H Σρεμπρένιτσα και το φάντασμα του φονταμενταλισμού

Δέκα χρόνια συμπληρώνονται φέτος, τον Ιούλιο, από τη σφαγή της Σρεμπρένιτσα. Τουλάχιστον επτά χιλιάδες Βόσνιοι μουσουλμάνοι σφαγιάστηκαν από τον σερβοβοσνιακό στρατό με εντολή των Μλάντιτς και Κάρατζιτς. Οι Μλάντιτς και Κάρατζιτς καταζητούνται, ενώ οι επιζήσαντες προσπαθούν ακόμα να αναγνωρίσουν τα πτώματα των αγαπημένων τους: έχουν αναγνωριστεί 338 από τους 5.000 σκελετούς που κείνται τυλιγμένοι σε σάκους στην κοντινή πόλη της Τούζλα. Οι μουσουλμάνοι πρόσφυγες που διώχτηκαν δεν θέλουν να επιστρέψουν στη Σρεμπρένιτσα και οι Σέρβοι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν την εγκαταλείπουν με την πρώτη ευκαιρία: ποιος μπορεί να ζήσει σε μια πόλη με τόσα πολλά φαντάσματα;

Ένα από τα μεγαλύτερα θύματα αυτού του πολέμου ήταν και το Ισλάμ της Βοσνίας, το πιο ανοιχτό και κοσμοπολίτικο Ισλάμ του κόσμου. Όπως γράφει η βοσνιακή εφημερίδα «Oslobodjenije», «η καταστροφή της βοσνιακής κοινωνίας και η εθνοκάθαρση ευνόησαν την ενίσχυση του θρησκευτικού εξτρεμισμού στους κόλπους των μουσουλμάνων της Βοσνίας». Οι «πολεμιστές του Αλλάχ» έκαναν αρχικώς την εμφάνισή τους προς το τέλος του πολέμου. Μετά πολλοί έφυγαν ή διώχτηκαν. ʼλλοι έμειναν όμως, και φαίνεται πως έχουν χαράξει μια μακρόπνοη στρατηγική επιδιώκοντας την «ταλιμπανοποίηση» της Βοσνίας.

Ο κύριος εκφραστής αυτού του ρεύματος είναι ο καθηγητής του Ισλαμικού Κολεγίου στο Σαράγεβο Τζελαμουντίν Λάτιτς (στενός φίλος του πρώην προέδρου Αλία Ιζετμπέκοβιτς), ο οποίος πριν από μερικές εβδομάδες μίλησε δημόσια για τη νέα «βοσνιακή πολιτιστική επανάσταση». H «επανάσταση» αυτή - που σημαίνει την «αναγέννηση του ισλαμικού και οθωμανικού πολιτισμού» - θα οδηγήσει στη δημιουργία ενός δυνατού ισλαμικού κράτους το οποίο δεν θα διέπεται από τις ευτελείς δυτικές αξίες του κοσμικού κράτους, ώστε οι μουσουλμάνοι της Βοσνίας «να μην τρέμουν πια από τα ξένα τανκς».

Ο Λάτιτς είναι ένας από τους ιδρυτές των Νέων Μουσουλμάνων, μιας οργάνωσης που ευαγγελίζεται την ανάκτηση της «αμαρτωλής Ευρώπης» από το Ισλάμ και συνεργάζεται στενά με τα δίκτυα των φονταμενταλιστών στον αραβικό κόσμο. Και η νέα δημόσια εμφάνισή του συμπίπτει με την ενίσχυση του ακραίου Ισλάμ, ειδικά ανάμεσα στους νέους. Στη Βοσνία, ακόμα και οι παρέες των νέων συγκροτούνται με θρησκευτικά κριτήρια. Πολλά τζαμιά έχουν μετατραπεί σε εργαστήρια για την παραγωγή ενός ριζοσπαστικού Ισλάμ με «αραβικά χαρακτηριστικά», που διαφέρει εντελώς από τις παραδόσεις του βαλκανικού Ισλάμ της Βοσνίας.

Την ίδια στιγμή, οι Βόσνιοι νιώθουν πως η Ευρώπη τούς έχει προ πολλού εγκαταλείψει. Την ώρα που η E.E. ετοιμάζεται να χαράξει μια νέα ευνοϊκή πολιτική βίζας απέναντι στη Ρωσία και την Κίνα, μήπως πρέπει να εξετάσει και τη δυνατότητα να διευκολύνει και τους Βόσνιους; Πριν να είναι πολύ αργά, και το φάντασμα του φονταμενταλισμού γίνει οριστικά Φαντομάς...