Καλά είμαστε κι έτσι
Μακάριος Δρουσιώτης, Κυρ. Ελευθεροτυπία, Δημοσιευμένο: 2006-03-05
Στη συνάντηση που είχαν στο Παρίσι ο Τάσσος Παπαδόπουλος και ο Κόφι Ανάν δεν έγινε καμία αναφορά στο σχέδιο του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για τη λύση του Κυπριακού. «Εκτός από την Κύπρο δεν γνωρίζω άλλη χώρα, ίσως πλην των ΗΠΑ, που να επικεντρώνεται η συζήτηση στο σχέδιο Ανάν», είπε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Κύπρου επιστρέφοντας στο νησί.
Το ζήτημα της Αμμοχώστου είναι ίσως το μόνο στο οποίο μπορεί να σημειωθεί πρόοδος, αν η Ε.Ε. στριμώξει την Τουρκία για εφαρμογή του πρωτοκόλλου.
Ο πρόεδρος Παπαδόπουλος πήγε στο Παρίσι με αίτημα το διορισμό ειδικού αντιπροσώπου, ενός νέου Αλβάρο ντε Σότο, ο οποίος θα αρχίσει διαβουλεύσεις για την προετοιμασία του εδάφους για νέες συνομιλίες. Πρακτικά, ο στόχος της λύσης μετατίθεται σε βάθος χρόνου.
Ο Κόφι Ανάν δεν αποδέχτηκε την εισήγηση του Τ. Παπαδόπουλου, αλλά συζήτησε μαζί του τρόπους διαχείρισης του αδιεξόδου. Το ενδιαφέρον του διεθνούς παράγοντα (ΗΠΑ, Ε.Ε., ΟΗΕ) μετατοπίζεται, βαθμιαία, από το στόχο της λύσης, στην αποφυγή της κρίσης. Και κρίση θα προκληθεί μόνο εάν υπάρξει περιπλοκή στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας.
* Η τουρκική κυβέρνηση πρότεινε από τον Ιανουάριο ένα «σχέδιο δράσης», που χοντρικά προβλέπει την «ταϊβανοποίηση» των κατεχομένων.
* Η κυπριακή κυβέρνηση αντιπρότεινε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) για ζητήματα όπως η απαγκίστρωση στρατιωτικών δυνάμεων, η αποστρατιωτικοποίηση, η αποναρκοθέτηση και η επιστροφή του περιφραγμένου τμήματος της Αμμοχώστου, που είναι ακατοίκητη από το 1974, στους νόμιμους κατοίκους της, σε συνδυασμό με άνοιγμα του λιμανιού της.
Οι διακοινοτικές συνομιλίες
Οι δύο προτάσεις έχουν έναν κοινό παρονομαστή: Τη διατήρηση του status quo μέχρι την εξεύρεση τελικής λύσης. Αυτός ο στόχος συμφέρει όλους και αυτός φαίνεται να είναι ο λόγος που ασχολήθηκε ξανά με το Κυπριακό ο γεν. γραμματέας του ΟΗΕ.
Σύμφωνα με το κοινό ανακοινωθέν που εκδόθηκε ύστερα από τη συνάντηση Παπαδόπουλου-Ανάν, το μόνο ζήτημα για το οποίο έχει εξασφαλιστεί η συγκατάθεση του κ. Ταλάτ είναι ότι οι «διακοινοτικές συνομιλίες επί διαφόρων θεμάτων προς όφελος όλων των Κυπρίων, επί των οποίων χρειάζεται συμφωνία, θα διεξαχθούν σε τεχνικό επίπεδο».
Στο σημείο αυτό, παρατηρείται ήδη διαφορετική ερμηνεία μεταξύ των δύο πλευρών στην Κύπρο.
Ο «υπουργός Εξωτερικών» του καθεστώτος στο Βορρά, Σερτάρ Ντενκτάς, δήλωσε πως η τουρκοκυπριακή πλευρά προσεγγίζει το ζήτημα των τεχνικών επιτροπών ως ένα ανθρωπιστικό θέμα. «Το έργο των τεχνικών επιτροπών δεν έχει να κάνει τίποτα με τις προσπάθειες σε πολιτικό επίπεδο για τη συνολική διευθέτηση του Κυπριακού», είπε.
Η επιστροφή της Αμμοχώστου
Από την άλλη, ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος Χρ. Πασιαρδής είπε πως πέρα από τα ΜΟΕ «θα συνεξετασθούν κάποια άλλα θέματα, τα οποία συναρτώνται άμεσα με τη λύση του Κυπριακού». Ηδη, στελέχη της κυβέρνησης αναφέρονται σε ζητήματα οικονομίας, εποίκων κ.ά., εντάσσοντάς τα στη διαδικασία προετοιμασίας των συνομιλιών.
Είναι πολύ αβέβαιο εάν θα συσταθούν ποτέ επιτροπές για ζητήματα ουσίας του Κυπριακού και μάλλον απίθανο να καταλήξουν σε αποτελέσματα.
Μόνη εξαίρεση ίσως αποτελέσει η συζήτηση σχετικά με την επιστροφή της Αμμοχώστου. Η Κύπρος πρότεινε να επιστραφεί στους κατοίκους της, με αντάλλαγμα το άνοιγμα του λιμανιού της, με διαχείριση της Ε.Ε. για εμπόριο με τα κατεχόμενα.
Η μόνη περίπτωση να μπουν οι Τούρκοι σε διάλογο για την Αμμόχωστο είναι αν στριμωχτούν από την Ε.Ε. να εφαρμόσουν το πρωτόκολλο. Τότε θα απαιτήσουν και το άνοιγμα του αεροδρομίου των κατεχομένων, με αντάλλαγμα την εφαρμογή του πρωτοκόλλου, για να απελευθερωθεί εντελώς η Τουρκία από τον σκόπελο του Κυπριακού στην ενταξιακή της πορεία.
Σε αυτό το στάδιο η Τουρκία δεν συζητεί κάτι τέτοιο, διότι δεν αισθάνεται καμία πίεση από την Ε.Ε.
Το ζήτημα της Αμμοχώστου είναι ίσως το μόνο στο οποίο μπορεί να σημειωθεί πρόοδος, αν η Ε.Ε. στριμώξει την Τουρκία για εφαρμογή του πρωτοκόλλου.
Ο πρόεδρος Παπαδόπουλος πήγε στο Παρίσι με αίτημα το διορισμό ειδικού αντιπροσώπου, ενός νέου Αλβάρο ντε Σότο, ο οποίος θα αρχίσει διαβουλεύσεις για την προετοιμασία του εδάφους για νέες συνομιλίες. Πρακτικά, ο στόχος της λύσης μετατίθεται σε βάθος χρόνου.
Ο Κόφι Ανάν δεν αποδέχτηκε την εισήγηση του Τ. Παπαδόπουλου, αλλά συζήτησε μαζί του τρόπους διαχείρισης του αδιεξόδου. Το ενδιαφέρον του διεθνούς παράγοντα (ΗΠΑ, Ε.Ε., ΟΗΕ) μετατοπίζεται, βαθμιαία, από το στόχο της λύσης, στην αποφυγή της κρίσης. Και κρίση θα προκληθεί μόνο εάν υπάρξει περιπλοκή στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας.
* Η τουρκική κυβέρνηση πρότεινε από τον Ιανουάριο ένα «σχέδιο δράσης», που χοντρικά προβλέπει την «ταϊβανοποίηση» των κατεχομένων.
* Η κυπριακή κυβέρνηση αντιπρότεινε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) για ζητήματα όπως η απαγκίστρωση στρατιωτικών δυνάμεων, η αποστρατιωτικοποίηση, η αποναρκοθέτηση και η επιστροφή του περιφραγμένου τμήματος της Αμμοχώστου, που είναι ακατοίκητη από το 1974, στους νόμιμους κατοίκους της, σε συνδυασμό με άνοιγμα του λιμανιού της.
Οι διακοινοτικές συνομιλίες
Οι δύο προτάσεις έχουν έναν κοινό παρονομαστή: Τη διατήρηση του status quo μέχρι την εξεύρεση τελικής λύσης. Αυτός ο στόχος συμφέρει όλους και αυτός φαίνεται να είναι ο λόγος που ασχολήθηκε ξανά με το Κυπριακό ο γεν. γραμματέας του ΟΗΕ.
Σύμφωνα με το κοινό ανακοινωθέν που εκδόθηκε ύστερα από τη συνάντηση Παπαδόπουλου-Ανάν, το μόνο ζήτημα για το οποίο έχει εξασφαλιστεί η συγκατάθεση του κ. Ταλάτ είναι ότι οι «διακοινοτικές συνομιλίες επί διαφόρων θεμάτων προς όφελος όλων των Κυπρίων, επί των οποίων χρειάζεται συμφωνία, θα διεξαχθούν σε τεχνικό επίπεδο».
Στο σημείο αυτό, παρατηρείται ήδη διαφορετική ερμηνεία μεταξύ των δύο πλευρών στην Κύπρο.
Ο «υπουργός Εξωτερικών» του καθεστώτος στο Βορρά, Σερτάρ Ντενκτάς, δήλωσε πως η τουρκοκυπριακή πλευρά προσεγγίζει το ζήτημα των τεχνικών επιτροπών ως ένα ανθρωπιστικό θέμα. «Το έργο των τεχνικών επιτροπών δεν έχει να κάνει τίποτα με τις προσπάθειες σε πολιτικό επίπεδο για τη συνολική διευθέτηση του Κυπριακού», είπε.
Η επιστροφή της Αμμοχώστου
Από την άλλη, ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος Χρ. Πασιαρδής είπε πως πέρα από τα ΜΟΕ «θα συνεξετασθούν κάποια άλλα θέματα, τα οποία συναρτώνται άμεσα με τη λύση του Κυπριακού». Ηδη, στελέχη της κυβέρνησης αναφέρονται σε ζητήματα οικονομίας, εποίκων κ.ά., εντάσσοντάς τα στη διαδικασία προετοιμασίας των συνομιλιών.
Είναι πολύ αβέβαιο εάν θα συσταθούν ποτέ επιτροπές για ζητήματα ουσίας του Κυπριακού και μάλλον απίθανο να καταλήξουν σε αποτελέσματα.
Μόνη εξαίρεση ίσως αποτελέσει η συζήτηση σχετικά με την επιστροφή της Αμμοχώστου. Η Κύπρος πρότεινε να επιστραφεί στους κατοίκους της, με αντάλλαγμα το άνοιγμα του λιμανιού της, με διαχείριση της Ε.Ε. για εμπόριο με τα κατεχόμενα.
Η μόνη περίπτωση να μπουν οι Τούρκοι σε διάλογο για την Αμμόχωστο είναι αν στριμωχτούν από την Ε.Ε. να εφαρμόσουν το πρωτόκολλο. Τότε θα απαιτήσουν και το άνοιγμα του αεροδρομίου των κατεχομένων, με αντάλλαγμα την εφαρμογή του πρωτοκόλλου, για να απελευθερωθεί εντελώς η Τουρκία από τον σκόπελο του Κυπριακού στην ενταξιακή της πορεία.
Σε αυτό το στάδιο η Τουρκία δεν συζητεί κάτι τέτοιο, διότι δεν αισθάνεται καμία πίεση από την Ε.Ε.
