Τα δύσκολα στους επόμενους

Κώστας Καλλίτσης, Η Καθημερινή της Κυριακής, Δημοσιευμένο: 2026-11-15

Κώστας Καλλίτσης
Κώστας Καλλίτσης

Το 2025 ένας στους δύο αδυνατούσε να αντιμετωπίσει μια απρόβλεπτη δαπάνη 500 ευρώ (το 50,5% έναντι 48% το 2019) ενώ την ίδια περίοδο το αντίστοιχο μέσο ποσοστό στην ΕΕ των 27 μειώθηκε από 32% σε 29,2%, ανακοίνωσε προχτές η Eurostat. Την ίδια 6ετία, ενώ το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε 12,7% και από 53,3% του μέσου ευρωπαϊκού όρου ανέβηκε στο 56,9%, οι πραγματικοί μισθοί πάγωσαν: Δεν αυξήθηκαν παρά μόλις 0,3%. Έτσι, στην 6ετία, με κριτήριο την μέση αμοιβή μιας θέσης πλήρους απασχόλησης η Ελλάδα έπεσε από την 19η στην 26η θέση των 27 της ΕΕ. Προτελευταίοι στους μισθούς.

Μπορεί ένα 25% της κοινωνίας να περνά καλά έως πολύ καλά, αλλά το μεγάλο μέρος και δη, το πολύ μεγάλο μέρος του κόσμου της μισθωτής εργασίας, αντιμετωπίζουν ακραίες οικονομικές δυσκολίες. Και χωρίς προοπτική. Γιατί η επιδείνωση της κατάστασής τους συμβαδίζει με την επιδείνωση θεμελιακών μεγεθών: Στην 6ετία, η Ελλάδα κατάφερε να πέσει κάτω από τη Βουλγαρία στην παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας σε μονάδες αγοραστικής δύναμης. Από 55,7% καθ’ ημάς και 48,5% στη Βουλγαρία το 2019, έπεσε στο 54,1% καθ’ ημάς και ανέβηκε στο 59,2% στη γείτονα το 2025. Τελευταίοι στην παραγωγικότητα.

Τί υποδηλώνουν αυτά τα δεδομένα; Μεταξύ άλλων ότι μια ιστορικά μοναδική σε αφθονία χρηματοδότηση, δαπανήθηκε χωρίς να αφήσει κάποιο αξιόλογο αναπτυξιακό αποτύπωμα. Το 2019 το ελληνικό ΑΕΠ ήταν 185 δισ. ευρώ, το 2025 ήταν 250 δισ. ευρώ, αυξημένο 65 δισ. Τα δύο τρίτα της αύξησης οφείλονται στον πληθωρισμό, το ένα τρίτο είναι πραγματική. Για να επιτευχθεί, δαπανήθηκαν περίπου 65 δισ. ευρώ από τα ευρωπαϊκά λεφτόδεντρα (πόροι ΤΑΑ, ΕΣΠΑ, ΚΑΠ που απορροφήθηκαν στη διάρκεια της 6ετίας) καθώς και σχεδόν άλλα 60 δισ. ευρώ ενισχύσεις για/με αφορμή την πανδημία και την πρώτη ενεργειακή κρίση. Άπειρα λεφτά.

Μια ιστορική ευκαιρία χάθηκε. Πόσο θα μας λείψει, θα φανεί σύντομα.

Υπάρχουν παράγοντες που δεν εξαρτώνται από εμάς και που θα έχουν ή θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία. Ο ανοδικός κύκλος των επιτοκίων, που δυσχεραίνει επενδύσεις, προσθέτει βάρη σε επιχειρήσεις (απειλώντας τις πλέον υπερδανεισμένες), νοικοκυριά και κράτη, είναι ένας από αυτούς. Οι υφεσιακές επιπτώσεις μιας επιδείνωσης της έντασης στην Μέση Ανατολή ή/και της παράτασης του πολέμου στην Ουκρανία, άλλοι δύο. Το σπάσιμο της φούσκας της τεχνητής νοημοσύνης και το ντόμινο των επιπτώσεών του, άλλο ένα ενδεχόμενο που δεν μπορεί να αποκλεισθεί.

Το θέμα είναι τί κάνουμε εμείς. Κάνουμε ότι δεν καταλαβαίνουμε.

Είναι ενδεικτικά όσα σχετίζονται με το πετράδι του στέμματος, τη δημοσιονομική πολιτική. Για να κινείται εντός των πλαισίων, να είναι ανθεκτική και σταθερή, απαιτούνται μεταρρυθμίσεις τόσο στο σκέλος των δαπανών (λειτουργία κράτους, φοροαπαλλαγές, επιδοτήσεις) όσο και στο σκέλος των εσόδων -το φορολογικό σύστημα χρειάζεται μια βαθιά μεταρρύθμιση ώστε από τριτοκοσμικό να γίνει φιλικό στην ανάπτυξη. Δεν γίνεται τίποτα ουσιαστικό ούτε στο ένα ούτε στο άλλο. Δεν υπάρχει μεταρρυθμιστική διάθεση. Κυριαρχεί ο συντηρητισμός, πελατειακές πολιτικές και προεκλογικές παροχές.

Για να υπάρχει παράθυρο στις τελευταίες, συνθλίβονται οι κοινωνικές δαπάνες -σοβάδες πέφτουν στα σχολεία, δάσκαλοι λείπουν, νοσηλευτές λείπουν, αντιπλημμυρικά και άλλα αναγκαία έργα υποδομών στέλνονται στο μέλλον. Κι επειδή αυτά δεν επαρκούν, γίνεται προσφυγή σε ρήτρες διαφυγής για δαπάνες για την άμυνα και την ενέργεια. Αλλά οι ρήτρες διαφυγής λήγουν το 2028 –μετά απομένουν και μας επιβαρύνουν οι πληρωμές, σκέτες. Ενώ η υπερβολική συμπίεση των κοινωνικών δαπανών δρα αποσταθεροποιητικά –γιατί, όπως βλέπουμε και σε άλλες χώρες, κάποια στιγμή η οργή τινάζει το καπάκι. Αλλά αυτά ίσως είναι τα δύσκολα που θα κληθούν να διαχειριστούν οι επόμενοι.

Θέματα επικαιρότητας: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Κώστας Καλλίτσης

Τα δύσκολα στους επόμενους

Κώστας Καλλίτσης, 2026-11-15

Το 2025 ένας στους δύο αδυνατούσε να αντιμετωπίσει μια απρόβλεπτη...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Επενδυτές ή ραντιέρηδες;

Κώστας Καλλίτσης, 2026-11-01

Είναι οι άμεσες ξένες επενδύσεις τόσες και τέτοιες ή, έστω,...

Περισσότερα

Μέσος όρος, διάμεσος, affordability και άλλες ιστορίες

Αντώνης Παπαγιαννίδης, 2026-10-06

Χρειάστηκε να περάσει και να σβήσει η τελετουργία της ΔΕΘ,...

Περισσότερα

Πώς και γιατί υπάρχουν λεφτά για να… ζεσταθούμε

Ζώης Τσόλης, 2026-09-29

Εφέτος, το Δημόσιο εισέπραξε 1,6 δισ. ευρώ παραπάνω φόρους...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Το αξιόχρεο και τα αξιοπερίεργα

Κώστας Καλλίτσης, 2026-09-27

Είχαμε μια καλή εξέλιξη τις προηγούμενες ημέρες, τις αξιολογήσεις...

Περισσότερα
Νίκος Χριστουδουλάκης

Η χρυσόσκονη δεν φέρνει ανάπτυξη

Νίκος Χριστουδουλάκης, 2026-09-26

Αυτή την περίοδο η κυβέρνηση διαφημίζει μία αμφιλεγόμενη...

Περισσότερα

Γιατί δεν έχουμε μπαταρίες;

Θανάσης Μαυρίδης, 2026-09-23

… Για να μην σας μπλέκουμε με πολλά νούμερα και τεχνικά....

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Τί εξυπηρετεί η αύξηση των επιτοκίων;

Κώστας Καλλίτσης, 2026-09-13

Όποιος καεί στον χυλό, φυσά και το γιαούρτι. Ίσως η τραυματική...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Δημήτρης Χατζησωκράτης

ΚΑΙ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΓΕΝΝΙΟΥΝΤΑΙ ΝΕΑ ”ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΑ”

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2026-11-14

Το «Πολυ­τε­χνείο» δεν ανή­κει στους δη­μιουρ­γούς του....

Κώστας Καλλίτσης

Τα δύσκολα στους επόμενους

Κώστας Καλλίτσης, 2026-11-15

Το 2025 ένας στους δύο αδυνατούσε να αντιμετωπίσει μια απρόβλεπτη...

Βαγγέλης Καραμανωλάκης

25/10/26.Πολιτικός σεισμός στη Σερβία: Το κίνημα των φοιτητών «έριξε» τον Βούτσιτς

Βαγγέλης Καραμανωλάκης, 2026-11-01

Είναι νωρίς ακόμη για να ξέρουμε τι θα σημάνει για τη Σερβία...

25/10/26 Η ιστορική επιστροφή του Λούλα,

Όλιβερ Στούενκελ, 2026-10-26

...Από τότε που η Βραζιλία υιοθέτησε το εκλογικό σύστημα...

Χρήστος Μαχαίρας

Το μπλοκ του «όχι» και τα σύνδρομα της Κεντροαριστεράς

Χρήστος Μαχαίρας, 2026-10-15

Στην πιο παράδοξη «συγκατοίκηση» των τελευταίων ετών, η...

Η σιωπή δεν είναι πάντα χρυσός: Η ελληνική εξωτερική πολιτική στη σκιά του τραμπισμού

Κώστας Χλωμούδης, 2026-10-12

Η εξωτερική πολιτική μιας χώρας αποκαλύπτεται στις στιγμές...

Αντώνης Λιάκος

Ο Εθνικισμός της θυματοποίησης

Αντώνης Λιάκος, 2026-10-11

Πώς θα αντιμετωπίσουμε την αντιτουρκική ψύχωση πάνω στην...

Ο Τραμπ με χιτώνα

Παύλος Τσίμας, 2026-10-10

Τί θα μείνει από την επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα; Εύκολο...

Νίκος Μπίστης

Για ένα καλώδιο γυμνό,για μια Γκιλφόϊλ

Νίκος Μπίστης, 2026-10-09

Σε ένα μήνα ουδείς θα θυμάται – πλην ίσως του αρχαιόπληκτου...

Θόδωρος Τσίκας

Το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου δεν είναι αυτοσκοπός

Θόδωρος Τσίκας, 2026-10-07

Το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου κινδυνεύει να μετατραπεί από...

Κλεισμένη στο γυάλινο πύργο

Βίβιαν Ευθυμιοπούλου, 2026-10-06

Στον πυρήνα της Νέας Δημοκρατίας που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος...

Κώστας Καλλίτσης

Η κουλτούρα των 120 δόσεων

Κώστας Καλλίτσης, 2026-10-04

Σε ποιόν οφείλεται η γενικευμένη, οριζόντια ρύθμιση χρεών...

▲
×
×