Ακρίβεια και ελεγκτικοί θεσμοί: Αδυναμία κατανόησης ή σκόπιμη απαξίωση;

Η κυβέρνηση δεν φαίνεται να πιστεύει πραγματικά στον έλεγχο της αγοράς και στον υγιή ανταγωνισμό

Δεν υπάρχουν ενδείξεις σύντομης αποκλιμάκωσης της ενεργειακής κρίσης που μαστίζει επιχειρήσεις και νοικοκυριά, επηρεάζει όλους τους κρίκους της εφοδιαστικής αλυσίδας και απειλεί την κοινωνική συνοχή. Ωστόσο, από την αρχή της κρίσης η κυβερνητική προσέγγιση περί παροδικότητας του φαινομένου οδηγεί σε συνεχή μετάθεση για το μέλλον τα μέτρα ανακούφισης που προτείνονται από διαφορετικές πλευρές (την αξιωματική αντιπολίτευση, τα πολιτικά κόμματα, τους παραγωγικούς φορείς, τα Επιμελητήρια) και αδιαφορεί για την ενίσχυση των ελεγκτικών θεσμών.

Η ακρίβεια δεν αφορά μόνο την ενέργεια. Εκτείνεται σε πολλούς άλλους κρίσιμους τομείς, όπως οι τηλεπικοινωνίες, στις οποίες η χώρα μας είναι επίσης η πρωταθλήτρια Ευρώπης, με τις υψηλότερες τιμές κινητής τηλεφωνίας, προ και μετά φόρων, σε σύγκριση με όλα τα υπόλοιπα κράτη-μέλη, όπως αποκαλύφθηκε κατά την πρόσφατη προ ημερησίας διάταξης συζήτηση στη Βουλή.

Ήδη από το καλοκαίρι οι προειδοποιήσεις για κύμα ανατιμήσεων σε όλη την αγορά δεν πυροδότησαν άμεσες αντιδράσεις, με αποτέλεσμα η κλιμάκωση της κρίσης και η εκτόξευση της ακρίβειας να βρουν την αγορά και τους καταναλωτές απροστάτευτους. Από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, παραδοσιακό βήμα εξαγγελιών προς τους οικονομικούς φορείς της χώρας, και έκτοτε αναμετρώνται τα πολιτικά και οικονομικά αντανακλαστικά και η πραγματική διάθεση κατανόησης των συγκαιρινών και μελλούμενων οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών σε ένα γαϊτανάκι μετάθεσης και αναβολής στη λήψη μέτρων που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Στη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει σε περιορισμένου εύρους επιδόματα στο πλαίσιο ενός ταμείου ενεργειακής μετάβασης. Ο πρωθυπουργός επανήλθε με πενιχρά επιδόματα, και πάλι, έπειτα από μερικές εβδομάδες, ανακοίνωσε ξανά νέα επιδόματα, ενώ κυβερνητικά στελέχη επιχειρηματολόγησαν με αντιφατική επιχειρηματολογία κατά της λήψης δημοσιονομικών και φορολογικών μέτρων, είτε δήθεν «για να μην πυροδοτηθούν πληθωριστικές τάσεις» (sic), είτε διότι «δεν βγαίνουν τα νούμερα...».

Στη ΔΕΘ ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξης Τσίπρας πρότεινε την άμεση λήψη μιας δέσμης κοστολογημένων μέτρων ως ανάχωμα στην κλιμάκωση του ενεργειακού κόστους, όπως, μεταξύ άλλων, συγκεκριμένη ποσοστιαία μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα θέρμανσης και στο φυσικό αέριο, και συνέστησε αυστηρή εποπτεία της αγοράς, ρυθμιστική εγρήγορση και ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών ώστε να αποτραπούν φαινόμενα αισχροκέρδειας και άλλων στρεβλώσεων. Με τη δέσμη αυτή μέτρων συμφώνησαν και άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Στη συνέχεια, ο πρωθυπουργός προσήλθε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Κορυφής του Οκτωβρίου δηλώνοντας on camera ότι θα εισηγηθεί ούτε λίγο ούτε πολύ την προμήθεια φυσικού αερίου από την Ευρωπαϊκή Ένωση για λογαριασμό των κρατών-μελών. Ούτε το θεσμικό πλαίσιο της Ε.Ε. επιτρέπει κάτι τέτοιο, ούτε κοινή ενεργειακή πολιτική υποκατάστασης κρατών (και αίφνης εταιρειών) στην προμήθεια φυσικού αερίου υφίσταται, ούτε θα μπορούσε άμεσα να υλοποιηθεί, χωρίς έστω αναθεώρηση των συνθηκών της Ε.Ε. (Συνθήκη της Λισσαβώνας). Φυσικά, ως αναμενόταν, οι Ευρωπαίοι ηγέτες παρέπεμψαν το ζήτημα σε επόμενη συνεδρίασή τους και κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει μέτρα προς τα κράτη-μέλη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισήμανε ότι στην Ελλάδα σημειώνονται οι υψηλότερες τιμές και προχώρησε σε συστάσεις για γενναία μέτρα -φορολογικά κ.ά.- προς αποτροπή σοβαρής οικονομικής και κοινωνικής κρίσης.

Προσφάτως, Επιμελητήρια και οργανώσεις, όπως το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος, δημοσιοποίησαν προτάσεις για μείωση του ΕΦΚ και άλλες παρεμβάσεις, στην ίδια γραμμή στην οποία πλέον συντάσσονται σύσσωμοι οι παραγωγικοί φορείς και ενώσεις της χώρας ( Ένωση Βιομηχανικών Παραγωγών Ενέργειας, ενώσεις καταναλωτών κ.λπ.), στο τρίπτυχο: άμεσα δημοσιονομικά μέτρα ανακούφισης της αγοράς και των νοικοκυριών, ρυθμιστικές παρεμβάσεις και αυστηρή κρατική εποπτεία της αγοράς.

Δυστυχώς, η κυβέρνηση δεν φαίνεται να πιστεύει πραγματικά στον έλεγχο της αγοράς και στον υγιή ανταγωνισμό, προϋπόθεση sine qua non για τη λειτουργία μιας ελεύθερης οικονομίας, την οποία ωστόσο ταυτόχρονα διακηρύσσει. Όπως δεν φαίνεται να εμπιστεύεται και να στηρίζει τους εποπτικούς και ελεγκτικούς θεσμούς και τις ρυθμιστικές αρχές που είναι επιφορτισμένες με τον έλεγχο της αγοράς, και μάλιστα σε ολιγοπωλιακές συνθήκες. Αρνείται την ενίσχυσή τους, μεταθέτει πολιτικές ευθύνες και ανέχεται την αποψίλωση του στελεχιακού τους δυναμικού. Αδυναμία κατανόησης ή σκόπιμη απαξίωση;