Ο ρόλος του «δεδομένου συμμάχου» δεν καθιστά πιο ασφαλή την Ελλάδα

Η χώρα, επί κυβερνήσεων Μητσοτάκη, έχει μεταβληθεί σε μια μεγάλη αμερικανική βάση

Η βλάβη για την Ευρώπη εξαιτίας της πολιτικής Τραμπ είναι μεγάλη, η μεγαλύτερη δε συνέπεια μπορεί να είναι η ίδια η εσωτερική συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαπιστώνει η Μαριλένα Κοππά, καθηγήτρια Συγκριτικής Πολιτικής στο Τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου, μιλώντας στην ΑΥΓΗ της Κυριακής. Λόγω της πολιτικής Μητσοτάκη, σε ακόμα πιο δύσκολη θέση είναι η Ελλάδα η οποία «έχει μεταβληθεί σε μια μεγάλη αμερικανική βάση, χωρίς όμως αυτός ο ρόλος του «δεδομένου συμμάχου» να την καθιστά και πιο ασφαλή». Η Μ. Κοππά διαπιστώνει ότι τα παραπάνω οδηγούν τη χώρα «σε μια δυσμενέστατη θέση, με ελάχιστα περιθώρια ελιγμών. Την ίδια ώρα η Τουρκία ανάγεται λόγω της γεωγραφικής της σημασίας αλλά και της ακμάζουσας αμυντικής της βιομηχανίας σε κεντρικό παίκτη, τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Πώς επηρεάζει το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η εχθρική πολιτική Τραμπ; Ποιες οι πιθανές επιπτώσεις στην εσωτερική συνοχή της Ε.Ε.;

Η διατλαντική σχέση δείχνει να έχει υποστεί ανήκεστο βλάβη αποκαλύπτοντας και τις επιλογές της Ευρώπης - λανθασμένες σε μεγάλο βαθμό. Για πολλά χρόνια, η Ε.Ε. επέλεξε την εξάρτησή της ενεργειακά από τη Ρωσία και αμυντικά από τις ΗΠΑ μέσω του ΝΑΤΟ. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε το πρόβλημα της πρώτης εξάρτησης και η δεύτερη προεδρία Τραμπ το αδιέξοδο από την ανάθεση της άμυνας σε τρίτους. Τώρα η Ε.Ε. καλείται να αναλάβει το κόστος, με διακύβευμα την επιβίωση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου.

Από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Αμερική εγγυόταν την άμυνα της Ευρώπης θεωρώντας ότι εκεί κρίνονται θεμελιώδη δικά της συμφέροντα. Σφυρηλατήθηκε έτσι μια -συχνά πλασματική- έννοια της «Δύσης» απέναντι στους «άλλους». Πέραν της υπεράσπισης των συμμάχων, η Αμερική στήριξε -λεκτικά τουλάχιστον- τους διεθνείς θεσμούς και κανόνες και υποστήριξε το ελεύθερο εμπόριο και την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.

Η κατάσταση αλλά και η προσαρμογή στα νέα δεδομένα είναι εξαιρετικά δύσκολη για την Ένωση. Μαθημένη στην πλήρη εξάρτηση για την άμυνά της από τις ΗΠΑ, αλλά και στο «μέρισμα ειρήνης» που οδήγησε στο ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, περιορίστηκε μέχρι πρόσφατα σε δηλώσεις και διακηρύξεις, όπως π.χ. για την στρατηγική αυτονομία, χωρίς ποτέ να της δώσει απτό περιεχόμενο. Σήμερα που ο Ντόναλντ Τραμπ απαξιώνει όλους τους διεθνείς θεσμούς και την ίδια την Ε.Ε., που προσβάλλει κάθε έννοια διεθνούς τάξης και επιτίθεται ακόμη και σε συμμάχους, τα περιθώρια στενεύουν. Η ανάγκη να σταθεί η Ένωση στα δικά της πόδια είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Αυτό, την ώρα που ακροδεξιές, φυγόκεντρες δυνάμεις απειλούν την Ε.Ε. εκ των έσω. Το στοίχημα της διατήρησης της εσωτερικής συνοχής μπροστά στη νέα, άγρια, διεθνή πραγματικότητα θα είναι η μεγάλη, υπαρξιακή πρόκληση για την Ευρώπη.

Ποιες οι επιπτώσεις της πολιτικής Τραμπ για την Ελλάδα; Ποια μπορεί να είναι η πολιτική της Αθήνας για τη διαχείριση της νέας αυτής κατάστασης;

Η πολιτική Τραμπ με την απαξίωση του Διεθνούς Δικαίου, με την αποστροφή του σε μια παγκόσμια τάξη που διέπεται από κανόνες, φέρνει την ελληνική πλευρά μπροστά σε κρίσιμα διλήμματα. Η χώρα, επί κυβερνήσεων Μητσοτάκη, έχει μεταβληθεί σε μια μεγάλη αμερικανική βάση, χωρίς όμως αυτός ο ρόλος του «δεδομένου συμμάχου» να την καθιστά και πιο ασφαλή. Η χώρα μας όπως και όλες οι μικρές χώρες οφείλουν να υπερασπίζονται το Διεθνές Δίκαιο· μόνη άμυνα απέναντι στην ωμή ισχύ. Μπορεί η Ελλάδα, που έχει γίνει δυστυχώς παρακολούθημα των ΗΠΑ, να συνεχίσει στη γραμμή αυτή;

Η απόλυτη εξάρτηση της χώρας από τις ΗΠΑ, με τον πολλαπλασιασμό των βάσεων και τις νέες ενεργειακές συμφωνίες, τη δεσμεύει για πολλά χρόνια στο μέλλον και της στερεί την ικανότητα να στέκεται απέναντι στις αντιθεσμικές αμερικανικές επιλογές. Από την άλλη, η χώρα είναι υποχρεωμένη να ευθυγραμμιστεί με την ευρωπαϊκή γραμμή εγκατάλειψης του κατευνασμού του Τραμπ, που πλέον φαίνεται σταδιακά να επικρατεί μετά την κρίση της Γροιλανδίας. Αυτό την οδηγεί σε μια δυσμενέστατη θέση, με ελάχιστα περιθώρια ελιγμών. Την ίδια ώρα, η Τουρκία ανάγεται, λόγω της γεωγραφικής της σημασίας αλλά και της ακμάζουσας αμυντικής της βιομηχανίας, σε κεντρικό παίκτη, τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δυστυχώς, η μεγαλύτερη απόδειξη αδυναμίας για μια κυρίαρχη χώρα είναι η απουσία επιλογών.