρα

Τυχερά παιγνίδια

Φορολογία 30%

Ομοίως

Τηλεπικοινωνίες

Έκδοση αδειών 4G 5G

Ομοίως

Παραμετρικά μέτρα

Γενική αναφορά

Αύξηση αυτοτελούς φορολογίας ενοικίων ακόμα και για τα εισοδήματος κάτω των 12.000 €, αύξηση της φορολογίας εισοδήματος εταιρειών από 28% σε 29%

Κατάσταση ασφαλιστικού συστήματος

Διαρθρωτικές προκλήσεις

Η Κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας είναι μη βιώσιμο

Προηγούμενες μεταρρυθμίσεις

 

Πλήρης εφαρμογή Νόμου Λοβέρδου 2010 και ρήτρας μηδενικού ελλείμματος στις επικουρικές συντάξεις

Πρόωρες συνταξιοδοτήσεις

Σταδιακή κατάργηση του κανόνα των κεκτημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων

Ομοίως

Όρια συνταξιοδότησης

Σταδιακή αύξηση στα 67 χρόνια ή 62 χρόνια και σαράντα χρόνια υπηρεσίας – Εφαρμογή των κανόνων αμέσως με τη θέση σε ισχύ

Ομοίως

Βαρέα επαγγέλματα / μητέρες με αναπηρία

Εξαιρούνται

Ομοίως

Επικουρικά ταμεία

Ενσωμάτωση στο ΕΤΕΑ και κατάργηση της κρατικής χρηματοδότησης από 1-1-2015

Ομοίως

ΟΓΑ

Αύξηση συντάξεων μη ασφαλισμένων – Εναρμόνιση κανόνων συνταξιοδότησης με αυτούς των άλλων ταμείων, εξέταση κατάργησης ΟΓΑ και ένταξης στο ΙΚΑ

Ομοίως

ΕΚΑΣ

Σταδιακή κατάργηση μέχρι το τέλος 2019 -Άμεση εφαρμογή στο 20% των δικαιούχων

Ομοίως

Ασφαλιστικές εισφορές

Εισφορές υγείας συνταξιούχων στο 6% από 4% και επέκταση της παρακράτησης και στις επικουρικές συντάξεις

Ομοίως

Εξαιρέσεις από εισφορές

Κατάργηση της κρατικής χρηματοδότησης εξαιρέσεων και ενοποίηση των όρων εισφορών σύμφωνα με όσα ισχύουν στο ΙΚΑ

Ομοίως

Ασφαλιστικές εισφορές

Εισφορές ανεξάρτητα απασχολούμενων με βάση το εισόδημα, με την επιφύλαξη κατώτατων ορίων

Ομοίως

Εισφορές υπέρ τρίτων

Κατάργηση ως την 31.10.2015

Ομοίως

Αποφάσεις ΣτΕ για συντάξεις

Αντισταθμιστικά μέτρα για τις αποφάσεις ΣτΕ για το Ν. 4093/2012

Ομοίως

Ενιαίο μισθολόγιο δημοσίων υπαλλήλων

Μεταρρύθμιση από 1-1-2016 –

Ομοίως

Αξιολόγηση δημοσίων υπαλλήλων

Πρόσληψη στελεχών που θα αξιολογούν τις επιδόσεις όλων των εργαζομένων (ολοκλήρωση πρόσληψης νέων στελεχών μέχρι 31.12.2015)

Ομοίως

Κινητικότητα δημοσίων υπαλλήλων

 

Εισαγωγή ενός νέου συστήματος μόνιμης κινητικότητας. Το πρόγραμμα θα προωθήσει τη χρήση της περιγραφής εργασίας και θα πρέπει να συνδέεται με μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων που θα περιλαμβάνει όλες τις τρέχουσες κενές θέσεις εργασίας. Η τελική απόφαση σχετικά με την κινητικότητα των εργαζομένων θα πρέπει να λαμβάνεται από κάθε σχετική υπηρεσία. Αυτό αναμένεται να εξορθολογίσει την κατανομή των πόρων, καθώς και τη στελέχωση σε όλη τη Γενική Κυβέρνηση.

Δικαιοσύνη

Μεταρρύθμιση του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, σύμφωνα με τις προηγούμενες συμφωνίες

Ομοίως

Αντιμετώπιση της διαφθοράς

Δημοσίευση ενός αναθεωρημένου στρατηγικού σχεδίου κατά της διαφθοράς μέχρι τις 31 Ιουλίου 2015. Τροποποίηση και εφαρμογή του νομικού πλαισίου για τη δήλωση των περιουσιακών στοιχείων και τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων και υιοθέτηση νομοθεσίας κατά του οικονομικού εγκλήματος και έρευνες για την καταπολέμηση της διαφθοράς από πολιτικές παρεμβάσεις σε μεμονωμένες περιπτώσεις.

Ομοίως

Αυτονομία της είσπραξης δημοσίων εσόδων

Δημιουργία ενός αυτόνομου οργανισμού εσόδων

Ομοίως

Αναγκαστική είσπραξη δημοσίων εσόδων – Κατασχέσεις

Έγκριση νομοθεσίας για την εξάλειψη του ανωτάτου (ακατάσχετου) ορίου του 25% σε μισθούς και συντάξεις και μείωση όλων τα κατώτατων ορίων των 1.500 ευρώ, εξασφαλίζοντας παράλληλα σε όλες τις περιπτώσεις αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης. Επιτάχυνση της προμήθειας υποδομής πληροφοριακών συστημάτων για την αυτοματοποίηση των συντηρητικών κατασχέσεων, βελτίωση των κανόνων διαγραφής φορολογικών χρεών, προσωπική νομική ευθύνη των υπολόγων για μη εξυπηρέτηση παλαιότερων χρεών, άρση των περιορισμών σχετικά με τη διεξαγωγή ελέγχων φορολογικών δηλώσεων πριν από το 2012 υπόχρεων που υπόκεινται σε εξωτερικό καθεστώς φορολογικού πιστοποιητικού, και επιβολή εκ των προτέρων είσπραξης εσόδων σε περιπτώσεις φορολογικών διαφορών.

Ομοίως

Ρυθμίσεις οφειλών προς το δημόσιο

Τροποποίηση (i) του καθεστώτος ρύθμισης φορολογικών δόσεων για το 2014-15 ώστε να αποκλείονται εκείνοι που δεν καταφέρνουν να πληρώσουν τις τρέχουσες υποχρεώσεις τους και υιοθέτηση απαίτησης από τις υπηρεσίες φορολογίας και κοινωνικής ασφάλισης ώστε να μειωθεί η διάρκεια της ρύθμισης για όσους έχουν την ικανότητα αποπληρωμής νωρίτερα, παράλληλα με την υιοθέτηση επιτοκίων αγοράς. Αξιολόγηση μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2015 των μεγάλων οφειλετών άνω των 1.000.000 ευρώ

Ομοίως

Τοκοφορία οφειλών στο δημόσιο

βασικό σύστημα δόσεων / TPC πρέπει να ρυθμιστεί με βάση τα επιτόκια της αγοράς

Ομοίως

Λαθρεμπόριο καυσίμων

Καταπολέμηση του λαθρεμπορίου καυσίμων μέσω νομοθετικών μέτρων για τον εντοπισμό δεξαμενών αποθήκευσης (σταθερών ή κινητών).

Ομοίως

Αδήλωτες καταθέσεις / φοροδιαφυγή

Σύσταση ενός περιεκτικού σχεδίου με τεχνική βοήθεια για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, η οποία περιλαμβάνει τον προσδιορισμό των αδήλωτων καταθέσεων μέσω του ελέγχου των τραπεζικών συναλλαγών σε τραπεζικά ιδρύματα στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό

Ομοίως και επιπροσθέτως (ii) την εισαγωγή ενός εθελοντικού προγράμματος αποκάλυψης αδήλωτων καταθέσεων με τις δέουσες κυρώσεις, τα κίνητρα και τις διαδικασίες επαλήθευσης σύμφωνα με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές, και χωρίς οποιεσδήποτε διατάξεις αμνηστίας, (iii) αίτηση από τα κράτη μέλη της Ε.Ε. να παρέχουν στοιχεία σχετικά με την κυριότητα των περιουσιακών στοιχείων και την απόκτηση τους από τους Έλληνες πολίτες, (iv) παροχή τεχνικής βοήθειας στη φορολογική διοίκηση, (v) περιουσιολόγιο.

Πτωχευτικό δίκαιο

Τροποποιήσεις στη νομοθεσία περί πτώχευσης των επιχειρήσεων, ώστε να καλυφθούν όλοι οι οφειλέτες και να προσαρμοστεί το εταιρικό δίκαιο

Ομοίως

Νόμος Κατσέλη – Υπερχρεωμένα νοικοκυριά

Τροποποιήσεις στη νομοθεσία  , ώστε να εισαχθεί σύστημα που θα διαχωρίζει τους κατ’ επιλογή υπερήμερους οφειλέτες από τους οφειλέτες που έχουν αδυναμία πληρωμών, καθώς επίσης να απλοποιήσει τις διαδικασίες, όπως και να θεσπίσει μέτρα για την αντιμετώπιση του μεγάλου όγκου των συγκεκριμένων υποθέσεων.

Ομοίως

Κόκκινα δάνεια

Ολοκληρωμένη στρατηγική επίλυση για τα “κόκκινα δάνεια”, με τη βοήθεια εξειδικευμένου εξωτερικού συμβούλου

Ομοίως

Αγορά εργασίας – Ομαδικές απολύσεις

διαδικασία διαβούλευσης για να αναθεωρηθεί όλο το φάσμα των υφιστάμενων ρυθμίσεων της αγοράς εργασίας, λαμβάνοντας υπόψη τις βέλτιστες πρακτικές που εφαρμόζονται στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η οργάνωση και τα χρονοδιαγράμματα θα διαμορφωθούν σε συνεργασία με τους θεσμούς – Όχι άμεση επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων

Ομοίως

Συλλογικές συμβάσεις εργασίας

Καμία αλλαγή στις συλλογικές συμβάσεις μέχρι το τέλος του 2015

Η νομοθεσία για ένα νέο σύστημα συλλογικών συμβάσεων θα πρέπει να είναι έτοιμη μέχρι το τέταρτο τετράμηνο του 2015 (Q4)

Εργαλειοθήκη ΟΟΣΑ

Να εφαρμοστούν όλες οι συστάσεις που βρίσκονται στην εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ 1 και εκκρεμούν, εκτός των MHΣΥΦΑ φαρμακευτικών προϊόντων, και όλες οι συστάσεις που βρίσκονται στην εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ ΙΙ για τα αναψυκτικά και τα προϊόντα πετρελαίου.

Ομοίως

Κλειστά επαγγέλματα

Να ανοίξουν τα κλειστά επαγγέλματα των μηχανικών, των συμβολαιογράφων, των αναλογιστών και των δικαστικών επιμελητών και να απελευθερωθεί η αγορά για τις τουριστικές ενοικιάσεις οχημάτων.

Ομοίως

Τέλη υπέρ τρίτων

Να καταργηθούν τα μη ορθολογικά ανταποδοτικά τέλη και να ευθυγραμμιστούν τα ανταποδοτικά τέλη με τις παρεχόμενες υπηρεσίες.

Ομοίως

Αδειοδότηση επιχειρήσεων και δραστηριοτήτων

Να μειωθεί η γραφειοκρατία, συμπεριλαμβανομένων των οριζόντιων απαιτήσεων αδειοδότησης επενδύσεων και των δραστηριοτήτων χαμηλού κινδύνου και η διοικητική επιβάρυνση των εταιρειών με βάση τις συστάσεις του ΟΟΣΑ

Ομοίως

Και σχεδιασμός ηλεκτρονικών καταστημάτων μιας στάσης για τις επιχειρήσεις.

ΑΔΜΗΕ

Πλήρης ιδιωτικοποίηση

Ομοίως

Ή να υπάρξει μέχρι τον Οκτώβριο του 2015 ένα εναλλακτικό σχήμα, με ισοδύναμα αποτελέσματα με πλήρη ιδιόκτησια αλλά και αποδέσμευση από τη ΔΕΗ.

Δημόσιες επιχειρήσεις προς εκποίηση

Ολοκλήρωση της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης για την ΤΡΑΙΝΟΣΕ, την Εγνατία, τα λιμάνια του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης και το Ελληνικό

Ομοίως

Περιφερειακά αεροδρόμια

Πώληση των περιφερειακών αεροδρομίων με τους τρέχοντες όρους με τον ήδη επιλεγμένο πλειοδότη.

Ομοίως





Στην απόφαση της Συνόδου Κορυφής της Ευρωζώνης της 12/13.7.2015 περιλήφθηκαν τα παραπάνω και τέθηκαν ορισμένες από τις δράσεις ως προαπαιτούμενα για την έναρξη διαπραγματεύσεων. Η απόφαση ωστόσο προσθέτει πολιτικούς όρους που αποτυπώνουν μια σοβαρή πολιτική ήττα της Κυβέρνησης και του Πρωθυπουργού, η έκταση της οποίας είναι δύσκολα διαχειρίσιμη:

– Η απόφαση ξεκινάει με την πανηγυρική διατύπωση περί έλλειψης εμπιστοσύνης των εταίρων προς την Κυβέρνηση.

– Προβλέπεται η επιστροφή κλιμακίων των θεσμών επιτοπίως στην Αθήνα.

– Προβλέπεται ότι η Κυβέρνηση όχι μόνον διαβουλεύεται αλλά και συμφωνεί με τους Θεσμούς για κάθε νομοθέτημα που άπτεται του προγράμματος, πριν καν ξεκινήσει δημόσια διαβούλευση επί του σχεδίου.

– Προβλέπεται η επανεξέταση της νομοθεσίας που τέθηκε μονομερώς σε ισχύ μετά τη συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου, με την εξαίρεση αυτής για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης.

– Εκφράζονται σοβαρές ανησυχίες για τη βιωσιμότητα του χρέους, υπάρχει ωστόσο ρητή δήλωση την οποία προσυπογράφει η ελληνική Κυβέρνηση ότι για αυτό δεν φταίει το πρόγραμμα αλλά η χαλάρωση των μεταρρυθμίσεων τους τελευταίους δώδεκα μήνες. Εδώ είναι σαφές ότι οι εταίροι αποδίδουν ευθύνη και στην Κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου για την επιδείνωση της κρίσης και αφίστανται της παραδοχής ότι η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ φταίει για όλα.

– Δημιουργείται Ανεξάρτητο Ταμείο για την αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου και των τραπεζών. Αν και αποφεύχθηκε να εδρεύει το ταμείο αυτό στο εξωτερικό και να έχει αλλοδαπή διοίκηση, θεωρούμε ότι δεν θα αποφευχθεί η εφαρμογή αλλοδαπού δικαίου στις συμβάσεις που θα συνάπτει. Εξάλλου, το Ταμείο θα έχει πολυετή διάρκεια, όση και η ζωή του δανείου, δηλαδή η διάρκεια της δανειακής σύμβασης, που λήγει με την αποπληρωμή του δανείου. Θα εκποιήσει περιουσιακά στοιχεία 50 δις ευρώ από τα οποία τα πρώτα 25 δις για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Μετά τα πρώτα 25 δις, το 50% κάθε εναπομένοντος ευρώ θα πηγαίνει για το χρέος και 50% για την ανάπτυξη. Δεδομένου ότι ήδη το ποσό των 25 δις είναι ιδιαίτερα υψηλό, η χρηματοδότηση της ανάπτυξης από τα έσοδα του ταμείου μετατίθεται στις ελληνικές καλένδες.

– Κατά την εβδομάδα που ακολούθησε το δημοψήφισμα το ζήτημα της εξόδου από το ευρώ και ενδεχομένως από την Ε.Ε., τέθηκε επίσημα στο τραπέζι ως επιλογή. Το δυσάρεστο είναι ότι πλέον η χώρα παίζει όχι με την πλάτη στον τοίχο (μακάρι να ήταν έτσι) αλλά με την πλάτη στον γκρεμό, καθώς νέα αποτυχία σε διαπραγματεύσεις, κλείσιμο αξιολόγησης κλπ δεν θα οδηγήσει σε νέες διαπραγματεύσεις αλλά στα χειρότερα.

Απομένει το ζήτημα του χρέους: Αν μπορούσε να εξηγηθεί με ορθολογικά πολιτικά και οικονομικά κριτήρια και όχι απλώς με την επίκληση της εσωκομματικής αντιπολίτευσης του ΣΥΡΙΖΑ, η απόφαση του δημοψηφίσματος, θα συσχετιζόταν με το ζήτημα του χρέους. Πράγματι στο δεύτερο κείμενο των θεσμών που υποβλήθηκε στο λαό, ως δεύτερο σκέλος του τελεσιγράφου, υιοθετείται ως βασικό σενάριο πως δεν χρειάζεται αναδιάρθρωση του χρέους και ότι αυτό που έχει σημασία είναι οι ετήσιες πληρωμές οι οποίες μετά και το PSI κινούνταν σε βιώσιμα επίπεδα.

Η τελική διαπραγμάτευση έφερε μια πολιτική δήλωση που αποκλείει σαφώς και πανθομολογούμενα το κούρεμα, πράγμα που συνιστά σοβαρή υποχώρηση από πάγια θέση του ΣΥΡΙΖΑ. Επίσης, εξάρτησε τη συζήτηση για αυτό που απομένει ως δυνατότητα, δηλαδή την αναδιάρθρωση της αποπληρωμής του, όχι απλώς για το χρόνο υπογραφής της νέας δανειακής σύμβασης και του νέου Μνημονίου αλλά για την ολοκλήρωση του πρώτου ελέγχου. Συνεπώς, η υπόθεση του χρέους δεν πήγε πέρα από εκεί που ήταν το Νοέμβριο του 2012. Αντιθέτως, για το επόμενο διάστημα πρέπει αυτό το ζήτημα από την πλευρά μας τουλάχιστον να τύχει διακριτικού χειρισμού, διότι προϋπόθεση για την ένταξη στον ESM είναι το χρέος είναι βιώσιμο. Συνεπώς, η διατυμπάνιση της αντίθετης θέσης εκθέτει την ελληνική υπόθεση σε κίνδυνο ατυχήματος.

Γενικά, θεωρώ ότι πράγματι αυτό που προέχει είναι η επανεκκίνηση της οικονομίας και η σοβαρή βλάβη στην οικονομική δραστηριότητα που προήλθε με το κλείσιμο των τραπεζών συνιστά πολύ βαρύ κόστος ευκαιρίας για την επιδίωξη του πολιτικο-οικονομικού στόχου της απομείωσης του χρέους. Επίσης, θεωρώ ότι μια τέτοια συζήτηση θα γινόταν με ευνοϊκότερους όρους σε μεταγενέστερο χρόνο με την οικονομία και την Κυβέρνηση πιο σταθεροποιημένη. Είναι χαρακτηριστικό ότι και η διευθέτηση του χρέους της Γερμανίας δεν έγινε το 1945, παρά το γεγονός ότι ο γερμανικός λαός λιμοκτονούσε, αλλά το 1953 όταν πλέον η Γερμανία είχε εισέλθει στο δρόμο της ανάπτυξης.

Τι μένει στο ΣΥΡΙΖΑ και στον Αλ. Τσιπρα για να μπορέσουν να κρατηθούν, για όσο διάστημα είναι αυτό δυνατό:

Πρώτον, εξακολουθούν να έχουν ένα κάποιο ηθικό πλεονέκτημα έναντι της αντιπολίτευσης και ιδίως έναντι της ΝΑ και του ΠΑΣΟΚ, διότι μια από τις βασικές αδυναμίες του προηγούμενου προγράμματος ήταν ότι οι ηγεσίες των κομμάτων αυτών δεν μπόρεσαν να εμπλέξουν την κοινωνία ενεργά στην επίλυση των προβλημάτων της χώρας. Και τούτο για τον απλούστατο λόγο ότι δεν μπορούν να παριστάνουν τους σωτήρες όχι οι πολιτικές δυνάμεις αλλά ιδίως τα ίδια τα πρόσωπα που μας οδήγησαν μέχρι το 2010.

Δεύτερον, με τη νίκη του στο δημοψήφισμα ο Αλ. Τσίπρας μετέτρεψε το πολίτευμα σε οιονεί προεδρικό, δημιούργησε την εικόνα ότι τουλάχιστον αριστερά του κέντρου και για όσο χρόνο διατηρείται ο κατακερματισμός των υπόλοιπων πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων του χώρου, είναι ο μόνος συνομιλητής με τους δανειστές. Ωστόσο, τα ανωτέρω λάθη τα αποτελέσματα των οποίων θα έχουν ως αποτέλεσμα να πληγεί και η δική του δημοφιλία και ικανότητα να καθοδηγεί το λαό.

Το πολιτικό τοπίο ωστόσο είναι εξαιρετικά σύνθετο και ρευστό. Με επόμενο άρθρο μου τις επόμενες ημέρες θα επανέρθω επί της αναγκαίας αναδιάταξης του πολιτικού σκηνικού στο πλαίσιο της διαχείριση της τρίτης δανειακής σύμβασης και της εξόδου από την κρίση.

----

O Μανόλης Ι. Βελεγράκης είναι δικηγόρος, μέλος της ΚΕ της ΔΗΜΑΡ

Θέμα επικαιρότητας:
Οικονομική κρίση

Σύνολο: 955 Κείμενα

Πρόσφατα κείμενα

Ημερολόγιο κειμένων

Θέματα επικαιρότητας

Αρθρογράφοι