Αναζήτηση νέου ρόλου για την Ε.Ε.

ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 25 Μαρτίου οι πολιτικοί ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα γιορτάσουν στο Βερολίνο τα πενήντα χρόνια της ευρωπαϊκής ενοποίησης με την έκδοση μιας Δήλωσης («Δήλωση Βερολίνου»). Η Δήλωση αυτή θα επιχειρήσει να επαναπροσδιορίσει τους στόχους του «ευρωπαϊκού εγχειρήματος/ ενοποίησης». Χωρίς αμφιβολία η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ως Ευρωπαϊκής Κοινότητας - ΕΟΚ) το 1957 υπήρξε το μείζον επίτευγμα της μεταπολεμικής Ευρώπης. Στα πενήντα χρόνια ύπαρξής της η Ευρωπαϊκή Κοινότητα συνέβαλε αποφασιστικά στην εδραίωση της σταθερότητας, δημοκρατίας και ευημερίας στη γηραιά ήπειρο. Βοήθησε επίσης καθοριστικά τις χώρες που βγήκαν από ολοκληρωτικά, αυταρχικά καθεστώτα (Ελλάδα, χώρες Ιβηρικής και Ανατολικής Ευρώπης) να αναπτύξουν τους δημοκρατικούς θεσμούς και τις διαδικασίες και να εκσυγχρονίσουν την οικονομία και την κοινωνία τους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσέφερε επίσης ένα νέο πρότυπο για την οργάνωση της διεθνούς κοινωνίας κρατών με τη δημιουργία υπερεθνικών θεσμών και «ήπιων μορφών» δύναμης και επιρροής. Όλα αυτά τα σημαντικά επιτεύγματα θεωρούνται σήμερα λίγο - πολύ «κεκτημένη κατάσταση». Γι’ αυτό και δεν εμπνέουν. Από την άλλη μεριά, η διαδικασία της ενοποίησης πολιτικοποιήθηκε. Έγινε δηλ. αντικείμενο της πολιτικής αντιπαράθεσης, πράγμα θετικό και σημείο ωριμότητας. Για όλους αυτούς τους λόγους η Ένωση χρειάζεται να επανακαθορίσει τους δικαιολογητικούς λόγους ύπαρξής της, την αποστολή και τους στόχους της. Να ορίσει μια νέα «ιστορία» και μια νέα «αφήγηση» που να μπορούν να συγκινήσουν και να συνεγείρουν Ευρωπαίους πολίτες και κοινωνία. Και για να γίνει αυτό η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αναδειχθεί σε σύστημα που μπορεί να συνεισφέρει στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη στον εικοστό πρώτο αιώνα. Με άλλα λόγια, να εμφανιστεί ως σύστημα για τη μεγιστοποίηση της «ευημερίας» εν ευρεία εννοία των Ευρωπαίων πολιτών, στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης, αντιμετώπισης των κινδύνων και απειλών που προκύπτουν από τις κλιματικές και περιβαλλοντικές αλλαγές, τη συμβολή της στην προώθηση πιο δίκαιης παγκόσμιας διακυβέρνησης και διαχείρισης των πλανητικών προβλημάτων. Η απόφαση του τελευταίου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την προστασία του κλίματος αποτελεί μια καλή αρχή προς την κατεύθυνση αυτή.

* Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.