Η περιβόητη στροφή του ΣΥΡΙΖΑ

Παρακολουθώ τη συζήτηση που φούντωσε τελευταία για τη θρυλούμενη στροφή του ΣΥΡΙΖΑ προς τη σοσιαλδημοκρατία, κι αντί για συμπεράσματα στο μυαλό μου πληθαίνουν τα ερωτήματα.

Παραθέτω ενδεικτικά: όταν ο ιδεολογικός αντίπαλός σου πλησιάσει, ή έστω ισχυριστεί ότι πλησιάζει τις δικές σου θέσεις, εσύ, αντί να αισθανθείς δικαιωμένος, γιατί ανεβαίνεις στα κάγκελα να τον καταγγείλεις; Αν δεχτούμε ότι για την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ το υπέρτατο ζητούμενο είναι η καρέκλα, υπάρχουν πράγματα τα οποία δεν μπορούν να κάνουν επειδή αντιβαίνουν στην αριστερή «φύση» τους; Οταν λέμε ΣΥΡΙΖΑ, ποιους εννοούμε; Ολοι εκείνοι που μιλούν για σοσιαλδημοκρατία πώς την ορίζουν;

Ας ξεκινήσουμε με μια παρατήρηση: για την οικονομία της συζήτησης όλοι αναγκαζόμαστε να χρησιμοποιούμε ταυτοτικές ταμπέλες, λ.χ. ΣΥΡΙΖΑ ή Νέα Δημοκρατία, με αποτέλεσμα όμως να τους προσδίδουμε μια θεμελιώδη ομοιογένεια. Ετσι όσοι υποστηρίζουν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θέλει ή δεν μπορεί να μετεξελιχθεί σε σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, τεκμηριώνουν την άποψή τους επικαλούμενοι την απάντηση που έχουν ήδη δώσει στο ερώτημα «Τι εστί ΣΥΡΙΖΑ κατ’ ουσία και κατά βάθος».

Δηλαδή προϋποθέτουν ότι το συγκεκριμένο πολιτικό υποκείμενο έχει ένα δεδομένο ιδεολογικό DNA και μια απαρέγκλιτη γραμμή πλεύσης ασύμβατα με τη σοσιαλδημοκρατία (όπως οι εκτός ΣΥΡΙΖΑ την εννοούν). Τα υπόλοιπα είναι εύκολα.

Αρκεί να αλιεύσει κανείς διάφορες δηλώσεις, όπως π.χ. «ή θα τους τελειώσουμε ή θα μας τελειώσουν» που υποτίθεται ότι, ως de profundis εκφράσεις της ουσίας, αποκαλύπτουν τις μύχιες και συνεπώς αληθινές προθέσεις του ΣΥΡΙΖΑ. Φυσικά δεν αποκλείεται να έχουν δίκιο, όχι όμως υποχρεωτικά, εφόσον τα συμφραζόμενα μιας τέτοιας δήλωσης ενδέχεται να είναι η καθ’ όλα νόμιμη κόντρα στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, όπου, ως γνωστόν, ισχύει το ο θάνατός σου, η ζωή μου.

Αλλά ένα τόσο συμπαγές πολιτικό υποκείμενο ούτε υπάρχει, ούτε θα υπάρξει. Μήπως όμως αυτό ανοίγει τον δρόμο για ένα μεταμοντέρνο παιχνίδι, στο οποίο κάτι σημαίνει οτιδήποτε, ενώ στην πράξη οτιδήποτε ενδέχεται να συμβεί; Πώς θα περάσουμε ανάμεσα στη Σκύλλα του μεταφυσικού λόγου περί «φύσεως» του ΣΥΡΙΖΑ και τη Χάρυβδη της «αιρετικής» άποψης ότι οι επιλογές μας δεν είναι ούτε καλές, ούτε κακές και εξ ορισμού άπειρες;

Νομίζω ότι το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα προς μια ασφαλή διέλευση είναι η επίγνωση ότι η περιγραφή οποιουδήποτε πράγματος, πόσο μάλλον μιας περίπλοκης πολιτικής κατάστασης, προϋποθέτει υποχρεωτικά ένα στοιχείο ερμηνείας. Tούτου δεδομένου, μπορούμε και πρέπει να διακινδυνεύσουμε τη δική μας ανάγνωση των διαφόρων «φυλών» που συστεγάζονται στον ΣΥΡΙΖΑ, του ιδεολογικού στίγματός τους, των προσδοκιών και προθέσεών τους, και του ειδικού πολιτικού βάρους τους, διότι άλλο ο απλός ψηφοφόρος ή το στέλεχος και άλλο η ηγετική ομάδα.

Με αυτά λοιπόν κατά νου, δεν θα ήταν τραβηγμένο να πούμε ότι υπάρχουν όχι μόνο ψηφοφόροι, αλλά και στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που θα μπορούσαν να χωρέσουν στο μοντέλο μιας αριστερής σοσιαλδημοκρατίας, ότι οι περισσότεροι από τους «σκληρά» αριστερούς έχουν ήδη φύγει και ότι πολλά από τα αιτήματα του ΣΥΡΙΖΑ απηχούν θέσεις που εκτός Ελλάδας ευθυγραμμίζονται με εκείνες λ.χ. των Εργατικών του Κόρμπιν.

Οσο για την ηγετική ομάδα, στην οποία καταλογίζεται - δικαίως κατ’ εμέ- η ιδιοτελής προσκόλληση στην καρέκλα, αυτή ακριβώς η προσκόλληση δεν αποκλείεται καθόλου να τους μεταλλάξει σε σοσιαλδημοκράτες.

Εννοώ ότι με βάση τη μέχρι σήμερα πολιτεία τους, τους έχω ικανούς, αν όχι να γίνουν, τουλάχιστον να παραστήσουν τους σοσιαλδημοκράτες. Διότι αμφιβάλλω αν πίσω από την «ανατρεπτική» ρητορική πόζα βρίσκεται κάτι ιδεολογικά στέρεο. (Ερώτημα: το θάρρος που επέδειξε ο Τσίπρας για να κλείσει το Μακεδονικό μάς υποχρεώνει άραγε να αναθεωρήσουμε αυτή την άποψη;) Συνοψίζοντας, δεν ισχυρίζομαι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ όντως θέλει και μπορεί να μετεξελιχθεί σε σοσιαλδημοκρατικό κόμμα· νομίζω όμως ότι το ενδεχόμενο δεν πρέπει να αποκλείεται τόσο αβασάνιστα.

Κάτι τελευταίο: ενώ όλοι ασχολούνται με την υποτιθέμενη στροφή του ΣΥΡΙΖΑ, ο καθένας ορίζει τη σοσιαλδημοκρατία όπως του καπνίσει. Εχω την εντύπωση ότι πολλοί, δίκαια οργισμένοι για τα δημοσιονομικά όργια στο πρόσφατο παρελθόν, έχουν παρεξηγήσει την έννοια της σοσιαλδημοκρατίας, η οποία δεν σημαίνει ντε και καλά συρρικνωμένο κράτος, αλλά καλύτερο, πιο αποτελεσματικό, μη κομματικό. Με άλλα λόγια, όχι ο «Τρίτος Δρόμος» α λα Μπλερ (το ανθρώπινο πρόσωπο του θατσερισμού) που οδήγησε στον γκρεμό του 2008. Μήπως κι αυτοί θα πρέπει να διαλέξουν ανάμεσα στη σοσιαλδημοκρατία και την απορρυθμισμένη αγορά, γιατί μέχρι τώρα το αποφεύγουν ή τουλάχιστον αρνούνται να μας πουν, όχι με γενικόλογες διακηρύξεις αλλά συγκεκριμένα, πώς θα συνδυάσουν αυτά τα δύο;

ΥΓ. (άσχετο) Αν επικρίναμε τον Ματαρέλα επειδή στην αρχή δεν σεβάστηκε την κατά 60% καταγεγραμμένη βούληση του ιταλικού λαού, τι να πούμε για τον Τσίπρα που προκήρυξε δημοψήφισμα, βροντοφώναξε «όχι», το κέρδισε με μεγαλύτερη πλειοψηφία και την επαύριο έκανε ακριβώς το αντίθετο;