Ουσιαστικές δεσμεύσεις και ηθικές υποχρεώσεις

Μας θύμωσε το γεγονός ότι η Γαλλία σκέπτεται σοβαρά να πουλήσει πυραύλους Μeteor στην Τουρκία. Απολύτως δικαιολογημένη η ενόχληση της Αθήνας, αλλά το ερώτημα είναι αν στη συμφωνία για τα Rafale και τις φρεγάτες υπήρχε κάποια, άτυπη ή επίσημη, γαλλική δέσμευση πως η Γαλλία δεν θα δώσει ποτέ στην Τουρκία κάποιο όπλο που θα εξουδετέρωνε τα πλεονεκτήματα που θα αποκτούσε η χώρα μας με τις γαλλικές προμήθειες. Θα μπορούσε να είναι ακόμη και ένα απόρρητο παράρτημα της συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας που έχουν υπογράψει οι δύο χώρες. Αν τίποτε από αυτά δεν υπάρχει, θα είναι δύσκολο να επικαλεστούμε κάποια ηθική υποχρέωση των Γάλλων, γιατί ως γνωστόν στον τομέα των εξοπλισμών η ηθική σπανίως παίζει κάποιο ρόλο. Ο πρωθυπουργός θα επιχειρήσει να πείσει τον Γάλλο πρόεδρο Μακρόν ότι θα ήταν λάθος η πώληση των Μeteor στην Αγκυρα. Μόνο η δική του παρέμβαση και επιρροή θα μπορούσε να την αποτρέψει.

Αντίστοιχα ζητήματα ανακύπτουν ασφαλώς και σε σχέση με τις ΗΠΑ. Η Ελλάδα έδωσε εμμέσως το πράσινο φως επί της ουσίας για να προχωρήσει η πώληση και αναβάθμιση τουρκικών αεροσκαφών F-16. Ως αντάλλαγμα έλαβε την επιστολή Μπλίνκεν, η οποία περιείχε την πλέον ασαφή και «χαλαρή» διατύπωση για την πρόθεση των ΗΠΑ να εγγυηθούν την ασφάλεια της Ελλάδος και την ισορροπία στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Ελαβε επίσης μια λίστα με μεταχειρισμένο πολεμικό υλικό. Σύσσωμη η στρατιωτική ηγεσία αποφάσισε να «ψωνίσει» ελάχιστα από τη συγκεκριμένη λίστα, γιατί το υλικό ήταν προβληματικό και πολύ ακριβό στην επισκευή και μεταφορά του. Υπήρξαν, τέλος, νύξεις για την πρόθεση των ΗΠΑ να εξασφαλίσουν ένα ποιοτικό πλεονέκτημα στην Ελλάδα όσον αφορά την προμήθεια αμερικανικού υλικού. Να δεσμευθούν, δηλαδή, οι ΗΠΑ ότι η Ελλάδα θα είναι πάντοτε ένα βήμα μπροστά σε σχέση με το τι αγοράζει η Τουρκία από αυτές. Με αυτό το σκεπτικό προχώρησε και το πράσινο φως για να αγοράσει η Ελλάδα F-35. Και πάλι, όμως, όλα αυτά είναι άτυπα και εξαρτώνται κάθε φορά από τις διαθέσεις του εκάστοτε ενοίκου του Λευκού Οίκου και του Κογκρέσου. Ταυτόχρονα, υπάρχει και ένα πρακτικό θέμα, γιατί η Ελλάδα δεν μπορεί να χρεοκοπήσει για να αγοράζει κάθε φορά και ένα πιο εξελιγμένο σύστημα…

Πρέπει, όμως, να σκεφτούμε ξανά αν ήταν σώφρον να δώσει η Ελλάδα πιστοποιητικά καλής διαγωγής στην Τουρκία. Αν ήταν σώφρον, θα πρέπει να αποφασίσει η κυβέρνηση αν έχουν ημερομηνία λήξης τα εν λόγω πιστοποιητικά και πώς μπορεί να τα χρησιμοποιήσει από εδώ και πέρα για διαπραγματευτικούς λόγους. Οι Αμερικανοί έδωσαν τα F-16 και οι Γερμανοί προχώρησαν την παραγγελία των τουρκικών υποβρυχίων γιατί εδραιώθηκε ένα μορατόριουμ στο Αιγαίο και σταμάτησαν οι υπερπτήσεις. Αφού οι Τούρκοι «ήταν καλά παιδιά» σε σχέση με το 2020, δεν υπήρχε λόγος να συνεχιστεί το άτυπο εμπάργκο. Στην ουσία τους, ωστόσο, οι τουρκικές διεκδικήσεις και απαιτήσεις δεν άλλαξαν καθόλου.

Ο πρωθυπουργός έχει μια δύσκολη αποστολή να επιτελέσει. Πρέπει να πείσει τους Ευρωπαίους συμμάχους μας να διασφαλίσουν τη στρατηγική ισορροπία μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας. Πρέπει, ταυτόχρονα, να διαβάσει το νέο σκηνικό στις ΗΠΑ, τόσο στον Λευκό Οίκο όσο και σε ένα νέο Κογκρέσο χωρίς μερικά από τα στιβαρά αναχώματα του παρελθόντος. Για να μαντέψει, βέβαια, τι σκέπτεται για όλα αυτά ο Ντόναλντ Τραμπ, θα πρέπει μάλλον να προσφύγει όχι σε κάποιους ειδικούς διεθνολόγους, αλλά σε… αστρολόγο.