Φτηνή εργασία

Αν η κυβέρνηση θύμωνε εξαιτίας της ακρίβειας, θα γίνονταν ουσιαστικοί έλεγχοι σε όλους τους κρίκους της προμηθευτικής αλυσίδας κι όχι γραφειοκρατικοί στον τελευταίο, στο ράφι. Δεν θα απέφευγε να ελέγξει για εσωτερικές υπερτιμολογήσεις τις πολυεθνικές –καίγοντας χρόνο και δημιουργώντας εντυπώσεις με επιστολές προς την φον ντερ Λάιεν. Θα ενίσχυε την Επιτροπή Ανταγωνισμού. Θα έσπευδε να περιορίσει τις εισαγόμενες πληθωριστικές πιέσεις πριν διαχυθούν και γίνουν αφορμή/ευκαιρία για γενικευμένες κερδοσκοπικές ανατιμήσεις. Και, πάντως, δεν θα κερδοσκοπούσε η ίδια, διατηρώντας υψηλούς συντελεστές ΦΠΑ σε είδη πρώτης ανάγκης και επιμένοντας να μην τιμαριθμοποιεί την φορολογική κλίμακα.

Δείτε, παράδειγμα, τί έκανε ο Σάντσεθ στην Ισπανία –χωρίς να θυμώνει: Τον Απρίλιο, όταν ο πληθωρισμός καθ’ ημάς εκτινάχτηκε στο 4,6% (53% πάνω από το μέσο όρο της Ευρωζώνης) και αυξήθηκε στις περισσότερες μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, στην Ισπανία υποχώρησε από το 3,4% στο 3,2%. Γιατί; Αυτό οφείλεται –γράφει ο Π. Μπόφινγκερ – στις παρεμβάσεις της ισπανικής κυβέρνηση. Στις 20 Μαρτίου, μείωσε τον ΦΠΑ σε καύσιμα, ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο από 21% σε 10%, περιόρισε τη φορολογία υδρογονανθράκων στο κατώτατο επιτρεπτό επίπεδο της ΕΕ και ταυτόχρονα πρόσφερε φοροελαφρύνσεις και στοχευμένη στήριξη σε κλάδους που επλήγησαν περισσότερο από την ενεργειακή κρίση.

Η Ισπανία προβάλει στην Ευρώπη ως θετικό υπόδειγμα. Η χώρα μας γίνεται υπόδειγμα πληθωρισμού κερδών –ή «πληθωρισμού απληστίας», όπως είχε πει παλιά ο πρωθυπουργός.

Μια ματιά στην μεγάλη εικόνα είναι αποκαλυπτική: (α) Στην 5ετία 2020-2025 οι μισθοί αυξήθηκαν ονομαστικά 16,7% και η παραγωγικότητα της εργασίας 7,8% αλλά ο τιμάριθμος αυξήθηκε 20,9%. Η διαφορά των 12 μονάδων μεταξύ μισθών + παραγωγικότητας και τιμάριθμου προήλθε ακριβώς από την αύξηση των κερδών. (β) Το 2019 τα εισοδήματα από κέρδη ήταν 21, 3 δισ. μεγαλύτερα από της εργασίας, ενώ το 2024 ήταν μεγαλύτερα κατά 36,1 δισ. ευρώ. Στην 5ετία, διευρύνθηκε η διαφορά κατά 14,8 δισ. ευρώ ή 69,5% σε βάρος της εργασίας. Τί δείχνουν οι αριθμοί; Ότι τα τελευταία χρόνια έχει γίνει μια πρωτοφανής αναδιανομή σε βάρος των οικονομικά ασθενέστερων, που όμοιά της δεν έχει υπάρξει στα 50 χρόνια της μεταπολίτευσης.

Η κυβέρνηση δεν θυμώνει. Προεδρεύει. Κι έτσι, οι αξίες της γης και των ακινήτων έχουν επανέλθει στα προ της κρίσης χρέους επίπεδά τους, τα δηλωμένα κέρδη έχουν εκτιναχθεί υψηλότερα σημειώνοντας ρεκόρ από χρόνο σε χρόνο και, σιωπηλά, τα μόνα που μένουν σε μνημονιακό καθεστώς αποπληθωρισμού είναι οι μισθοί και τα ημερομίσθια. Δεν πρόκειται για αστοχία. Είναι η φτηνή εργασία που κινεί το ελληνικό οικονομικό μοντέλο.

Σε μια εποχή που η έννοια της οικονομικής ανάπτυξης συναρτάται όσο ποτέ άλλοτε με την έννοια της ακριβής εργασίας, καθ’ ημάς η φτηνή εργασία είναι το θεμέλιο ενός οικονομικού μοντέλου που -αν και ιστορικά παρωχημένο- παραμένει κυρίαρχο. Προϋπόθεση για να αλλάξει είναι η επεξεργασία και εφαρμογή από κράτος και ιδιωτική επιχειρηματικότητα ενός μακροπρόθεσμου σχεδίου ανασυγκρότησης της οικονομίας σε σύγχρονη παραγωγική βάση. Αλλά τέτοιο, ούτε υπάρχει ούτε διαφαίνεται στον ορίζοντα.

Κάπου εδώ μπορεί να αναζητηθεί και μια ερμηνεία της χαμηλής παραγωγικότητας. Αν οι επενδύσεις σε σύγχρονο εξοπλισμό και υψηλή τεχνολογία δεν είναι το ατού της ελληνικής οικονομίας, με αποτέλεσμα η παραγωγικότητα της εργασίας να ασθμαίνει στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης, οφείλεται ακριβώς (και) στο ότι η μισθωτή εργασία είναι πολύ φθηνή. Είναι το παραδοσιακό «συγκριτικό πλεονέκτημα» της χώρας, που φροντίζει να συντηρεί η κυβέρνηση κλείνοντας το μάτι στην κερδοσκοπία.