Η φανερή ατζέντα

Στην πολιτική υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν «κρυφές ατζέντες». Όπως, παράδειγμα, είναι αυτή για την αναμόρφωση των επιδομάτων και την κατάργηση του επιδόματος ανεργίας πέραν των δύο μηνών, που –είτε από λάθος είτε για να διακριθεί από τους συνυποψηφίους του στα βόρεια προάστια- αποκάλυψε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. Αυτό που παρουσίασε ως επιδότηση της εργασίας δεν ήταν παρά η επιδότηση επιχειρήσεων με λεφτά των μισθωτών: Το κράτος να πάρει τα λεφτά που καταβάλουν οι μισθωτοί με τις κρατήσεις που γίνονται στον μισθό τους για την ασφάλισή τους έναντι και του κινδύνου ανεργίας, και να τα προσφέρει σε επιχειρήσεις, για να αγοράζουν μισθωτή εργασία φτηνότερα –επιδοτώντας το μη μισθολογικό κόστος της.

Πολλά κυβερνητικά στελέχη, σαν έτοιμα από καιρό έσπευσαν να συνηγορήσουν με αυτήν την ιδέα, έχοντας την βεβαιότητα ότι δεν πρόκειται μόνο για μια προσωπική άποψη. Τελικά, μετά από ωριμότερη προεκλογική σκέψη, ο πρωθυπουργός την απέρριψε, λειαίνοντας τις γωνίες για να μην θιγεί το ιερό δισκοπότηρο: Η φθηνή μισθωτή εργασία, που γίνεται φθηνότερη. Όπως δείχνουν τα επίσημα στοιχεία, τα δύο τρίτα των μισθωτών, περίπου 1,5 εκατ. νέοι κυρίως, έχουν μισθό κάτω από 956 ευρώ καθαρά. Κι ενώ όταν ανέλαβε καθήκοντα η σημερινή κυβέρνηση, το 2019, τα κέρδη ήταν μεγαλύτερα από το εισόδημα της εργασίας στο ΑΕΠ κατά 21,3 δισ., το 2024 ήταν μεγαλύτερα κατά 36,1 δισ, διευρύνοντας τη διαφορά/χάσμα κατά ένα δραματικό 70%.

Η φτηνή εργατική δύναμη είναι το βασικό συστατικό της κυβερνητικής συνταγής οικονομικής μεγέθυνσης. Από τους βασικούς λόγους που δεν μπορεί να ορθοποδήσει το ισοζύγιο πληρωμών είναι ότι παράγουμε και εξάγουμε αγαθά κυρίως εντάσεως εργασίας, γιατί η εργασία καθ’ ημάς είναι συγκριτικά πάμφθηνη –θεωρείται το «πλεονέκτημά» μας. Κι αν οι επενδύσεις σε σύγχρονο εξοπλισμό και υψηλή τεχνολογία δεν είναι το ισχυρό σημείο της ελληνικής οικονομίας, αλλά είναι οι επενδύσεις σε τουριστικές δραστηριότητες, καφενεία και εστιατόρια, ακίνητα και, λιγότερο, στον πρωτογενή τομέα, οι αιτίες βρίσκονται πάλι σε αυτό ακριβώς, που θεωρείται (κι έτσι παρουσιάζεται στους επενδυτές) ως συγκριτικό πλεονέκτημα: Το φτηνό εργατικό δυναμικό.

Ο πληθωρισμός –ένας από τους υψηλότερους ανάμεσα στις 38 χώρες του ΟΟΣΑ- είναι το βασικό εργαλείο για να φθηναίνει η μισθωτή εργασία. Γι΄ αυτό εδώ και επτά χρόνια, οι μεγάλες δράσεις που θα συνέβαλαν στην αντιμετώπισή του μένουν στα αζήτητα: Δεν ενισχύονται προνομιακά οι παραγωγικές επενδύσεις, ενώ πολλά δισ. μοιράζονται δεξιά κι αριστερά, σε συμβούλους και σε εταιρείες της 7ετίας που πουλάνε «αέρα». Σταμάτησαν οι έλεγχοι σε όλους τους κρίκους των αλυσίδων προϊόντων ευρείας κατανάλωσης –περιορίζονται μόνο στον τελευταίο, στο ράφι. Τροφοδοτείται επίμονα η κερδοσκοπία στην κατοικία, με προγράμματα που ενισχύουν τη ζήτηση αντί την προσφορά. Κι ενώ ο ανταγωνισμός δεινοπαθεί από τα καρτέλ, η «ελεύθερη αγορά» συχνά τείνει να εκτοπίζεται από κεντρικές συμφωνίες.

Κάπου εδώ έρχονται τα επιδόματα. Μπορούν να απαλύνουν τα συμπτώματα, δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τις αιτίες. Ανακουφίζουν για λίγο, δεν ακυρώνουν την αφαίμαξη. Διασκεδάζουν τις εντυπώσεις, δεν θίγουν τις διαρθρωτικές αιτίες του φαινομένου. Γι΄ αυτό, όταν τα πράγματα στην κοινωνία φτάνουν στο μη παρέκει, γίνεται προσφυγή σε αυτά. Είναι λεφτά που προέρχονται από την υπερφορολόγηση των γνωστών υποζυγίων, κι ένα μέρος τους επιστρέφει σε κάποιες κοινωνικές ομάδες ως προσωρινό επίδομα. Δεν αντιμετωπίζουν τον πληθωρισμό, επιτρέπουν σε ένα βαθμό να πληρώνονται οι πληθωρισμένες τιμές, ενώ αυτές συνεχίζουν να ανεβαίνουν, χωρίς να παρενοχλούν τη διαδικασία αναδιανομής από την εργασία στα κέρδη. Αυτό είναι το βασικό.