Το Ιράν, η εξέγερση, οι «φίλοι» του λαού

ΜΟΙΑΖΕΙ, ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ, με μεγάλη κοινωνική ανάφλεξη αυτό που απλώθηκε στο Ιράν από τις 28 Δεκεμβρίου και συνεχίζεται για μέρες, ξεκινώντας από οικονομικά παράπονα, την υποτίμηση του νομίσματος, την ακρίβεια και τις ελλείψεις και, με τη συμβολή της κρατικής καταστολής και συγκρούσεων που έφτασαν να είναι ένοπλες, φουντώνοντας το γενικότερο αντικυβερνητικό και αντικαθεστωτικό αίσθημα – κυρίως ανάμεσα στους φοιτητές αλλά και σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα.

Το θεοκρατικό σύστημα των σαράντα επτά χρόνων φαίνεται πως αντιμετωπίζει οξύτατη κρίση νομιμοποίησης και λόγω διαφθοράς ή της αναποτελεσματικότητας της διακυβέρνησης και λόγω των αυταρχικών ιδεολογικών μηχανισμών που έρχονται εδώ και χρόνια σε σύγκρουση με προσδοκίες ελευθερίας και αυτοκαθορισμού, κυρίως των νεότερων.

Παρά το ότι θολώνουν τα πράγματα η εξακρίβωση των πληροφοριών και η μεσολάβηση στερεότυπων «ερμηνειών» από τρίτους (έχει πέσει και το διαδίκτυο εκεί), βλέπουμε μια μαζική εξέγερση που συγκρούεται με ένα σύστημα εξουσίας. Όμως επειδή –και προσωπικά– έχουμε καεί από εκείνες τις μέρες της Αραβικής Άνοιξης και τον ενθουσιασμό, λόγου χάρη για την πτώση του καθεστώτος Καντάφι (είδαμε τι φυλετικό χάος ακολούθησε στη Λιβύη), υπάρχουν πολλά ερωτήματα. Για παράδειγμα, όλο αυτόν τον καιρό έχουμε δει ότι οι εξωτερικοί κήρυκες της συντριβής των μουλάδων είναι τελείως ανυπόληπτοι και σκοτεινοί παίκτες: ο εγκληματίας πολέμου Νετανιάχου και οι μηχανισμοί των ισραηλινών υπηρεσιών, ο Τραμπ ή ο διάδοχος Ρεζά Παχλεβί και οι οπαδοί του παλαιού μοναρχικού καθεστώτος στο εξωτερικό. Είναι τραγικό και βαθιά ανησυχητικό που οι εναλλακτικές λύσεις στο καθεστώς της Τεχεράνης είναι ένας χορός συμφερόντων και ηγεμονιστικών φιλοδοξιών γύρω από τον άξονα ΗΠΑ-Ισραήλ. Τηρουμένων των αναλογιών, στο Ιράν είναι ορατός ο κίνδυνος να δούμε αυτό που συνέβη μετά το 1989 στην Ανατολική Ευρώπη: τα κινήματα κοινωνικής δικαιοσύνης και πολιτικής ελευθερίας που είχαν αναφορές σε μια πραγματική λαϊκή κυριαρχία και σε θεσμούς δημοκρατικού ελέγχου έχασαν για να θριαμβεύσουν οι ολιγάρχες, οι νεόπλουτοι και η εκποίηση δημόσιας περιουσίας και πόρων στις ξένες πολυεθνικές εταιρείες.

Υπάρχουν πνευματικές, κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που θα μπορούσαν να αντισταθούν και στη θεοκρατία και στους υποψήφιους κοσμικούς δυνάστες και καταχραστές του κινήματος. Και μέσα στη χώρα και στη διασπορά της συναντάς πολύ σημαντικούς κριτικούς διανοούμενους, καλλιτέχνες, ανήσυχους πολίτες και πολιτικές φωνές. Αυτό όμως που φαίνεται να κινείται στο παρασκήνιο των φλεγόμενων πόλεων του Ιράν είναι βλέψεις και σχέδια του Τραμπ και του Νετανιάχου. Με άλλα λόγια, κάτι σαν πικρή φάρσα της Ιστορίας στις πλάτες και στο αίμα ανθρώπων που διαδηλώνουν για πραγματικούς λόγους, ρισκάροντας τη ζωή τους για την επιβίωση, την κοινωνική ελευθερία, την αξιοπρέπειά τους.

Μπορούμε να είμαστε με το δίκιο των εξεγερμένων, όχι όμως με τα πλάνα των απεχθών φίλων τους που το μόνο το οποίο ζητούν είναι να προωθήσουν κάτι ανάλογο με ό,τι συνέβη στη Συρία. Εν ανάγκη, με κάποιον «μεταμορφωμένο» κληρικό ή με τον διάδοχο του παλιού –και αιμοσταγούς– θρόνου του Σάχη.