Επικίνδυνος τιμωρητικός παροξυσμός
Ευτύχης Φυτράκης, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2020-12-07
Με το σωφρονιστικό νομοσχέδιο η κυβέρνηση μεταφέρει το δόγμα «Νόμος και τάξη» στις φυλακές και, ταυτόχρονα, δίνει ένα «εξαίρετο» δείγμα ποινικού λαϊκισμού. Μάλιστα εν μέσω πανδημίας, η κυβέρνηση απεργάζεται σχέδια μεγαλύτερης συμφόρησης των φυλακών. Κάνει δηλαδή ένα δώρο στον Covid-19!
Ας τα δούμε αναλυτικά: Δύο θεσμοί του φιλελεύθερου ποινικού μας δικαίου στοχοποιούνται με το νομοσχέδιο: τακτικές άδειες και ανοιχτή έκτισης της ποινής (αγροτικές φυλακές). Οι μεν άδειες θεσμοθετήθηκαν με τον Σωφρονιστικό Κώδικα του 1989, ενώ οι αγροτικές φυλακές νομοθετήθηκαν με νόμο του 1911! Και οι δύο θεσμοί συνιστούν δικαιώματα των κρατουμένων και ταυτόχρονα στηρίγματα του Σωφρονιστικού Συστήματος. Μ’ άλλα λόγια, υποστηρίζουν την κοινωνική επανένταξη και, ως εκ τούτου, εξυπηρετούν την αληθινή αντεγκληματική πολιτική.
Ειδικότερα:
● Οι τακτικές άδειες των κρατουμένων ενθαρρύνονται από το Συμβούλιο της Ευρώπης, αποσυμπιέζουν τις φυλακές, συμβάλλουν στην τάξη και την πειθαρχία ενώ βοηθούν στη διατήρηση των οικογενειακών και κοινωνικών δεσμών του κρατουμένου και, κυρίως, τον προετοιμάζουν για την αποφυλάκιση.
● Οι αγροτικές φυλακές ακολουθούν το προοδευτικό σύστημα έκτισης των ποινών, ενισχύουν τη φιλοπονία, τη δημιουργικότητα και την υπευθυνότητα, αναδεικνύουν τις θετικές πλευρές του ατόμου και φυσικά προετοιμάζουν κι αυτές τον κρατούμενο για την ελεύθερη ζωή.
Το κυβερνητικό νομοσχέδιο:
● Αντιλαμβάνεται του στέρεους αυτούς θεσμούς του σωφρονιστικού μας συστήματος ως ύποπτα «ευεργετήματα» προς τους «κακούργους» και όχι ως μέρη ενός ευρύτερου συστήματος έκτισης των ποινών.
● Περιστέλλει τις τακτικές άδειες, αφενός περιορίζοντας τους δικαιούχους (εξαιρέσεις, χρόνος εκτιθείσας ποινής), αφετέρου μειώνοντας τη διάρκειά τους. Κι όμως, οι προϋποθέσεις που ισχύουν σήμερα παραμένουν απαράλλακτες στον Σωφρονιστικό Κώδικα από το 1999!
● Κλείνει τον δρόμο προς τις αγροτικές φυλακές, αυξάνοντας τα όρια εκτιθείσας ποινής, θέτοντας εξαιρέσεις (για ορισμένα αδικήματα) και κωλύματα (πειθαρχικά). Αξίζει να σημειωθεί ότι και εδώ οι βασικές προϋποθέσεις, που τώρα καταργούνται, έχουν τεθεί με Υ.Α. ήδη από το 2004 (υπουργός Αν. Παπαληγούρας).
Οι παιδαριώδεις αιτιολογίες του νομοσχεδίου για δήθεν παραβιάσεις αδειών διαψεύστηκαν ηχηρά από την έρευνα του Συνηγόρου του Πολίτη, που κατατέθηκε στη Βουλή, σύμφωνα με την οποία «κατά την περίοδο 2015 έως 2020 τηρήθηκαν σε συντριπτικό ποσοστό (98%) οι όροι των αδειών που είχαν χορηγηθεί». Συνεπώς, πρόκειται για καθαρό πρόσχημα.
Αντίθετα, το νομοσχέδιο θα έχει δραματικές συνέπειες τόσο στις φυλακές όσο και στην κοινωνία. Θα επιτείνει τη συμφόρηση (καθώς θα μειωθούν οι άδειες, οι υφ’ όρον απολύσεις και οι μεταγωγές), θα αυξήσει την ένταση και τη βία, θα επιδεινώσει τους όρους κράτησης αλλά και εργασίας και, τέλος, όσοι και όταν αποφυλακίζονται θα ξαναγυρνούν πιο εύκολα στη φυλακή. Ο πόλεμος στην επανένταξη, χάριν της ακροδεξιάς τιμωρητικής εμμονής, έχει τίμημα: τελικά επιστρέφει στην κοινωνία ως υποτροπή! Το νομοσχέδιο συνιστά, μ’ αυτή την έννοια, μια απειλή για την κοινωνία και την ασφάλεια των πολιτών.
Η αταβιστική εμμονή της βαθιάς δεξιάς στην καταστολή επιφέρει καίριο χτύπημα στην ορθολογική και ισορροπημένη σωφρονιστική πολιτική. Πρωτόγονος αυταρχισμός, τραμπική «λογική», απουσία επιστημονικής τεκμηρίωσης, παιδαριώδεις συσχετισμοί: είναι ορισμένα από τα χαρακτηριστικά μιας ασυνάρτητης πολιτικής με «τεκμηρίωση» τα fake news και πλοηγό τις εντυπώσεις. Η σωφρονιστική πολιτική της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ (2015-2019) κινήθηκε πάνω στο τρίπτυχο: Ασφάλεια, Ανθρωπισμός, Επανένταξη. Η κυβέρνηση Ν.Δ. ακολουθεί το δικό της δόγμα: Αυταρχισμός, Απανθρωπιά, Αποκλεισμός!
Ας τα δούμε αναλυτικά: Δύο θεσμοί του φιλελεύθερου ποινικού μας δικαίου στοχοποιούνται με το νομοσχέδιο: τακτικές άδειες και ανοιχτή έκτισης της ποινής (αγροτικές φυλακές). Οι μεν άδειες θεσμοθετήθηκαν με τον Σωφρονιστικό Κώδικα του 1989, ενώ οι αγροτικές φυλακές νομοθετήθηκαν με νόμο του 1911! Και οι δύο θεσμοί συνιστούν δικαιώματα των κρατουμένων και ταυτόχρονα στηρίγματα του Σωφρονιστικού Συστήματος. Μ’ άλλα λόγια, υποστηρίζουν την κοινωνική επανένταξη και, ως εκ τούτου, εξυπηρετούν την αληθινή αντεγκληματική πολιτική.
Ειδικότερα:
● Οι τακτικές άδειες των κρατουμένων ενθαρρύνονται από το Συμβούλιο της Ευρώπης, αποσυμπιέζουν τις φυλακές, συμβάλλουν στην τάξη και την πειθαρχία ενώ βοηθούν στη διατήρηση των οικογενειακών και κοινωνικών δεσμών του κρατουμένου και, κυρίως, τον προετοιμάζουν για την αποφυλάκιση.
● Οι αγροτικές φυλακές ακολουθούν το προοδευτικό σύστημα έκτισης των ποινών, ενισχύουν τη φιλοπονία, τη δημιουργικότητα και την υπευθυνότητα, αναδεικνύουν τις θετικές πλευρές του ατόμου και φυσικά προετοιμάζουν κι αυτές τον κρατούμενο για την ελεύθερη ζωή.
Το κυβερνητικό νομοσχέδιο:
● Αντιλαμβάνεται του στέρεους αυτούς θεσμούς του σωφρονιστικού μας συστήματος ως ύποπτα «ευεργετήματα» προς τους «κακούργους» και όχι ως μέρη ενός ευρύτερου συστήματος έκτισης των ποινών.
● Περιστέλλει τις τακτικές άδειες, αφενός περιορίζοντας τους δικαιούχους (εξαιρέσεις, χρόνος εκτιθείσας ποινής), αφετέρου μειώνοντας τη διάρκειά τους. Κι όμως, οι προϋποθέσεις που ισχύουν σήμερα παραμένουν απαράλλακτες στον Σωφρονιστικό Κώδικα από το 1999!
● Κλείνει τον δρόμο προς τις αγροτικές φυλακές, αυξάνοντας τα όρια εκτιθείσας ποινής, θέτοντας εξαιρέσεις (για ορισμένα αδικήματα) και κωλύματα (πειθαρχικά). Αξίζει να σημειωθεί ότι και εδώ οι βασικές προϋποθέσεις, που τώρα καταργούνται, έχουν τεθεί με Υ.Α. ήδη από το 2004 (υπουργός Αν. Παπαληγούρας).
Οι παιδαριώδεις αιτιολογίες του νομοσχεδίου για δήθεν παραβιάσεις αδειών διαψεύστηκαν ηχηρά από την έρευνα του Συνηγόρου του Πολίτη, που κατατέθηκε στη Βουλή, σύμφωνα με την οποία «κατά την περίοδο 2015 έως 2020 τηρήθηκαν σε συντριπτικό ποσοστό (98%) οι όροι των αδειών που είχαν χορηγηθεί». Συνεπώς, πρόκειται για καθαρό πρόσχημα.
Αντίθετα, το νομοσχέδιο θα έχει δραματικές συνέπειες τόσο στις φυλακές όσο και στην κοινωνία. Θα επιτείνει τη συμφόρηση (καθώς θα μειωθούν οι άδειες, οι υφ’ όρον απολύσεις και οι μεταγωγές), θα αυξήσει την ένταση και τη βία, θα επιδεινώσει τους όρους κράτησης αλλά και εργασίας και, τέλος, όσοι και όταν αποφυλακίζονται θα ξαναγυρνούν πιο εύκολα στη φυλακή. Ο πόλεμος στην επανένταξη, χάριν της ακροδεξιάς τιμωρητικής εμμονής, έχει τίμημα: τελικά επιστρέφει στην κοινωνία ως υποτροπή! Το νομοσχέδιο συνιστά, μ’ αυτή την έννοια, μια απειλή για την κοινωνία και την ασφάλεια των πολιτών.
Η αταβιστική εμμονή της βαθιάς δεξιάς στην καταστολή επιφέρει καίριο χτύπημα στην ορθολογική και ισορροπημένη σωφρονιστική πολιτική. Πρωτόγονος αυταρχισμός, τραμπική «λογική», απουσία επιστημονικής τεκμηρίωσης, παιδαριώδεις συσχετισμοί: είναι ορισμένα από τα χαρακτηριστικά μιας ασυνάρτητης πολιτικής με «τεκμηρίωση» τα fake news και πλοηγό τις εντυπώσεις. Η σωφρονιστική πολιτική της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ (2015-2019) κινήθηκε πάνω στο τρίπτυχο: Ασφάλεια, Ανθρωπισμός, Επανένταξη. Η κυβέρνηση Ν.Δ. ακολουθεί το δικό της δόγμα: Αυταρχισμός, Απανθρωπιά, Αποκλεισμός!
