Διαφάνεια Ποτέμκιν

Θεσμοί υπάρχουν», που θα ‘λεγε και ο Γιώργος Παπανδρέου, «αρκεί εμείς να τους προσέξουμε και αυτοί να τους εφαρμόζουν». Δυστυχώς, οι θεσμοί διαφάνειας στην Ελλάδα είναι σαν τα χωριά Ποτέμκιν. Στήνονται σαν σκηνικό για βαρύγδουπες συνεντεύξεις Τύπου με δηλώσεις όπως «βάζουμε τέλος σε ένα καθεστώς αδιαφάνειας…». Και μετά σιωπή…

Εχουμε, για παράδειγμα, την «Επιτροπή Ελέγχου περί υποβολής δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης (πόθεν έσχες) και οικονομικών συμφερόντων», που ελέγχει και τα οικονομικά των κομμάτων. Επιπλέον, βάσει του ν. 4829/2021 η κυβέρνηση υποχρεούται να δημοσιεύει κάθε χρόνο στο site της Προεδρίας της Κυβερνήσεως τη λίστα με όλα τα δώρα που έχουν λάβει τα μέλη της κυβέρνησης κατά το προηγούμενο έτος, «καθώς και τα ονόματα των δωρητών».

Φευ! Μια οργάνωση νέων ανθρώπων, που τα προσέχει αυτά, ματαίως ψάχνει τα στοιχεία για να μας θυμίσει ότι οι νόμοι για τη διαφάνεια ψηφίζονται για να μην τηρούνται. Συμφώνως με το vouliwatch.gr, η «Επιτροπή Ελέγχου» οφείλει να δημοσιεύει στο site της: Πρώτον, τον κατάλογο των δανείων κάθε κόμματος, καθώς και αντίγραφα των συμφωνιών των δανείων. Υπάρχουν στοιχεία μέχρι το 2017. Δεύτερον, τους ισολογισμούς και απολογισμούς των κομμάτων με τα αποτελέσματα του ελέγχου των λογιστικών τους βιβλίων. Υπάρχουν στοιχεία μέχρι το 2022. Τρίτον, τις προεκλογικές δαπάνες και τα έσοδα κάθε κόμματος και το συνολικό ποσό που διέθεσαν και εισέπραξαν. Δεν υπάρχει το παραμικρό για τις ευρωεκλογές του 2024, «παρά το γεγονός ότι έχουν παρέλθει σχεδόν εννέα μήνες από τη διεξαγωγή τους». Τέταρτον, τις αποφάσεις της επιτροπής για τους ελέγχους που διενεργεί, περιλαμβανομένης και της γνώμης της μειοψηφίας, μόλις ολοκληρώσει τον έλεγχο. Δεν υπάρχει το παραμικρό.

Το πρόβλημα μεγεθύνεται αν σκεφθούμε ότι η κυβέρνηση δεν εφαρμόζει ακόμη και τα μέτρα που θέσπισε η ίδια. Ο νόμος 4829 ψηφίστηκε το 2021, μάλλον για να υπάρχει το νομικό πλαίσιο ώστε η τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας να παραχωρήσει στο ελληνικό Δημόσιο τα δώρα που είχε δεχθεί. Εφυγε η Κατερίνα Σακελλαροπούλου και ξεχάστηκε ο νόμος. Πέρυσι, αφού πέρασαν 2,5 χρόνια από την ψήφιση του νόμου και ύστερα από προσφυγές του vouliwatch.gr, δημοσιεύθηκε ο κατάλογος των δώρων άνω των 200 ευρώ στα μέλη της κυβέρνησης και στους υφυπουργούς κατά τα έτη 2022-23. Φέτος ο κατάλογος πάλι δεν υπάρχει, παρά το γεγονός ότι ο νόμος προβλέπει τη δημοσίευση μέσα στον Ιανουάριο. Το vouliwatch.gr προσέφυγε πάλι στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας χωρίς απόκριση.

«Μικρό το κακό», θα πουν κάποιοι. Εστω, αλλά τα «μεγάλα κακά» συμβαίνουν όταν συσσωρεύονται πολλά μικρά.