Λαϊκιστικό μίσος και αντιδραστική ρητορική

Γιώργος Σιακαντάρης, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2017-06-14

Αν νομίζαμε ότι είχαμε τελειώσει με την «Πλατεία» μάλλον κάναμε μεγάλος λάθος. Οι αντιδράσεις τύπου Φιλιππάκη στη δολοφονική απόπειρα κατά του κ. Παπαδήμου, οι ημιαναλφάβητες υπουργικές φωνές για «γκεστα(μ)πίτες και μενουμευρωπαίους», τα ποσταρίσματα της κυρίας Αφροδίτης Μάνου, το σόου της κυρίας Κωνσταντοπούλου κατά του γερμανού πρεσβευτή και η κατακραυγή κατά του κ. Γλέζου που την επανέφερε στην τάξη - μέχρι ότι ξαναέβαλε τη ναζιστική σημαία ακούστηκε - δεν μας εφησυχάζουν. Καθόλου.

Η κατάπτυστη δήλωση του κ. Φιλιππάκη, ειδικού γραμματέα της ΕΣΗΕΑ, ότι όχι μόνο δεν ενοχλήθηκε από την επίθεση κατά του κ. Παπαδήμου αλλά δεν θα ενοχλούνταν και από μια επίθεση κατά του κ. Στουρνάρα και η αποδοχή της δείχνουν πού εξακολουθεί να στέκεται ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας μας. Υπήρξαν όμως και Φιλιππάκηδες της άλλης πλευράς. Αυτοί δεν θα ενοχλούνταν αν στόχος δεν ήταν ο κ. Παπαδήμος αλλά μέλη της σημερινής κυβέρνησης.

Είναι όμως η έννοια του λαϊκισμού το μοναδικό κλειδί για την ερμηνεία των πολύπλοκων σημερινών κοινωνιών; Αρκεί ο διαχωρισμός λαϊκιστές - φιλευρωπαίοι, ανορθολογιστές - ορθολογιστές για την ερμηνεία των κοινωνικών διαιρέσεων; Αρκεί η διαίρεση λαός κατά των ελίτ για να εξηγήσουμε την ενδυνάμωση των άκρων; Μήπως δεν μισεί μόνο ο «ενιαίος λαός» τις «ελίτ» αλλά και το αντίθετο; Αν και βεβαίως δεν υπάρχει κανένας «ομοιογενής λαός» καθώς και καμία «ομοιογενής ελίτ».

Για τους Φιλιππάκηδες έχουν ήδη γραφεί πολλά και θα γραφούν και άλλα. Σε Ευρώπη και Ελλάδα όμως υπάρχουν και νεοαντιδραστικοί «διανοούμενοι» που μισούν κάθε τι θεωρούμενο ως «κατώτερο» από αυτούς. Αυτοί - όπως ο νοτιοκορεάτης ασφαλίτης στην ταινία «Το δίχτυ» θεωρούσε κάθε Βορειοκορεάτη ως εν δυνάμει κατάσκοπο - θεωρούν κάθε μουσουλμάνο ως εν δυνάμει τζιχαντιστή. Μισούν τους φτωχούς και όχι τη φτώχεια, τους αμαθείς και όχι την αμάθεια, τους μη έχοντες ικανότητες και όχι την ανικανότητα. Ταυτόχρονα πληθαίνουν οι φωνές που με σημαία την απλουστευτική θεωρία της ταύτισης - και όχι αυτήν της πραγματικότητας των δύο άκρων - ταυτίζουν κάθε Αριστερά με τον φασισμό. Η λεγόμενη «φασιστερά». Αναλύουν τη σημερινή κοινωνία με όρους εποχής «συμμοριτοπόλεμου». Ξεχνούν ή αγνοούν βεβαίως πως δεν υπάρχει μόνο μια Αριστερά αλλά και πως στην Ελλάδα για ιστορικούς λόγους οι μάχες για τη μεταπολεμική δημοκρατία δόθηκαν κυρίως από «αριστερούς». Οπως στην Πολωνία, για παράδειγμα, δόθηκαν κυρίως από «δεξιούς».

Παλιά λέγαμε ότι εκτός από τον ιμπεριαλισμό υπάρχει και η μοναξιά, σήμερα θα μπορούσαμε να πούμε πως εκτός από τον λαϊκισμό υπάρχει και ο κοινωνικός ρεβανσισμός. Αυτός ζητά να λάβουν εκδίκηση τα όνειρα της «αντιδραστικής ρητορικής» (Αλμπερτ Ο. Χίρτσμαν, Η αντιδραστική ρητορική, ΠΕΚ, μτφ: Κώστας Σπαθαράκης) και αμφισβητεί εκ βάθρων αυτό το «μισητό» κράτος πρόνοιας. Κάτι τέτοιο δεν είναι βεβαίως αριστερός ή δεξιός λαϊκισμός, είναι όμως απειλή κατά της δημοκρατίας. Μπορούμε να κλείσουμε απλά την πόρτα στην «Πλατεία» και στους νεοαντιδραστικούς; Δύσκολο.

Θέματα επικαιρότητας: Λαϊκισμός

Ο λαϊκισμός ως ιδεολογία

Θανάσης Γιαλκέτσης, 2020-10-03

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα συνέντευξης του...

Περισσότερα
Γιώργος Γιαννουλόπουλος

Δυο λόγια για τον λαϊκισμό

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, 2018-07-14

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όπως πάντα, διάβασα το κείμενο...

Περισσότερα
Γιώργος Σιακαντάρης

Λαϊκιστικό μίσος και αντιδραστική ρητορική

Γιώργος Σιακαντάρης, 2017-06-14

Αν νομίζαμε ότι είχαμε τελειώσει με την «Πλατεία» μάλλον...

Περισσότερα
Γιάννης Παπαθεοδώρου

Κοπέλες από το Δίστομο

Γιάννης Παπαθεοδώρου, 2017-06-13

Εδώ και καιρό, με κεντρικούς πρωταγωνιστές αρκετά (νυν και...

Περισσότερα
Γιώργος Σιακαντάρης

Η ελληνική μάχη κατά των ιστορικών

Γιώργος Σιακαντάρης, 2017-05-10

Υποθέτω ότι είναι πολύ γνωστή σε όλους μας η περίφημη διαμάχη...

Περισσότερα

Το χρώμα του καπνού

Δημήτρης Κ. Ψυχογιός, 2017-05-04

Στις 5 Μαΐου 2010, εφτά χρόνια, μέρα τη μέρα σχεδόν, πριν ο ευτυχής...

Περισσότερα

Ολοι στη λάσπη

Ηλίας Κανέλλης, 2016-12-30

Μια γιγαντιαία ρόδα σαν αυτές των λούνα παρκ στήθηκε, πριν...

Περισσότερα

ΠΟΡΤΑΡΙΑΛΑ

Χρήστος Α. Χωμενίδης, 2016-12-23

... Εάν νομίζετε ότι ισοπεδώνοντας αυτό το κόσμημα της πόλης...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Εγκλήματα διαρκείας στη Ράφα

2024-05-29

Τραγικό λάθος ο κυριακάτικος βομβαρδισμόςκαταυλισμού...

Στέργιος Καλπάκης

Τα πολλά πρόσωπα της υποκρισίας και της ανευθυνότητας

Στέργιος Καλπάκης, 2024-05-25

Άλλοτε πολέμιοι της Συμφωνίας, σήμερα ομνύουν στην τήρησή...

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Σωτήρης Βαλντέν

Η Βόρεια Μακεδονία και τα όρια της πολιτικής της ισχύος

Σωτήρης Βαλντέν, 2024-05-26

Εν μέσω πολλαπλών διεθνών και περιφερειακών κρίσεων, μερικές...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

Θόδωρος Τσίκας

Το καλό κλίμα είναι θετικό, αλλά χρειάζεται και επίλυση

Θόδωρος Τσίκας, 2024-05-13

Η συνάντηση Ερντογάν-Μητσοτάκη στην Άγκυρα πήγε θετικά,...

Είναι επείγουσα ανάγκη να υπερασπιστούμε την Συμφωνία των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-05

Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να υπερασπιστούμε την Συμφωνία...

Γιάννης Βούλγαρης

Μια επέτειος για 70+ ή μια υπόμνηση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2024-04-20

...Στις ιστορικά σημαδιακές μέρες όπως η αυριανή, επαναλαμβάνουμε...

Ο ιπτάμενος δίσκος

Παύλος Τσίμας, 2024-05-18

Τι είναι η μεταπολίτευση; Μια εορταστική στιγμή, εκείνο...

Γιατί ανεβαίνει η ακροδεξιά;

Παύλος Τσίμας, 2024-04-27

Που είναι πιθανότερο να συναντήσει κανείς μετανάστες στον...

Όχι κύριε Νετανιάχου

Όχι κύριε Νετανιάχου

2024-04-26

Ο γερουσιαστής και ακτιβιστής Μπέρνι Σάντερς, (την ώρα που...

Τα τανκς με τα γαρίφαλα

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-26

Πριν από πενήντα χρόνια η Λισαβόνα μόλις ξυπνούσε και όσοι...

×
×