Τα τρία κρίσιμα σημεία

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν έχει έναν και μόνο σκοπό: την πτώση του καθεστώτος. Η ανάλυση των δύο συμμάχων είχε καταλήξει εδώ και καιρό ότι η σημερινή συγκυρία είναι η ευκαιρία της πεντηκονταετίας για να απαλλαγούν από έναν εξαιρετικά δύσκολο αντίπαλο.

Η πεποίθησή τους είναι ότι το Ιράν θα ηττηθεί και το κράτος θα απολέσει την ικανότητά του να επιβάλλεται με αποτέλεσμα την κατάρρευση του σημερινού πολιτικού συστήματος. Η σοβαρή πιθανότητα να προκληθεί μια κατάσταση χάους στο Ιράν δεν φαίνεται να τους ανησυχεί. Το Ισραήλ μάλιστα θεωρεί μια τέτοια εξέλιξη πιο ευνοϊκή για τα συμφέροντά του από την ύπαρξη της ισλαμικής δημοκρατίας. Είναι επίσης φανερό ότι δεν προβλέπεται επέμβαση άλλων μεγάλων δυνάμεων του διεθνούς συστήματος, δηλαδή της Κίνας ή της Ρωσίας. Tα κρίσιμα σημεία είναι τρία.

Πρώτον, η αντοχή του ιρανικού πολιτικού συστήματος. Ακριβώς επειδή πρόκειται για πόλεμο αλλαγής καθεστώτος, κάθε εβδομάδα που το ιρανικό καθεστώς και η κρατική δομή του θα παραμένει σταθερή και ισχυρή θα μεγαλώνει τον προβληματισμό για την επιχείρηση κυρίως στις ΗΠΑ και βέβαια την πίεση για τον τερματισμό της.

Δεύτερον, η αποτελεσματικότητα της ιρανικής απάντησης. Το πεδίο που θα κριθεί αυτή η αποτελεσματικότητα δεν είναι τόσο το Ισραήλ και οι αμερικανικές δυνάμεις, όσο τα χτυπήματα στις χώρες του Κόλπου που θα δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα στις οικονομίες τους και στις προσπάθειες που κάνουν για βαθιές μεταρρυθμίσεις στην κοινωνία και την οικονομία. Οι επιθέσεις μπορεί να αναγκάσουν την Ντόχα, το Αμπου Ντάμπι και τις άλλες πρωτεύουσες του Κόλπου να πιέσουν με τη σειρά τους την Ουάσινγκτον για τερματισμό του πολέμου.

Τέλος, τρίτον, κατά πόσον η συγκολλητική ουσία που λέγεται ιρανικός εθνικισμός θα παραμείνει ισχυρή. Η δήλωση του Νετανιάχου που καλεί ονομαστικά κάθε εθνότητα του Ιράν να ξεσηκωθεί μπορεί να συσπειρώσει τους Ιρανούς απέναντι στο ενδεχόμενο διάλυσης της χώρας τους.

Ως εκ τούτου, η σύγκρουση που εξελίσσεται δεν είναι μια ακόμη περιφερειακή αναμέτρηση, αλλά ένα εγχείρημα ιστορικών διαστάσεων. Αν οι υπολογισμοί αποδειχθούν εσφαλμένοι, το τίμημα δεν θα περιοριστεί στα πεδία των μαχών, αλλά θα διαχυθεί σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, επηρεάζοντας την παγκόσμια οικονομία, την ενεργειακή ασφάλεια και τη συνοχή του διεθνούς συστήματος.

Η επιδίωξη της αλλαγής καθεστώτος, ιδίως σε μια χώρα με το μέγεθος, την ιστορική μνήμη και την εθνική συνοχή του Ιράν, ενέχει κινδύνους που συχνά υποτιμώνται στα επιτελεία ισχύος. Το αν η στρατηγική των ΗΠΑ και του Ισραήλ θα οδηγήσει σε πολιτική ανατροπή ή σε μια παρατεταμένη περίοδο αποσταθεροποίησης θα κριθεί όχι μόνο από τη στρατιωτική ισχύ, αλλά από την αντοχή κοινωνιών, οικονομιών και συμμαχιών.