Το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι ;

Γιάννης Παπαθεοδώρου, Δημοσιευμένο: 2012-09-24

papatheodorouyan

Προσφάτως, και με αφορμή την «3η του Σεπτέμβρη», η κυριακάτικη «Αυγή» έκανε ένα ενδιαφέρον αφιέρωμα για το αν ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να γίνει το «νέο ΠΑΣΟΚ». Στο αφιέρωμα αυτό, νομίζω, θα πρέπει να προστεθεί - εκπρόθεσμα έστω - και το ιδεολογικό προφίλ του κόμματος έτσι όπως απορρέει από τις διάφορες (και συχνά αντιφατικές) δηλώσεις του κ. Τσίπρα στη ΔΕΘ. Γιατί αν μελετήσει κανείς προσεκτικά αυτές τις δηλώσεις θα καταλάβει πως ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θέλει να γίνει το «νέο ΠΑΣΟΚ» ∙ θέλει απλώς να γίνει ένα «παλαιό ΠΑΣΟΚ», και μάλιστα στην πιο αποκρουστική εκδοχή του. Στη συνέντευξη του στη ΔΕΘ, ο κ. Τσίπρας υποστήριξε ότι οι εκπαιδευτικοί του δημόσιου σχολείου μπορούν να κάνουν «μαύρα» ιδιαίτερα «έως ότου λάβουν αξιοπρεπείς μισθούς», ότι πριν παταχθεί το παράνομο εμπόριο του δρόμου «πρέπει να δούμε ποια κυκλώματα κρύβονται πίσω από το μικροπωλητή» και ότι το πρόβλημα δεν είναι οι αποδείξεις που δεν κόβουν οι ταβερνιάρηδες της Ύδρας αλλά το αφορολόγητο μεγάλο κεφάλαιο. «Αν δεν πιάνεις το μεγάλο ψάρι, γιατί το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι, λέει μια παροιμία» πρόσθεσε θυμόσοφα ο κ. Τσίπρας, «δεν μπορείς να ασχολείσαι με την ουρά».

Περιγράφοντας υπαρκτά προβλήματα οικονομικής εξαθλίωσης και ανορθολογικής φορολόγησης των μεσαίων και λαϊκών στρωμάτων, ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης έκανε ένα ενδιαφέρον νοηματικό και πολιτικό άλμα για να εντάξει στο κομματικό του ταμείο του ΣΥΡΙΖΑ μια ακόμη συνιστώσα : τη «συνιστώσα των φοροφυγάδων». Το άλμα αυτό συνίσταται όχι μόνο στην αποδοχή μιας «ελαστικής φορολογικής συνείδησης» ανάλογα με την ταξική διάρθρωση και ιεραρχική διανομή του πλούτου αλλά κυρίως στην ηθική νομιμοποίηση της φοροδιαφυγής στο όνομα μιας μελλοντικής «δικαιότερης κοινωνίας». Η αλήθεια είναι ότι οι αναλύσεις του δυτικού επιστημονικού μαρξισμού για τη σχέση της τάξης με τις κοινωνικές πρακτικές ποτέ δεν ήταν το «δυνατό χαρτί» του κ. Τσίπρα αλλά στη συνέντευξη αυτή είναι η πρώτη φορά που ο «χυδαίος μαρξισμός» αγκάλιασε τόσο σφιχτά τη «χυδαία παραοικονομία».

Μόλις πριν λίγες μέρες, άλλωστε, κυκλοφόρησε μια σχετική έρευνα που αναιρεί όλη τη θεωρία για την «εθνική προδοσία» του μεγάλου κεφαλαίου. Σύμφωνα με την έρευνα, λοιπόν, για το 2009, οι ελεύθεροι επαγγελματίες απέκρυψαν από την εφορία εισοδήματα ύψους 28 δισ. ευρώ, η φορολόγηση των οποίων θα απέφερε στο Δημόσιο έσοδα της τάξης των 11 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό θα ήταν, δηλαδή, περίπου το «απόλυτο ισοδύναμο» για τα επώδυνα μέτρα που αναμένεται να ψηφίσει η Βουλή τις επόμενες εβδομάδες. Και βέβαια, στην κορυφή της «μαύρης λίστας» βρίσκονται γιατροί, μηχανικοί, εκπαιδευτικοί, δικηγόροι, λογιστές, επαγγελματίες των μέσων μαζικής ενημέρωσης, ξενοδόχοι και εστιάτορες. Δεν ξέρω αν θα έπρεπε να τους κατατάξουμε στο «κεφάλι» ή στην «ουρά» του ψαριού που σερβίρει ο ΣΥΡΙΖΑ. Ξέρω πάντως πως η έκταση της φοροδιαφυγής στην Ελλάδα δεν έχει σχέση με το σχήμα που ανέπτυξε ο κ. Τσίπρας στη ΔΕΘ. Εδώ και αρκετά χρόνια, η παραοικονομία έχει λάβει το χαρακτήρα μιας ιδιάζουσας και γενικευμένης απορρύθμισης κάθε έννοιας του «δημόσιου συμφέροντος». Το αποτέλεσμα είναι γνωστό : οι θυσίες που επιβάλλει η κρίση κατανέμονται άδικα και άνισα σε όσους πλήττονται και είναι πλήρως ορατοί στο ελεγκτικό μάτι της εφορίας.

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, ερώτημα έγκειται στο γιατί ένα αριστερό κόμμα που θα όφειλε να έχει μέτωπο με τη φοροδιαφυγή σε όλες τις κλίμακές της φλερτάρει ανενδοίαστα με τους πρωταγωνιστές της. Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα της ιδεολογικής γραμμής του ΣΥΡΙΖΑ. Προσπαθώντας να απευθυνθεί στο ευρύτερο ακροατήριο που του όρισε η εκλογική δυναμική του, υποτιμά τις κλασικές αρχές όχι μόνο της ανανεωτικής αριστεράς αλλά και της ισονομικής συγκρότησης της δημοκρατικής δημόσιας σφαίρας. Αίφνης, από μείζον πολιτικό και κοινωνικό πρόβλημα, η φοροδιαφυγή γίνεται ένα «εργαλείο» αυτό-προστασίας και ατομικής οικονομικής ευελιξίας του πολίτη ∙ ένα πρόβλημα που θα λυθεί στο μέλλον, όταν «ως αριστεροί θα είμαστε αμείλικτοι». Στον ιδεολογικό του χάρτη του ΣΥΡΙΖΑ, τα πράγματα είναι απλά : από τη μια μεριά, τα «μεγάλα συμφέροντα που κερδοσκοπούν» και από την άλλη μεριά, οι μικροί και μεσαίοι που αναγκάζονται να φοροδιαφύγουν για να επιβιώσουν. Τι κι αν η πραγματικότητα δεν επιβεβαιώνει τη θεωρία ; Τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα.

Προφανώς κανείς δεν είναι τόσο αφελής που να πιστεύει πως το φορολογικό κυνήγι των μικρομεσαίων θα ήταν αυτή τη στιγμή η μαγική λύση. Σε μια οικονομία με απειλητική ύφεση και εκρηκτική ανεργία, η πάταξη της φοροδιαφυγής πρέπει να γίνεται με συνδυαστικά και πολλαπλά κριτήρια, από ποικίλες ζώνες της οικονομικής δραστηριότητας. Απαραίτητη προϋπόθεση ωστόσο είναι να διαμορφωθούν εκείνα τα κριτήρια που θα ανταποκρίνονται στον επαναπρασδιορισμό της φορολογίας ως βασικού πυλώνα του «κράτους δικαίου». Κολακεύοντας την «εξατομίκευση του κοινωνικού», ο ΣΥΡΙΖΑ αναλαμβάνει πράγματι να παίξει το ρόλο που έπαιξε το ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του ’80. Όχι μόνο γιατί η άρρητη επανάληψη του περίφημου συνθήματος «Τσοβόλα δώστα όλα» επιτείνει τον εξορκισμό της κρίσης αλλά κυρίως γιατί η συμβολική απομείωση του φορολογικού ελέγχου διαμορφώνει αξίες και ηθικοπολιτικές πεποιθήσεις που επηρεάζουν όλα τα επίπεδα της πολιτικής κουλτούρας των πολιτών. Καλές οι παροιμίες με τα ψάρια, - δε λέω - αλλά η κοινωνία που δοκιμάζεται δεν μπορεί να ανεχθεί αυτή την ώρα όσους ψαρεύουν σε θολά νερά.

Θέματα επικαιρότητας: Οικονομική κρίση

Φίλιππος Σαχινίδης

Προοδευτικές προτάσεις για την οικονομία σε συνθήκες permcrisis

Φίλιππος Σαχινίδης, 2022-11-21

H λέξη της χρονιάς για το 2022 σύμφωνα με το λεξικό Collins είναι...

Περισσότερα
Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Η αδιέξοδη οικονομική πολιτική θα φέρει λουκέτα και ανεργία

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2021-02-02

Η πανδημία του Covid19 άλλαξε ριζικά τα δεδομένα παγκοσμίως...

Περισσότερα
Γιάννης Βούλγαρης

Τι μαθαίνουμε από την τριπλή κρίση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2020-09-12

Λίγες ήταν ευτυχώς οι φορές που η μεταπολιτευτική Ελλάδα...

Περισσότερα

Εικόνα δύσβατης πορείας

Αντώνης Παπαγιαννίδης, 2020-06-25

Είναι αλήθεια πως στην Ελληνική πραγματικότητα συχνά υπάρχει...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Από τη χαμένη 10ετία, μην πάμε στη χαμένη γενιά

Κώστας Καλλίτσης, 2020-05-10

Η καταιγίδα έχει όνομα, λέγεται ανεργία. Και θα είναι σφοδρή....

Περισσότερα
Αντώνης Λιάκος

Πλοήγηση μέσω κρίσεων

Αντώνης Λιάκος, 2020-05-03

Η τωρινή κρίση της πανδημίας, και η οικονομική που σέρνει...

Περισσότερα

Μειώστε τους φόρους στους μισθωτούς

Αντώνης Καρακούσης, 2019-10-20

Η μακρόχρονη κρίση και το πλήθος των μέτρων, μνημονιακών...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Τα πρωτογενή πλεονάσματα πριν και τώρα

Κώστας Καλλίτσης, 2019-04-27

Το 2016 είχαμε δεσμευτεί να πετύχουμε πρωτογενές πλεόνασμα...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Σόσιαλ μίντια και φενάκες εν αφθονία

Παντελής Μπουκάλας, 2024-02-20

Από τον πλατωνικό «Φαίδρο» διδαχτήκαμε να είμαστε επιφυλακτικοί...

Γιατί υποχώρησε το κράτος δικαίου στην Ελλάδα;

Παύλος Ελευθεριάδης, 2024-02-17

Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 7ης Φεβρουαρίου...

Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Στροφή σε ένα νέο, υγιές παραγωγικό μοντέλο

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2024-02-15

Η κυβέρνηση της ΝΔ μετά τις εκλογές και το 41%, που το θεώρησε...

Δημοκρατική αφύπνιση

Λάμπρος Αθανάσιος Τσουκνίδας, 2024-02-11

Να που φτάσαμε να πρέπει να (ξανα)μάθουμε να κουβεντιάζουμε...

Γιώργος Σιακαντάρης

Μια συζήτηση: Αγαθούληδες ή πονηρούληδες;

Γιώργος Σιακαντάρης, 2024-02-11

Η προγραμματισμένη συζήτηση της Έφης Αχτσιόγλου, του Διονύση...

Εξωτερική πολιτική σε έναν απρόβλεπτο κόσμο

Λουκάς Τσούκαλης, 2024-02-10

Το παγκόσμιο οικοδόμημα στην εποχή της αμερικανικής παντοδυναμίας...

Ένας νέος αστερισμός;

Παύλος Τσίμας, 2024-02-10

Το βράδυ των εκλογών του 1981- αφηγείται ο Μίμης Ανδρουλάκης...

Πάνος Σκοτινιώτης

Ζητείται εναλλακτική

Πάνος Σκοτινιώτης, 2024-02-09

Σε λίγες ημέρες συμπληρώνονται 68 χρόνια από τις εκλογές...

Δημήτρης Χατζησωκράτης

120 ημέρες πριν τις ευρωεκλογές

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2024-02-09

Όλες οι δημοσκοπήσεις στο τέλος Ιανουαρίου καταγράφουν...

Τα τουρνικέ στο μουσείο της Μεταπολίτευσης

Αλέξης Παπαχελάς, 2024-02-04

Πριν από αρκετό καιρό, στην προηγούμενη θητεία του, ο πρωθυπουργός...

Αλήθειες και μύθοι για το πακέτο Μπλίνκεν

Βασίλης Νέδος, 2024-02-04

Δεν έχουν ακόμη συμπληρωθεί παρά λίγες ημέρες από τη στιγμή...

Συνταγή της καταστροφής

Σταύρος Αραχωβίτης, 2024-02-04

Αυτές τις μέρες οι αγρότες βρίσκονται σε ένα πρωτόγνωρο...

×
×