Πατέντες και όψεις της καινοτομίας

Κώστας Καλλίτσης, Η Καθημερινή της Κυριακής, Δημοσιευμένο: 2021-05-09

Κώστας Καλλίτσης
Κώστας Καλλίτσης
Κάτι καλό έχει ήδη αποφέρει η πρόταση Μπάιντεν για την προσωρινή κατάργηση των πνευματικών δικαιωμάτων στα εμβόλια COVID: Ανοιξε μια συζήτηση (που δεν γινόταν) για ένα υπαρκτό πρόβλημα: Οτι τα εμβόλια πάνε στις πλούσιες χώρες, αποστρέφονται όμως τις φτωχές. Σε αυτές σημειώνεται δραματική έλλειψη εμβολίων, η οποία προκαλεί καθυστέρηση στους εμβολιασμούς, η καθυστέρηση αφήνει την πανδημία να εξαπλώνεται, η εξάπλωση φέρνει θανάτους και καλλιεργεί το έδαφος για νέες, πιο επικίνδυνες μεταλλάξεις του ιού, που θα πλήξουν και τις ανεπτυγμένες χώρες. Ενας φαύλος κύκλος αναδεικνύει το μεγάλο πρόβλημα: Οτι το επιχειρηματικό μοντέλο παραγωγής και διάθεσης των εμβολίων είναι ανεπαρκές να αντιμετωπίσει μια μεγάλη πανδημία.

Καλό είναι να θυμούνται όσοι φοβούνται πως μια προσωρινή κατάργηση της πατέντας ίσως κόψει την όρεξη των εταιρειών να καινοτομούν και να παράγουν εμβόλια, ότι δεν θα γινόταν αυτή η συζήτηση αν, πράγματι, αυτές παρήγαγαν όσα εμβόλια χρειάζονται. Αλλά, ενώ έχουν πρωτοφανή κέρδη και οι μετοχές τους πετάνε στον ουρανό, άρα έχουν ευνοϊκό περιβάλλον για να ανταποκριθούν στη ζήτηση, στέκονται ανίκανες να το κάνουν. Δεύτερον, η «όρεξη για καινοτομία» είναι ένα σχετικά πιο σύνθετο φαινόμενο. Η BioNTech πήρε 445 εκατ. δολ. από τη γερμανική κυβέρνηση για να κάνει έρευνες, η Moderna πήρε περισσότερο από 1 δισ. δολ. από το Πρόγραμμα Προωθημένης Βιοϊατρικής Ερευνας των ΗΠΑ, η AstraZeneca έχει χρηματοδοτηθεί με 1,3 δισ. δολ. από το βρετανικό κράτος για έρευνα. Τα εμβόλια για την COVID βρέθηκαν σε χρόνο ρεκόρ επειδή επί χρόνια τα κράτη χρηματοδοτούν αδρά τη βιοϊατρική έρευνα (και μόνο το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας των ΗΠΑ δίνει 40 δισ. δολ. ετησίως γι’ αυτήν την έρευνα), κυρίως τη βασική αλλά όχι μόνον, ενίοτε χρηματοδοτούν και τις κλινικές δοκιμές που κάνουν οι εταιρείες στο τελευταίο στάδιο – όπως στην περίπτωση της Moderna. Κι αφού η όρεξη για έρευνα τροφοδοτείται με δημόσιο χρήμα, εν συνεχεία δίνονται στις εταιρείες πατέντες για μία 20ετία –έναντι των δαπανών που υποτίθεται ότι έκαναν αυτές ενώ, στην πραγματικότητα, τις έκαναν οι φορολογούμενοι. Και χάρη στις πατέντες, επιτυγχάνεται η πώληση εμβολίων/φαρμάκων σε τιμές πολύ υψηλότερες από εκείνες που θα όριζαν η ελεύθερη αγορά και ο ανταγωνισμός – αν υπήρχαν…

Ισως ξενίσει, κλείνω το σχόλιό μου κάπως ανορθόδοξα: Υπάρχει κι ένα θέμα διαφορετικών αξιών και άλλου υποδείγματος. Γιατί από την οικονομία της αγοράς πολύ ξεπέσαμε σε κοινωνίες της αγοράς.

Χρειαζόμαστε διαφορετικά πρότυπα. Σαν τον Τζόνας Εντουαρντ Σολκ, που βρήκε το εμβόλιο για την πολιομυελίτιδα, τον μεταπολεμικό εφιάλτη που σκότωνε ή άφηνε παράλυτα κυρίως τα παιδιά, 12 Απριλίου 1955, πριν από 66 χρόνια, κι όταν σε μια τηλεοπτική συνέντευξη ρωτήθηκε ποιος κατείχε την πατέντα του εμβολίου, απάντησε απλά: «Δεν υπάρχει πατέντα. Μπορείς να πατεντάρεις τον ήλιο;». Ή, για να αλλάξουμε πεδίο, σαν τον Τιμ Μπέρνερς Λι, στο CERN, που οραματίστηκε ένα παγκόσμιο, ταχύ, αποκεντρωμένο, χωρίς γραφειοκρατικούς περιορισμούς σύστημα διακίνησης πληροφοριών, δημιούργησε τον παγκόσμιο ιστό, το πασίγνωστο πλέον World Wide Web (www) που μεταμόρφωσε τον κόσμο και, αρνούμενος πατέντες και δικαιώματα, το δώρισε στην ανθρωπότητα. Πόσο ωραίοι άνθρωποι, πόσο χρήσιμα καινοτόμο θα ήταν σήμερα το παράδειγμά τους!

Θέματα επικαιρότητας: Πανδημία

Γιώργος Παυλάκης

Πολύ δύσκολο να σταματήσεις το τσουνάμι τελευταία στιγμή

Γιώργος Παυλάκης, 2022-09-12

Η Ελλάδα τα πήγε εξαιρετικά καλά την πρώτη περίοδο της πανδημίας,...

Περισσότερα

Το δις εξαμαρτείν

Παύλος Τσίμας, 2022-07-16

Ο καγκελάριος της Αυστρίας το είπε καλύτερα απ’ όλους....

Περισσότερα
Γιώργος Γιαννουλόπουλος

Τι μας διδάσκει η πανδημία

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, 2022-01-22

Επειδή με τον Covid δεν έχουμε ξεμπερδέψει ακόμα, οποιαδήποτε...

Περισσότερα

Ημερήσια εκατόμβη

Παντελής Μπουκάλας, 2022-01-20

Να μειωθούν οι θάνατοι. Να μηδενιστούν. Αυτό θέλουμε όλοι....

Περισσότερα
Αλκιβιάδης Βατόπουλος

Η πανδημία έχει αναδείξει την ανάγκη για ισχυρό σύστημα Υγείας

Αλκιβιάδης Βατόπουλος, 2022-01-16

«Είναι πάρα πολύ σημαντικό να γίνει κατανοητή η επίδραση...

Περισσότερα
Γρηγόρης Γεροτζιάφας

Ανοσοκατεσταλμένοι, η Covid-19 και το παράδειγμα της Γαλλίας

Γρηγόρης Γεροτζιάφας, 2022-01-15

Σε μια ανάρτηση στην προσωπική της σελίδα στο Facebook στις...

Περισσότερα

Τα μετά την πανδημία

Παύλος Τσίμας, 2022-01-15

Το 1832, μια μεγάλη πανδημία χολέρας χτύπησε το Παρίσι. Μέσα...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Ανατιμήσεις και κατώτατος μισθός

Κώστας Καλλίτσης, 2022-01-09

Οι προβλέψεις των ειδικών επί της πανδημίας δείχνουν κάποιο...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

Θόδωρος Τσίκας

Το καλό κλίμα είναι θετικό, αλλά χρειάζεται και επίλυση

Θόδωρος Τσίκας, 2024-05-13

Η συνάντηση Ερντογάν-Μητσοτάκη στην Άγκυρα πήγε θετικά,...

Είναι επείγουσα ανάγκη να υπερασπιστούμε την Συμφωνία των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-05

Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να υπερασπιστούμε την Συμφωνία...

Όχι κύριε Νετανιάχου

Όχι κύριε Νετανιάχου

2024-04-26

Ο γερουσιαστής και ακτιβιστής Μπέρνι Σάντερς, (την ώρα που...

Γιάννης Βούλγαρης

Μια επέτειος για 70+ ή μια υπόμνηση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2024-04-20

...Στις ιστορικά σημαδιακές μέρες όπως η αυριανή, επαναλαμβάνουμε...

Ο ιπτάμενος δίσκος

Παύλος Τσίμας, 2024-05-18

Τι είναι η μεταπολίτευση; Μια εορταστική στιγμή, εκείνο...

Γιατί ανεβαίνει η ακροδεξιά;

Παύλος Τσίμας, 2024-04-27

Που είναι πιθανότερο να συναντήσει κανείς μετανάστες στον...

Τα τανκς με τα γαρίφαλα

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-26

Πριν από πενήντα χρόνια η Λισαβόνα μόλις ξυπνούσε και όσοι...

Το χαλί

Μιχάλης Μητσός, 2024-04-24

Aυτοί οι μπαγάσηδες οι δικαιωματιστές παντού έχουν διεισδύσει...

Σπύρος Δανέλλης

Ψηφαλάκια ή γνώση και ικανότητες;

Σπύρος Δανέλλης, 2024-04-24

Τον Φεβρουάριο του 2014, λίγο πριν από τις ευρωεκλογές, η κυβέρνηση...

Θόδωρος Τσίκας

Οι «κόκκινες γραμμές» Ισραήλ-Ιράν

Θόδωρος Τσίκας, 2024-04-20

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα χτυπήματα μεταξύ Ιράν και...

×
×