Η σιωπή είναι χρυσός;

Ηταν σημαντική η παρέμβαση του Γιάννη Ρέτσου, την περασμένη Τρίτη, στην παρουσίαση της τριμηνιαίας έκθεσης του ΙΟΒΕ. Ο καταξιωμένος επιχειρηματίας, μιλώντας ως πρόεδρος του ΙΟΒΕ, περιέγραψε με αδρές πινελιές τη διεθνή κατάσταση και όσα πρωτοφανή γίνονται, και έστειλε σήμα κινδύνου με τρόπο και ένταση που διασφάλιζαν ότι δεν θα παραπέσει, θα φθάσει στους πολλαπλούς παραλήπτες του και θα γίνει κατανοητό: Ερχεται θύελλα, είπε. Αν και έχουμε μπει σε εντελώς αχαρτογράφητα νερά, ούτε επαγρυπνούμε ούτε προετοιμαζόμαστε γι’ αυτήν, παρότι η οικονομία μας δεν θα μπορέσει να αντέξει σε μια νέα ευρωπαϊκή κρίση.

Υπάρχει, συνέχισε, μια τελείως ανισόρροπη κατάσταση που δεν είναι βιώσιμη, θα σκάσει. Γι’ αυτό θα έπρεπε να σπεύσουμε να κάνουμε κάποια από αυτά που έπρεπε, αλλά δεν έχουμε κάνει, δομικές αλλαγές που επί χρόνια συζητάμε ως απόλυτα αναγκαίες, στο κράτος, στη Δικαιοσύνη, και για την αποκατάσταση της ασφάλειας δικαίου. Αντί, όμως, να σπεύσουμε να θωρακιστούμε, με κύρια ευθύνη του πολιτικού συστήματος όλη η χώρα ασχολείται όχι με τα σημαντικά ζητήματα, αλλά με δευτερεύοντα ή ανάξια λόγου. Και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που σε προηγούμενη φάση έδειχναν να ξεκινούν, είτε έχουν φρενάρει είτε, τώρα πια, έχουν ξεχαστεί. Ο Γ. Ρέτσος είπε ορισμένα πράγματα που σχεδόν όλη η επιχειρηματική πιάτσα συζητάει μεταξύ της, αλλά αποφεύγει να τα πει μεγαλόφωνα.

Είναι αλήθεια ότι χρόνος δεν περισσεύει. Σε λίγους μήνες τελειώνει το ΤΑΑ, μια πολύ μεγάλη ευκαιρία που τσαλακώθηκε με αποτέλεσμα τα επόμενα χρόνια η οικονομική μεγέθυνση να πέφτει ανάμεσα στο 0% και το 1%. Δυνατότητες να μοιράζονται λεφτά από το ελικόπτερο, όπως τα περίπου 60 δισ. με την COVID και την ενεργειακή κρίση, δεν υπάρχουν. Ο χείμαρρος των επιδοτήσεων στεγνώνει. Αλλά οι μεταρρυθμίσεις που θα άνοιγαν το παιχνίδι και θα πυροδοτούσαν την ανάπτυξη και τις επενδύσεις, δεν έχουν γίνει.

Αυτό βολεύει την κρατικοδίαιτη και την επιχειρηματικότητα της αρπαχτής. Η υγιής επιχειρηματικότητα χρειάζεται ισχυρούς θεσμούς, ισονομία, ασφάλεια δικαίου, διαφάνεια. Γίνονται τα αντίθετα. Φωτογραφικές τροπολογίες που κρύβονται σε άσχετα νομοσχέδια. Υποθέσεις που πάνε στα βράχια ή τακτοποιούνται ανάλογα με την έκβαση που έχουν τα «νταραβέρια». Θεσμοί και Ανεξάρτητες Αρχές αποδυναμώνονται. Κι όλες οι εξουσίες προσκυνούν μία, την εκτελεστική – που αποφασίζει για όλα και δεν λογοδοτεί για οτιδήποτε. Δεν χρειάζονται χρήματα για να σταματήσουν αυτά, αλλά βούληση. Και επείγει.

Αν τα πράγματα, για κάποιον από τους πολλούς λόγους, επιδεινωθούν στην παγκόσμια ή στην ευρωπαϊκή οικονομία, η μικρή και ανοχύρωτη ελληνική οικονομία εκούσα άκουσα θα υποχρεωθεί να πληρώσει δυσανάλογα βαρύ τίμημα. Οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στο οικονομικό επίπεδο. Θα διεμβολίσουν τις απομένουσες δυνάμεις της λογικής, σκληρά θα δοκιμάσουν τις αντοχές της κοινωνικής συνοχής κι εύκολα θα μεταδοθούν στο πεδίο της πολιτικής. Ισως αυτά τα προλάβουμε αν υπάρξει αφύπνιση. Που θα μπορούσαν να την προκαλέσουν πολλές ισχυρές φωνές. Αν, πάλι, συνεχιστεί η μακαριότητα που επικρατεί στις ιθύνουσες ελίτ του τόπου, δεν θα βγει σε καλό.