Τι να κάνουμε για την πανδημία το 2022;

Βρισκόμαστε ήδη περίπου δύο χρόνια από την έναρξη της πανδημίας της Covid-19. Κουραστήκαμε. Τα οικονομικά πλήγματα είναι σοβαρά για πολλούς. Όμως η εμφάνιση και ραγδαία εξάπλωση του στελέχους Όμικρον απαιτεί στάση ανάλογη με τα πράγματα -η υποτίμηση θα ήταν μεγάλη πλάνη. Τώρα, στην αρχή του 2022, προτεραιότητα έχει η αντιμετώπιση του Όμικρον.

Γνωρίζουμε ήδη ότι το στέλεχος αυτό έχει πρωτοφανή μεταδοτικότητα, ενώ παράλληλα ξεφεύγει από την προστασία που δίνει ο εμβολιασμός με δύο δόσεις ή η αρρώστια με προηγούμενο στέλεχος. Αντίθετα με αυτά, υπάρχουν δεδομένα που υποστηρίζουν ότι η αναμνηστική (τρίτη) δόση εμβολιασμού παρέχει σημαντικό βαθμό προστασίας. Έτσι ο εμβολιασμός με τρίτη δόση επείγει. Αναβολές δεν έχουν θέση!

Σύμφωνα με τις αρχικές ενδείξεις, το Όμικρον προκαλεί ελαφριά αρρώστια. Ωστόσο δεν γνωρίζουμε ακόμα σε τι βαθμό συμβαίνει αυτό. Αν ο συνολικός αριθμός όσων μολυνθούν είναι πολύ μεγάλος, ακόμη κι αν η αναλογία αυτών που θα χρειαστούν νοσοκομείο ή διασωλήνωση είναι μικρότερη, ενδέχεται ο απόλυτος αριθμός τους να καταβάλει το σύστημα Υγείας. Γιʼ αυτό χρειάζονται μέτρα μείωσης της διασποράς του ιού:

* Πρώτον, δραστική αποφυγή του συγχρωτισμού (ωστόσο τα σχετικά μέτρα αποφασίστηκε να εφαρμοστούν... μετά τις γιορτές της Πρωτοχρονιάς!).

* Δεύτερον, διενέργεια συχνών τεστ για τον γρήγορο εντοπισμό προσβεβλημένων ατόμων χωρίς συμπτώματα.

* Τρίτον, συστηματική χρήση μάσκας για τον μετριασμό της μετάδοσης σταγονιδίων.

* Τέταρτον, ουσιαστική ενίσχυση του ΕΣΥ για να αντέξει ενδεχόμενη μεγάλη πίεση από το κύμα Όμικρον.

Θα είναι χρήσιμο το 2022 να αποτιμήσουμε κριτικά τι έχει γίνει τα τελευταία δύο χρόνια. Τι πήγε καλά, τι έγινε λάθος; Γιατί; Τι αλλαγές χρειάζονται σε παγκόσμια κλίμακα για τη μείωση των πιθανοτήτων νέας πανδημίας; Ποια είναι τα μεγάλα διδάγματα από την εμπειρία της πανδημίας σε σχέση με τις υποδομές και τις θεσμικές αλλαγές που χρειάζεται η χώρα μας; Για παράδειγμα, τι προτεραιότητα δίνουμε ως κοινωνία στην προστασία της υγείας; Τι θέση πρέπει να έχει το Εθνικό Σύστημα Υγείας, που στάθηκε το μεγάλο ανάχωμα στην πανδημία; Τι δομές δημόσιας υγείας και πρωτοβάθμιας φροντίδας δείχτηκε ότι χρειάζονται; Τι υποδομές επιδημιολογικής επιτήρησης και απόκρισης σε έκτακτα συμβάντα είναι απαραίτητες;

Η δημόσια συζήτηση για την πανδημία είναι πολύ προβληματική. Κυριαρχεί αφενός ο διθυραμβικός λόγος της κυβέρνησης («όλα πάνε καλά!»), που δημιουργεί πολώσεις και εμποδίζει την αναζήτηση λύσεων στα υπαρκτά προβλήματα, αφετέρου ο καταγγελτικός λόγος της αντιπολίτευσης σε κάθε διαχειριστικό θέμα, μικρό ή μεγάλο, αντί για επικέντρωση στην κριτική ουσίας για τα μείζονα ζητήματα, που επίσης οδηγεί σε πολώσεις.

Είναι κρίσιμο να υπάρξει συνεννόηση του πολιτικού συστήματος, σε συντονισμό με φορείς της κοινωνίας. Αποτελεί θεμελιώδη αρχή της επιστήμης της δημόσιας υγείας ότι οι μεγάλες ιστορικές επιδημίες απαιτούν ευρείες συναινέσεις. Είναι επείγον η κατάσταση να αλλάξει και αυτό απαιτεί συστηματική πολιτική στόχευση.