Να σοβαρευτούμε

Τα μεγέθη και οι συμμετρίες έχουν αλλάξει στην περιοχή μας. Δεν είναι λόγος να μας καταλάβει κανενός είδους ηττοπάθεια, ίσως λίγος θυμός, που όμως πρέπει να μετατραπεί σε θέληση να αλλάξουμε τα πράγματα. Ας πάρουμε μία απλή στατιστική. Το 2000 η Τουρκία είχε κάτι παραπάνω από το διπλάσιο ΑΕΠ από την Ελλάδα. Σήμερα το ΑΕΠ της είναι πενταπλάσιο. Ή ας πάρουμε τον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Η Τουρκία έκανε άλματα σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη και στη ναυπήγηση πολεμικών σκαφών. Στην Ελλάδα φαύλοι πολιτικοί, συνδικαλιστές και η γενικότερη χαλαρότητά μας διέλυσαν ό,τι υπήρχε από σοβαρή αμυντική βιομηχανία και σήμερα κάνουμε μία μεγάλη προσπάθεια να καλύψουμε μέρος του κενού τα επόμενα 3-4 χρόνια.

Εχει όμως αλλάξει και το πώς βλέπει η Τουρκία τον εαυτό της και τον γεωπολιτικό της ρόλο. Θυμάμαι ακόμη το δέος με το οποίο αντιμετώπιζαν την Αθήνα Τούρκοι συνάδελφοι και διπλωμάτες όταν την επισκέπτονταν πριν από 20-25 χρόνια. Στα μάτια τους ήμασταν μία χώρα με πλούτο που προέβαλλε έντονα την αίσθηση ότι ανήκε στα πιο κλειστά κλαμπ της Δύσης. Εν τω μεταξύ, όμως, χρεοκοπήσαμε και το διάστημα που η Τουρκία έκανε βήματα προς τα εμπρός, εμείς κάναμε βήματα προς τα πίσω. Αυτό είχε κόστος, γεωπολιτικό. Οχι μόνο στην άμυνα. Ο ρόλος που διαδραμάτιζε η Ελλάδα στην περιοχή μέσα και από τον ιδιωτικό της τομέα συρρικνώθηκε. Η εξωτερική μας πολιτική εγκατέλειψε σταδιακά τα Βαλκάνια ως προνομιακό της χώρο γιατί έπρεπε να ξοδέψει κεφάλαιο σε άλλα μέτωπα, ειδικά την περίοδο της κρίσης. Οι προϋπολογισμοί των υπηρεσιών εξωτερικής πολιτικής, πληροφοριών και άμυνας αρκούσαν μόνο για να κρατηθούν στο απολύτως απαραίτητο επίπεδο. Η Τουρκία είδε εν τω μεταξύ τον εαυτό της σαν μία περιφερειακή υπερδύναμη και επένδυσε στην εξάπλωση της επιρροής της, όπως φαίνεται πια καθαρά στη Μέση Ανατολή, στην Αφρική και στα Βαλκάνια. Δεν βλέπει, όμως, αλλιώς τον εαυτό της, τη βλέπουν διαφορετικά και οι υπόλοιποι ισχυροί παίκτες διεθνώς.

Υπάρχουν δύο τρόποι να αντιμετωπίσουμε το φαινόμενο της ασυμμετρίας. Ο ένας είναι κλασικός και εξαιρετικά αντιπαραγωγικός: να αρχίσουμε να μυξοκλαίμε για το τι μας συμβαίνει και να απαιτούμε από τους συμμάχους ή εταίρους μας να αφήσουν τα συμφέροντά τους και να προστατεύσουν τα δικά μας. Ο δεύτερος είναι πιο περίπλοκος και χρονοβόρος. Το βασικό που απαιτεί είναι να σοβαρευτούμε εδώ μέσα και να γίνουμε μία χώρα με περισσότερο πλούτο, υπεραξία, πειθαρχία και στιβαρούς θεσμούς. Και ταυτόχρονα χωρίς κλάψες, αλλά ούτε και φανφάρες, να ενισχύσουμε συμμαχίες βασισμένες σε ρεαλισμό και να παίξουμε καλά τα γεωπολιτικά μας χαρτιά. Γιατί στο τέλος της ημέρας η Ιστορία μας έχει διδάξει ότι δεν έχει σημασία αν ο αντίπαλός σου έχει δεκαπλάσιο πληθυσμό ή πενταπλάσιο ΑΕΠ. Μικρές αλλά πανίσχυρες χώρες υπάρχουν πολλές.