Εργασία: Επιστροφή στην κανονικότητα ή είσοδος σε ένα νέο κόσμο

Μιλώντας με φίλους από πρώην εργασιακούς χώρους στο εξωτερικό μαθαίνω ότι υπάρχει αυτή τη στιγμή μια μη-κανονικότητα στο πως σχεδιάζουν οι επιχειρήσεις την επόμενη ημέρα ειδικά σε ότι αφορά την επιστροφή εργαζομένων στους χώρους εργασίας. Εκτιμώ ότι και στο τρόπο εργασίας όπως και σε άλλες μεγάλες αλλαγές που βλέπουμε να ξεδιπλώνονται η πανδημία απλά επιτάχυνε τις αλλαγές και εξελίξεις που ήταν αναπόφευκτες. Απλά η επιτάχυνση προκαλεί ζάλη διότι δεν αναμέναμε τόσες αλλαγές τόσο γρήγορα. Μερικά ενδεικτικά παραδείγματα θα αναδείξουν το πόσο δυναμικό είναι το σκηνικό αυτή τη στιγμή.

Εταιρείες τεχνολογίας στο Λονδίνο έκλεισαν τις εγκαταστάσεις τους, αγόρασαν ακριβούς υπολογιστές για όλους τους εργαζόμενους και τους έστειλαν να εργαστούν από τα
σπίτια τους σε όποιο μέρος του κόσμου θέλουν. Δεν έχουν κανένα πλάνο να ξανανοίξουν κεντρικά γραφεία διότι ανακάλυψαν ότι μπορούν και χωρίς αυτό το κόστος. Αυτή τη στιγμή πληρώνουν μισθούς Λονδίνου στους εργαζόμενους σε αυτές, αλλά δεν είναι σαφές πόσο καιρό θα το κάνουν αυτό –αφού πολλοί εργαζόμενοι θα ζουν κάπου αλλού στην Ευρώπη, με μικρότερο κόστος διαβίωσης.

Εταιρείες μεγάλης κλίμακας, με κεντρικές υπηρεσίες των 2000 και πλέον εργαζομένων σε ένα σημείο, έκαναν εσωτερικές έρευνες και διαπίστωσαν ότι οι εργαζόμενοί τους θέλουν να έρχονται στο γραφείο 2 με 3 ημέρες το μήνα, σε ποσοστά άνω του 60%! Αυτό προκαλεί πολλαπλά σοκ στο σύστημα και τελικά οι εταιρείες κινούνται προς μια ρύθμιση να έχουν όλοι παρουσία στο γραφείο δύο ημέρες την εβδομάδα. Άρα πριν την πανδημία είχαν 4 ημέρες υποχρεωτικά στο γραφείο και τώρα πάνε για 2 ημέρες. Το βασικό ερώτημα είναι, γιατί αυτή η δραματική αλλαγή;

Σε μεγαλουπόλεις του εξωτερικού πολλοί εργαζόμενοι έχουν να διαλέξουν σπίτια όσο μικρά δεν μπορείς να φανταστείς αλλά κοντά στην εργασία τους ή σπίτια με κανονικό ή μεγάλο μέγεθος και άνω των 100 με 150 χιλιομέτρων αποστάσεις που σημαίνουν μεγάλες ημερήσιες διαδρομές και κόστος. Κάνοντας την ανάγκη ιδέα, πολλοί εργαζόμενοι ταξίδευαν Δευτέρα πρωί γύρω στις 5.00 και έμεναν σε μέτρια ξενοδοχεία 3 βράδια επιστρέφοντας στο σπίτι τους Πέμπτη βράδυ για να εργαστούν τις Παρασκευές από το σπίτι. Διαφορετικά τόσο
τα εισιτήρια που είναι ακριβά όσο και η εξάντληση από τις 3 ώρες την ημέρα στο δρόμο ήταν εξουθενωτικά (αν νομίζετε ότι είναι τυχαία περιστατικά κάνετε λάθος διότι αυτό αποτελεί γενικευμένο τρόπο εργασίας μεσαίων στελεχών). Αντιλαμβάνεσθε πόσο αντίθετοι είναι αυτοί οι εργαζόμενοι να επανέλθουν στα γραφεία τους.

Ως εδώ καλά, αυτό που μου είπε ο CEO της εταιρείας είναι ότι αυτό που δεν καταλαβαίνουν πολλοί εργαζόμενοι είναι ότι οι αποδοχές τους θα προσαρμοστούν προοδευτικά σε ανάλογες αποδοχές εργαζομένων πουν ζουν και εργάζονται στην κεντρική και βόρεια και όχι στην νότια και ανατολική Αγγλία (άρα θα μειωθούν). Οι εργαζόμενοι όμως φαίνεται ότι παίρνουν αποστάσεις από την έννοια της αφοσίωσης στην εταιρεία και τα ιδανικά που πρεσβεύει και γίνονται σιγά σιγά εξωτερικοί συνεργάτες (μπλοκάκι ακούς ;). Οι αλλαγές είναι πολύ πιο ουσιαστικές από ότι φαίνονται εκ πρώτης και ξεπερνούν την έννοια της τοποθεσίας και των καθημερινών ταξιδιών, απλά δεν έχει λάβει ακόμα κάποια συγκεκριμένη έκφραση.

Διαφημιστικές εταιρείες με πολυτελή γραφεία στο κέντρο του Λονδίνου μεταφέρονται άρον άρον στα δυτικά μέρη του Λονδίνου για μείωση του κόστους. Όλους τους νέους εργαζόμενους τους εντάσσουν στην νέα εταιρεία μέσω video onboarding που έχουν φτιάξει και η εργασία θα επανέλθει σε κανονικότητα μέσω του θεσμού του hot desking που είναι μία νέα πραγματικότητα στην ζωή των μεγάλων επιχειρήσεων. Οι θέσεις εργασίας είναι λιγότερες από τον αριθμό των εργαζομένων διότι καθημερινά έχουν το 50%- 60% των εργαζομένων στο γραφείο. Ένα πολύ έξυπνο σύστημα «κλεισίματος» θέσεων εγγυάται ότι όταν θα έρθεις δεν θα μείνεις όρθιος ή θα δουλέψεις μέσα από την καφετέρια
της εταιρείας που πολλοί εργαζόμενοι το προτιμούν. Η εποχή των νομάδων εργαζομένων είναι ήδη εδώ και συγκεκριμένες ομάδες εργαζομένων που δουλεύουν σε μοναδιαία έργα
βρίσκονται την ίδια μέρα στα γραφεία και μετά πίσω στα σπίτια τους

Εταιρείες σε πιο μικρά αστικά κέντρα και σε μικρές εταιρείες των 10-20 ατόμων βλέπουν ότι οι εργαζόμενοί τους έχουν προσαρμόσει τόσο πολύ την καθημερινή ρουτίνα με τα προγράμματα της Nike, Apple or Peloton, και άλλα live προγράμματα γυμναστικής που έχουν απαιτήσεις για το πότε θα πρέπει να ξεκινούν οι καθημερινές συναντήσεις

Σύντομα η αγορά εργασίας θα έχει ακόμα μία δυναμική συνιστώσα που αφορά τις απαιτούμενες ημέρες παρουσίας στην εταιρεία. Η νέα πραγματικότητα έχει φέρει και νέες προκλήσεις για το

- Τι σημαίνει εργασία

- Τι σημαίνει κανονικότητα

- Πότε σβήνουν οι μηχανές των τηλεσυναντήσεων κάθε μέρα ; νέοι εργαζόμενοι 20-30

ετών φαίνεται να ενοχλούνται περισσότερο για τον προσωπικό τους χρόνο σε σχέση με τις μεγαλύτερες ηλικίες

- Πότε εργάζονται οι εργαζόμενοι – συντεταγμένα 9-5 ή όποτε θέλουν αρκεί να γίνεται η δουλειά ;

- Τι γίνεται με τις ομάδες εργασίας που λύνουν από κοινού προβλήματα μέσω φυσικής ή εικονικής επαφής ;

- Ποια είναι η οργανωτική δομή των επιχειρήσεων του μέλλοντος; Εδώ γίνονται πολύ μεγάλες αλλαγές και οι επιχειρήσεις μετατρέπουν τον εαυτό τους στα λεγόμενα value streams που βλέπουν από την αρχή μέχρι το τέλος τον πελάτη και είναι εξοπλισμένες από στελέχη όλων των ειδικοτήτων της επιχείρησης που εντάσσονται σε αυτόνομες ομάδες αποτελεσμάτων

- Πως γίνεται η αξιολόγηση των εργαζομένων σε εξ αποστάσεως συμμετοχή όταν δεν έχουν δει ποτέ τον προϊστάμενό τους από κοντά ;

- Ποιοι εργαζόμενοι θα έχουν μελλοντικά πλεονέκτημα ; αυτοί που είναι εντός ; αυτοί που είναι εκτός ; ή αυτοί που είναι μέσα και έξω ;

- Ποια είναι τα συνταξιοδοτικά προγράμματα αυτής της γενιάς των εργαζομένων;

Προφανώς μεικτά και μάλιστα συνδυαστικά με τράπεζες, ασφαλιστικές, ειδικά προγράμματα σύνταξης από την εταιρεία κλπ να διαμορφώνουν μετακινούμενα αποθέματα χρημάτων που συγκεντρώνονται από πολλαπλές πηγές, έχουν σοβαρές φοροαπαλλαγές και διαμορφώνουν ατομικούς κουμπαράδες πάνω σε αμοιβαία κεφάλαια επιλογής του εργαζομένου.

Η πανδημία έχει φέρει κάποιες ενδιαφέρουσες αντιθέσεις ξανά στο προσκήνιο. Μεταφορά θέσεων εργασίας στην παραγωγή από την Κίνα προς την Δύση για λόγους διαχείρισης των καναλιών εφοδιαστικής αλυσίδας αλλά και γεωπολιτικής εξάρτησης. Αλλά και πιθανή μεταφορά θέσεων γραφείου από τα συγκεντρωμένα αστικά κέντρα σε περιοχές εκτός αστικών κέντρων ή και σε εντελώς διαφορετικές χώρες. Η τεχνολογία καλπάζει και προσφέρει αυτές τις δυνατότητες αλλά όλα αυτά μεταβάλουν σημαντικά έννοιες του 20 αιώνα για την δομή και οργάνωση της εργασίας. Και αν όλα αυτά ακούγονται υπερβολικά για την Ελλάδα, δεν θα είναι για πολύ καιρό ακόμα διότι τόσο οι εργαζόμενοι θέλουν να δοκιμάσουν και αυτό τον τρόπο εργασίας όσο και οι εργοδότες θέλουν να μειώσουν κόστη αλλά και να προσαρμοστούν στην νέα πραγματικότητα της πανδημίας, που ας μην ξεχνάμε ότι δεν έχει τελειώσει και θα είναι μαζί μας αρκετό καιρό ώστε οι προσαρμογές της εργασίας να πάρουν μονιμότερο του προσωρινού χαρακτήρα.