Η Αριστερά και το Πανεπιστήμιο

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2021-03-20

Γιώργος Γιαννουλόπουλος
Γιώργος Γιαννουλόπουλος
Οταν μιλάμε για κάτι, σημασία δεν έχει μόνο αυτό που λέμε αλλά και αυτό που παραλείπουμε να πούμε επειδή το θεωρούμε αυτονόητο και ως τέτοιο εκτός συζήτησης. Θα έλεγα μάλιστα ότι τα μη λεγόμενα είναι το έρεισμα και σε ορισμένες περιπτώσεις το κύριο μήνυμα του λόγου μας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι αντιμαχίες που φούντωσαν ξανά με αφορμή τον καινούργιο νόμο για τα Πανεπιστήμια και την πρόθεση της κυβέρνησης να δημιουργήσει ένα ειδικό σώμα της αστυνομίας που θα τα επιτηρεί.

Η αντίδραση της Αριστεράς συνοψίζεται ως εξής: τα Πανεπιστήμια είναι ο κατʼ εξοχήν χώρος της αμφισβήτησης και γι’ αυτό η κυβέρνηση προσπαθεί να τα φιμώσει. Κάτω από τη δήλωση όμως κρύβεται κάτι που δεν λέγεται αλλά εξυπακούεται: ότι τα Πανεπιστήμια «ανήκουν» κατά κάποιο αδιευκρίνιστο λόγο στην Αριστερά.

Πρόκειται για μια αντίληψη η οποία, στην αρχή της Μεταπολίτευσης και με νωπή τη μνήμη της χούντας και της εξέγερσης στο Πολυτεχνείο, ήταν φυσιολογική και γενικά αποδεκτή. Στα Πανεπιστήμια ηγεμονεύει η Αριστερά, τελεία και παύλα. Με την πάροδο του χρόνου ωστόσο –έχει περάσει σχεδόν μισός αιώνας από τότε– μετατράπηκε σε δόγμα που δεν επιδέχεται κριτική, πόσο μάλλον αμφισβήτηση, αποθαρρύνοντας έτσι οποιαδήποτε απόπειρα αναστοχασμού. Δηλαδή ερωτήματα του τύπου, πώς λειτουργεί σήμερα, ποιον συμφέρει και κυρίως πού μπορεί να οδηγήσει και τι σημαίνει αυτή η ιδιοκτησιακή σχέση της Αριστεράς με τα Πανεπιστήμια.

Ας το ψάξουμε. Κατ’ αρχάς, εάν δεχθούμε ότι τα Πανεπιστήμια ανήκουν εξ ορισμού στην Αριστερά, οι μη αριστεροί διδάσκοντες και φοιτητές υποβιβάζονται σε μια υποδεέστερη κατηγορία, για να μην πω ξένο σώμα, με μειωμένα δικαιώματα. Κι επειδή πολλοί θα διαμαρτυρηθούν γι’ αυτή την οργουελιανή ανάγνωση της κατάστασης, σας υπενθυμίζω ότι απεικονίζει ό,τι συμβαίνει επί δεκαετίες στα ΑΕΙ.

Αρκεί να αναλογιστούμε ότι κάποιες ενέργειες και τακτικές των αριστερών εκλαμβάνονται ως αποδεκτές, ή έστω ανεκτές, ενώ οι ίδιες ακριβώς ενέργειες και τακτικές θα θεωρηθούν ειδεχθείς και απερίφραστα καταδικαστέες αν τις υιοθετήσουν οι αντίπαλοί τους. Και για να γίνω πιο σαφής, πώς θα αντιδρούσατε αν ομάδες κρούσης της εξωκοινοβουλευτικής Δεξιάς, επικαλούμενες το άσυλο, αρχίσουν να καταλαμβάνουν πανεπιστημιακούς χώρους, να τους μετατρέπουν σε ορμητήρια, να προπηλακίζουν τους αριστερούς πρυτάνεις και να τους «χτίζουν» στα γραφεία τους, να διακόπτουν τις παραδόσεις για να διαβάζουν τις ανακοινώσεις τους και τόσα άλλα;

Μπορώ να φανταστώ τον αντίλογο. Η Αριστερά μάχεται να επικρατήσουν οι δικές της ιδέες για το Πανεπιστήμιο, για την κοινωνία και για τη χώρα. Θα απαντούσα, και πολύ καλά κάνει. Επειδή όμως υπάρχουν κι εκείνοι που δεν αποδέχονται τη δική της εκδοχή και μάχονται για να επικρατήσει η δική τους, η μόνη λύση είναι η ελεύθερη έκφραση της όποιας ιδεολογίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα Πανεπιστήμια θα μετατραπούν σε Κοινοβούλια· θα γίνουν όμως αυτό που υποτίθεται ότι είναι: ο κατʼ εξοχήν χώρος συζήτησης και αντιπαράθεσης, ο χώρος στον οποίο όλοι έχουν ίση πρόσβαση επειδή δεν «ανήκει» από χέρι σε κανέναν.

Βάζοντας κατά μέρος τα Πανεπιστήμια, ας μιλήσουμε γενικότερα για την έννοια της αμφισβήτησης. Εδώ αυτό που δεν λέγεται είναι ο εξής συλλογισμός: δεδομένου ότι η αμφισβήτηση είναι το ειδοποιό χαρακτηριστικό της Αριστεράς, η αμφισβήτηση της Αριστεράς είναι εξ ορισμού άτοπη. Φυσικά, δεν αρνούμαι ότι η Αριστερά όντως αμφισβητεί τον κόσμο όπως έχει γίνει σήμερα στο σύνολό του. Και πάλι, καλά κάνει. Της διαφεύγει όμως κάτι. Οτι η στάση της αυτή και η εξωστρεφής απορρέουσα μαχητικότητα που τη χαρακτηρίζει καθιστούν δύσκολο αν όχι αδύνατο τον κριτικό αναστοχασμό. Δηλαδή να ανασύρει στην επιφάνεια και να εξετάσει τις προϋποθέσεις και κυρίως τα αποτελέσματα του δικού της ανατρεπτικού λόγου. Δεν εισηγούμαι μια ομφαλοσκόπηση για τους πολύ ολίγους που αρέσκονται σε περίπλοκες αναλύσεις και δυσνόητες θεωρίες, αλλά τον προβληματισμό γύρω από το αναντίρρητο γεγονός ότι όπου η Αριστερά πήρε την εξουσία στον 20ό αιώνα το αποτέλεσμα δεν ήταν ο παράδεισος της αταξικής κοινωνίας, για να το πω όσο πιο ευγενικά μπορώ.

Μήπως λοιπόν αξίζει να σκεφτούμε ότι αν θέλουμε να διατηρήσουμε την Αριστερά ως μια διαμαρτυρία κατά της αδικίας και της εκμετάλλευσης θα πρέπει να τη σκεφτούμε κάπως διαφορετική; Και για να το κάνουμε θα πρέπει να ξεκινήσουμε με την παραδοχή ότι όποιος δηλώνει αριστερός δεν έχει ούτε το μονοπώλιο της αλήθειας ούτε το μονοπώλιο της αμφισβήτησης. Η άρνηση του κριτικού αναστοχασμού μετατρέπει την Αριστερά σε ένα είδος θεολογίας. Διότι, όπως αυτό που εξηγεί τα πάντα είναι εξ ορισμού ανεξήγητο, έτσι και αυτό που αμφισβητεί τα πάντα είναι εξ ορισμού αναμφισβήτητο. Ή αλλιώς, μόνο η Αριστερά δικαιούται να αμφισβητεί.

Θέματα επικαιρότητας: Παιδεία

Διονύσης-Χαράλαμπος Καλαματιανός

Ιδιωτικά πανεπιστήμια: Εξυπηρέτηση συμφερόντων σε βάρος των κοινωνικών αναγκών

Διονύσης-Χαράλαμπος Καλαματιανός, 2024-03-03

Η κυβέρνηση ετοιμάζεται να ολοκληρώσει ένα ακόμα ιδεοληπτικό...

Περισσότερα
Γιώργος Σταθάκης

Η μάχη της ΝΔ για την ίδρυση ιδιωτικής Πανεπιστημιακής «παιδείας»

Γιώργος Σταθάκης, 2023-08-28

Η συζήτηση περί ιδιωτικών πανεπιστημίων έχει πολύ ποταπά...

Περισσότερα
Γιώργος Γιαννουλόπουλος

Το δικαίωμα στην παιδεία

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, 2022-06-25

Πριν από δύο εβδομάδες και με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα...

Περισσότερα

Ένα αυταρχικό σχέδιο νόμου για τα Πανεπιστήμια

Γρηγόριος Π. Καλφέλης, 2022-06-04

Ο πρωθυπουργός έβαλε στη Βουλή ένα αξιακό δίλημμα: Είναι...

Περισσότερα
Παναγιώτης Νούτσος

Πανεπιστημιακοί στον «τόπο» τους…

Παναγιώτης Νούτσος, 2021-10-05

Τι συνεπάγεται η ασκούμενη από τη Νέα Δημοκρατία πολιτική...

Περισσότερα

Κενά Δημοτικού

Άννα Δαμιανίδη, 2021-09-21

Τα δίδυμα της γειτόνισσας πήγαν φέτος νηπιαγωγείο κι εκείνη...

Περισσότερα
Ηλίας Κικίλιας

Μια επένδυση για τα παιδιά

Ηλίας Κικίλιας, 2021-09-20

Οι επιπτώσεις της πανδημίας στην εκπαίδευση ήταν σχεδόν...

Περισσότερα
Γιάννης Σπιλάνης

Πολιτεία, κοινωνία και εκπαιδευτική κοινότητα σε σύγχυση

Γιάννης Σπιλάνης, 2021-09-19

Κάθε χρόνο, η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των εισαγωγικών...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Στέργιος Καλπάκης

Τα πολλά πρόσωπα της υποκρισίας και της ανευθυνότητας

Στέργιος Καλπάκης, 2024-05-25

Άλλοτε πολέμιοι της Συμφωνίας, σήμερα ομνύουν στην τήρησή...

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Σωτήρης Βαλντέν

Η Βόρεια Μακεδονία και τα όρια της πολιτικής της ισχύος

Σωτήρης Βαλντέν, 2024-05-26

Εν μέσω πολλαπλών διεθνών και περιφερειακών κρίσεων, μερικές...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

Θόδωρος Τσίκας

Το καλό κλίμα είναι θετικό, αλλά χρειάζεται και επίλυση

Θόδωρος Τσίκας, 2024-05-13

Η συνάντηση Ερντογάν-Μητσοτάκη στην Άγκυρα πήγε θετικά,...

Είναι επείγουσα ανάγκη να υπερασπιστούμε την Συμφωνία των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-05

Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να υπερασπιστούμε την Συμφωνία...

Γιάννης Βούλγαρης

Μια επέτειος για 70+ ή μια υπόμνηση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2024-04-20

...Στις ιστορικά σημαδιακές μέρες όπως η αυριανή, επαναλαμβάνουμε...

Ο ιπτάμενος δίσκος

Παύλος Τσίμας, 2024-05-18

Τι είναι η μεταπολίτευση; Μια εορταστική στιγμή, εκείνο...

Γιατί ανεβαίνει η ακροδεξιά;

Παύλος Τσίμας, 2024-04-27

Που είναι πιθανότερο να συναντήσει κανείς μετανάστες στον...

Όχι κύριε Νετανιάχου

Όχι κύριε Νετανιάχου

2024-04-26

Ο γερουσιαστής και ακτιβιστής Μπέρνι Σάντερς, (την ώρα που...

Τα τανκς με τα γαρίφαλα

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-26

Πριν από πενήντα χρόνια η Λισαβόνα μόλις ξυπνούσε και όσοι...

Το χαλί

Μιχάλης Μητσός, 2024-04-24

Aυτοί οι μπαγάσηδες οι δικαιωματιστές παντού έχουν διεισδύσει...

×
×