Αναζητώντας πραγματιστική προσέγγιση στο αδιέξοδο του Αφγανιστάν

Στροφή 180 μοιρών έκανε στις αρχές της εβδομάδας ο Μπάρακ Ομπάμα αναφορικά με την αμερικανική πολιτική στο Αφγανιστάν: ενώ είχε προεκλογικά ταχθεί υπέρ της αύξησης της στρατιωτικής παρουσίας στη χώρα (και μάλιστα μόλις τον περασμένο μήνα αποφάσισε την αποστολή 17.000 στρατιωτών εκεί), σε συνέντευξή του στο προεδρικό αεροπλάνο Air Force 1, στις αρχές της εβδομάδας, εξέθεσε μια διαφορετική προσέγγιση - εκείνη του προσεταιρισμού ορισμένων από τους Ταλιμπάν όπως έγινε με τις σουνιτικές παραστρατιωτικές οργανώσεις στο Ιράκ... Με απλά λόγια, πρόκειται για απόπειρα εφαρμογής της γνωστής πολιτικής του "διαίρει και βασίλευε". Την ίδια στιγμή πάντως το σύνολο της αμερικανικής πολιτικής όχι μόνο για το Αφγανιστάν αλλά για το σύνολο της Κεντρικής Ασίας βρίσκεται σε πορεία επαναχάραξης με το βάρος να πέφτει και στο Πακιστάν, που τα δύσβατα σύνορά του με το Αφγανιστάν, χρησιμεύουν ως ορμητήρια επιθέσεων των Ταλιμπάν.

Ενδεικτικός των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα ΝΑΤΟϊκά στρατεύματα στο Αφγανιστάν και ο τρόπος που απάντησε ο Ομπάμα στην ερώτηση αν οι "ΗΠΑ κερδίζουν στο Αφγανιστάν". "Όχι" ήταν η ανενδοίαστη απάντησή του... "Οι Ταλιμπάν έχουν γίνει ισχυρότεροι, μας επιτίθενται με πρωτόγνωρους τρόπους, η αφγανική κυβέρνηση δεν έχει ακόμη κερδίσει την εμπιστοσύνη του αφγανικού λαού και άρα θα είναι πολύ κρίσιμο για εμάς όχι μόνο να σταθεροποιήσουμε την κατάσταση ασφαλείας αλλά και να αναδιαμορφώσουμε την πολιτική μας ούτως ώστε οι πολιτικοί, διπλωματικοί και αναπτυξιακοί μας στόχοι να ευθυγραμμιστούν, με στόχο η Αλ Κάιντα και τα ακραία της μέλη να μην μπορούν να μας βλάψουν και να μην βρίσκουν ασφαλές καταφύγιο από όπου να επιχειρούν" εξήγησε με σαφήνεια ο Αμερικανός πρόεδρος, υπογραμμίζοντας ότι αναθεωρείται σήμερα η αμερικανική πολιτική για το Αφγανιστάν και το Πακιστάν με στόχο τη διαμόρφωση μιας νέας στρατηγικής, μέσω μιας προσπάθειας επανασυμφιλίωσης, φέρνοντας ως παράδειγμα τη στρατηγική που εφήρμοσε στο Ιράκ ο στρατηγός Ντέιβιντ Πετρέους. Στόχος πλέον θα είναι ο προσεταιρισμός "συνεργάσιμων" Ταλιμπάν.

Βέβαια ο ίδιος παραδέχθηκε ότι αυτή η στρατηγική μπορεί να μην έχει την ίδια επιτυχία στο Αφγανιστάν - "η κατάσταση είναι πολύ πιο σύνθετη", είπε χαρακτηριστικά. "Έχουμε να κάνουμε με μια περιοχή όπου υπάρχει χαλαρή διακυβέρνηση, ιστορικό ανεξαρτησίας των φυλών. Αυτές οι πολλές οι φυλές έχουν συχνά αντικρουόμενους στόχους και έτσι η κατανόηση του συνόλου της κατάστασης συνιστά σημαντική πρόκληση".

Πράγματι, το εγχείρημα, το οποίο παρουσίασε αυτή την εβδομάδα και ο αντιπρόεδρος Τζο Μπάιντεν στους ΝΑΤΟϊκούς εταίρους στις Βρυξέλλες, προοιωνίζεται εξαιρετικά δύσκολο - πόσο μάλλον που ήδη εκπρόσωπος του ηγέτη των Ταλιμπάν, Μουλά Ομάρ, το χαρακτήρισε "παράλογο". "Οι Ταλιμπάν είναι ενωμένοι, έχουν έναν αρχηγό, έναν σκοπό, μία πολιτική. Δεν γνωρίζω γιατί μιλούν για μετριοπαθείς Ταλιμπάν και τι εννοούν με αυτό", είπε χαρακτηριστικά. "Αν εννοεί αυτούς που δεν πολεμάνε και κάθονται στα σπίτια τους, τότε το να μιλήσει με αυτούς είναι άνευ σημασίας. Πραγματικά αυτό προκαλεί έκπληξη στους Ταλιμπάν", δήλωσε ο Κάρι Μοχάμαντ Γιουσούφ. "Οι Αφγανοί γνωρίζουν καλύτερα πώς να αποφασίσουν για τη μοίρα τους", απάντησε ο ίδιος όταν ρωτήθηκε αν οι Ταλιμπάν σκοπεύουν να αρχίσουν συνομιλίες με την κυβέρνηση Καρζάι.

Πάντως η Ουάσιγκτον δεν φαίνεται να τρέφει ψευδαισθήσεις για τη στάση των εταίρων της. Αναμένει έτσι την αποστολή περισσότερων εκπαιδευτών (για τον αφγανικό στρατό και την αστυνομία) και χρηματοδότηση. Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος γνωρίζει πάντως την εκτίμηση του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ στην περιοχή, του γνωστού Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, ο οποίος θεωρεί ότι μόνο το 5% των ανταρτών είναι "σκληροπυρηνικοί", το "25% δεν είναι βέβαιοι για το επίπεδο της δέσμευσής τους" ενώ το 70% έχουν ενταχθεί στο αντάρτικο για "οικονομικούς λόγους".

Ακόμη και η έκφραση "μετριοπαθείς Ταλιμπάν" δεν αντανακλά την ίδια πραγματικότητα ανάλογα με τις επαρχίες ακόμη και τις περιόδους. Και μόνη η πραγματιστική προσέγγιση της κυβέρνησης Ομπάμα φανερώνει τους δισταγμούς σχετικά με την τελική στρατηγική που θα ακολουθηθεί. Χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ο Μπάιντεν τόνισε ότι η προσέγγιση των "μετριοπαθών Ταλιμπάν" είναι ευθύνη του προέδρου Καρζάι, καθώς δεν πρέπει "να υπονομευθεί η νομιμότητα" της κυβέρνησης της Καμπούλ, ενώ πριν από μόλις έξι μήνες, οι Αμερικανοί απέρριπταν αυτή την κατεύθυνση, την οποία προωθούσαν ο Καρζάι με τους Βρετανούς... Σήμερα ωστόσο τα πράγματα έχουν αλλάξει, επί τα χείρω για τους Δυτικούς στο Αφγανιστάν - αυτό το δεδομένο λαμβάνει τώρα αναγκαστικά υπόψη της η Ουάσιγκτον και αναγκάζεται να προσαρμόσει ανάλογα τη στρατηγική της, χωρίς ωστόσο να είναι βεβαία για την αποτελεσματικότητά της...