Η αναβάθμιση δεν είναι μονόπρακτο

Καθυστερήσαμε πολύ να τα καταφέρουμε, αλλά, έστω τώρα, αναγνωρίζεται ότι οι θυσίες και οι μεταρρυθμίσεις που έγιναν την τελευταία 10ετία έπιασαν τόπο, είχαν θετικό αποτέλεσμα. Εξ ου, οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης βγάζουν από την κατηγορία «σκουπίδια» τα ελληνικά ομόλογα και τα αναβαθμίζουν σε επενδυτική κατηγορία. Η εξέλιξη έχει εν πολλοίς προεξοφληθεί από τις διεθνείς αγορές – αυτό αντανακλάται και στο χαμηλό κόστος με το οποίο δανείζεται το ελληνικό Δημόσιο. Το νέο στοιχείο είναι ότι από το νέο έτος θα μπορούν να αγοράζουν Ελλάδα μεγάλα funds και Ταμεία, που εκ του καταστατικού τους ήταν υποχρεωμένα να απέχουν από τη χώρα μας μέχρι τώρα.

Το έργο δεν θα είναι μονόπρακτο. Θα εξελίσσεται στο μέτρο και τον βαθμό που η προσπάθεια της χώρας να μεταρρυθμιστεί και να ανασυγκροτήσει την οικονομία της σε νέα παραγωγική βάση θα συνεχίζεται αποτελεσματικά. Η εμπιστοσύνη χτίζεται δύσκολα. Στα τέλη του έτους θα έχουμε καταφέρει να πατήσουμε στο πιο χαμηλό σκαλοπάτι της υψηλότερης βαθμίδας αξιολόγησης. Για να προσελκύσουμε ικανά ξένα μακροπρόθεσμα επενδυτικά κεφάλαια και να στηριχθεί μια βιώσιμη καθ’ ημάς ανάπτυξη, θα χρειαστεί να ανέβουμε αρκετά σκαλοπάτια παραπάνω. Ισχυρισμοί ότι εφαρμόζουμε το σωστό μείγμα πολιτικής και γι’ αυτό –δήθεν– ένα ανέβασμά μας μέλλεται προς ύψη ουρανοφόρα, υποτιμούν το μέγεθος και το σύνθετο της απαιτούμενης προσπάθειας.

Από το 2008-09, όταν η τότε κυβέρνηση της Ν.Δ. κόμπαζε για τη δήθεν «θωρακισμένη» οικονομία, η λέξη μπήκε σε καραντίνα, ουδείς ήθελε να τη χρησιμοποιήσει. Ωστόσο, ενίοτε διατυπώνεται ο ίδιος ισχυρισμός με άλλες λέξεις.

Αν όσοι το λένε το πιστεύουν κιόλας, αυτό θα ήταν έως επικίνδυνο – ιδιαίτερα στη σημερινή συγκυρία στον κόσμο, στην Ευρώπη και τη γειτονιά μας: ένας πόλεμος στην καρδιά της Ευρώπης κι άλλος ένας στη Μέση Ανατολή, πρωτοφανής γεωπολιτική και οικονομική αστάθεια, με απειλές για πληθωρισμό, ενέργεια, χρηματοδότηση, δημόσια (Ιταλία…) και ιδιωτικά χρέη, με την Ευρώπη να φλερτάρει με τον στασιμοπληθωρισμό και την κλιματική κρίση να κάνει πιθανό το πιο απίθανο, ε, καμιά οικονομία δεν είναι θωρακισμένη.

Ιδιαίτερα μια οικονομία όπως η ελληνική. Που, αν δεν γίνουν βαθιές τομές, ριζικές μεταρρυθμίσεις σε όλη την κλίμακα, τείνει μακροπρόθεσμα προς μηδενικούς ρυθμούς μεγέθυνσης. Τα στοιχεία της τελευταίας έκθεσης ενός εξειδικευμένου και αμερόληπτου Ινστιτούτου, του ΙΟΒΕ, για την εξέλιξή της στο άμεσο μέλλον, είναι ανησυχητικά: η μεγέθυνση το 2024 θα περιοριστεί στο 2,4% έναντι 3% που προβλέπει ο προϋπολογισμός, η ζήτηση εξασθενεί, οι εξαγωγές θα αυξηθούν μόλις 2,6% από 3,5% φέτος, πολύ χαμηλότερα από το 6,3% που επίσης προέβλεπε ο προϋπολογισμός. Η ελληνική «έτρεχε» τα προηγούμενα χρόνια ταχύτερα από άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, κυρίως γιατί ξεκινούσε από πολύ χαμηλά. Πλέον, ο ρυθμός της εξασθενεί.

Η εξασθένηση δεν είναι συγκυριακή, κάτι περαστικό – κι αυτό είναι το χειρότερο. Με την εξασθένησή τους οι ρυθμοί εναρμονίζονται με τη μακροχρόνια τάση του παρωχημένου οικονομικού μοντέλου, που είναι ανάγκη να μετασχηματίσουμε σε σύγχρονο, παραγωγικό και ανταγωνιστικό. Αν δεν το καταφέρουμε θα πέσουμε σε τοίχο με διπλή ενίσχυση: το χρέος, που μας περιμένει στη γωνία του 2032, όταν λήγει η περίοδος χάριτος και θα αυξηθεί κατά 7 ποσοστιαίες μονάδες εν μια νυκτί. Και το δημογραφικό, που –αν δεν αντιδράσουμε– στις 10ετίες μέχρι τα τέλη του αιώνα θα βρεθούμε με 24% μικρότερο πληθυσμό, 31% μικρότερο ΑΕΠ, 48% μικρότερη απασχόληση και 10% μικρότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Τακτικές business as usual, καίνε χρόνο. Από αυτόν που δεν μας περισσεύει.