Μέσος όρος, διάμεσος, affordability και άλλες ιστορίες

Χρειάστηκε να περάσει και να σβήσει η τελετουργία της ΔΕΘ, να μετρηθεί δημοσκοπικά και να προσπεραστεί το (αδύναμο, εν τέλει) αποτύπωμά της, χρειάζεται ήδη να πλησιάζουμε σιγά-σιγά στην κατάθεση του Προϋπολογισμού 2027/εκλογικού έτους υπό συνθήκες συναγερμού, ώστε να θυμηθούμε ότι «όταν οι άνθρωποι σχεδιάζουν, ο Θεός καγχάζει». Και ενώ συζητούνταν στοχευμένα επιδόματα και προσεκτικές αυξήσεις μισθών/συντάξεων κ.ο.κ. σε βάθος τετραετίας, να μας προκύπτει αγριωπή η ανάγκη άμεσης – χθες, αύριο! – φορολογικής παρέμβασης, ορισμού πλαφόν κ.ο.κ. στα καύσιμα.

Ασφαλώς, η συζήτηση δεν είναι ελληνική. Ασφαλώς επικρατεί γενικότερη παραζάλη. Γίνεται όμως αυτή η συζήτηση όταν, κατά τα στοιχεία Eurostat, σε αγοραστική δύναμη βρισκόμαστε στο 68% του μέσου όρου της ΕΕ-27, με πραγματικά διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών στο 75% του μέσου όρου ΕΕ-27. Εδώ κάπου ελλοχεύει ένα στραβοπάτημα. Εστω ότι ζείτε και λειτουργείτε σε μια κοινωνία με 5 νοικοκυριά: ένα πιέζεται εξαιρετικά, ζει με 8.000 ευρώ τον χρόνο, ένα είναι λίγο καλύτερα, με 10.000, το άλλο πάλι λίγο καλύτερα, με 12.000. Ενα κατάφερε να ξεκολλήσει, είναι στις 25.000, ενώ ένα ακόμη βρίσκεται στις 80.000 (Δεν πιστεύουμε να θεωρήσει κανείς εξωπραγματικές τις καταστάσεις αυτές. Δεν πιάσαμε δε, καθόλου, τα απογειωμένα εισοδήματα της κορυφής της πυραμίδας.) Ο μέσος όρος των εισοδημάτων αυτών προκύπτει στις ενδιαφέρουσες 27.000 ευρώ: όχι και ενθουσιασμός, αλλ’ όχι και βύθιση.

Ο διάμεσος όμως; Δηλαδή το επίπεδο όπου ίσο πλήθος εισοδημάτων βρίσκεται κάτω από αυτό το επίπεδο, ίσο πλήθος παραπάνω; Ω, εδώ πέφτουμε στις 12.000 ευρώ! Αν τύχει και τα πράγματα πάνε καλύτερα, ιδίως δε αν κάποιο πριμ βελτιώσει δυσανάλογα το εισόδημα του ανώτερου κλιμακίου, το άνοιγμα θα μεγαλώσει κι άλλο.

Εν τω μεταξύ οι αυξήσεις των εισοδημάτων θα συνοδεύονται από αύξηση του κόστους ζωής. Η οποία, μην αυταπατώμεθα, τελικά περισσότερο θα πιέσει τα κατώτερα εισοδήματα που ζουν κοντά στο όριο ή και κάτω από αυτό. Οταν (globalpetrolprices.com) διαθέτουμε την 11η ακριβότερη βενζίνη στον κόσμο, το 19ο ακριβότερο πετρέλαιο κίνησης, αυτό βαραίνει δυσανάλογα τα κατώτερα.

Οπως και στο εσωτερικό μιας οικονομίας, έτσι και με τις διεθνείς/διευρωπαϊκές συγκρίσεις. Ομως στην ακριβώς επόμενη στροφή ελλοχεύει μια άλλη παγίδα: πρόκειται για εκείνο που στις ΗΠΑ κέρδισε μια κεντρική θέση στην πολιτική συζήτηση – είναι η affordability. Τι μπορεί ένα νοικοκυριό να αντιμετωπίσει ως κόστος ζωής. Ζεις και δουλεύεις στο Μανχάταν – εκτοξεύεται το κόστος στέγης. Πας παραέξω – επιβαρύνεσαι με κόστος μετακίνησης, αλλά και αλλαγής κατοικίας.

Το ίδιο στο Παρίσι, στην ευρύτερη στεφάνη του Παρισιού – χρειάστηκε να πάνε οι άνθρωποι να ζήσουν παραέξω, επιβαρύνθηκε λόγω καυσίμων η μετακίνηση, προέκυψαν τα Gilets Jaunes! Δείτε λίγο και σ’ εμάς, με τον «εξευγενισμό» συνοικιών στην Αθήνα, συν την επίπτωση της χρυσής βίζας, συν την εξάπλωση AirBnB. Πάτε παραέξω, στην επαρχία: έρχεται η τουριστική επιτυχία και ξεφεύγουν οι τιμές κάθε είδους. Μπορείς λοιπόν να πηγαίνεις καλά, καλύτερα – πλην να μην μπορείς να afford/να αντιμετωπίσεις το κόστος ζωής.

Πόσο αργεί να ακούσουμε Βόλφγκανγκ Σόιμπλε – για τους δικούς του ψηφοφόρους, σε μια στροφή ενεργειακής ακρίβειας: «βάλτε δεύτερο πουλόβερ»;