Περί σεβασμού

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, Η Εφημερίδα των Συντακτών, Δημοσιευμένο: 2015-10-10

Μερικές φορές, σημασία δεν έχει μόνο τι λέμε, αλλά και πώς το λέμε. Αυτό ακριβώς σκέφτηκα όταν διάβασα τις δηλώσεις του αρχιεπίσκοπου Αθηνών με στόχο την καθόλα εύλογη πρόθεση της Σίας Αναγνωστοπούλου να εκσυγχρονίσει τη διαδικασία που ακολουθείται όταν κάποιο παιδί θέλει να εξαιρεθεί από τη διδασκαλία των θρησκευτικών.

Το ότι η Εκκλησία αντέδρασε αρνητικά ήταν αναμενόμενο. Το αντίθετο θα αποτελούσε έκπληξη.

Οπως όλες οι οργανωμένες ομάδες συμφερόντων –προσπαθώ να αποφύγω τη λέξη «συντεχνίες»– βγάζουν νύχια για να υπερασπιστούν τα κεκτημένα τους όταν αντιληφθούν ότι απειλούνται, έτσι και στη συγκεκριμένη περίπτωση έχω την αίσθηση ότι η κίνηση της αναπληρώτριας υπουργού Παιδείας έδωσε την ευκαιρία στην Ιερά Σύνοδο να στείλει στον ΣΥΡΙΖΑ το μήνυμα ότι τα σχέδιά του, τα οποία περιλαμβάνουν πολύ πιο σημαντικά μέτρα, π.χ. τη φορολόγηση της εκκλησιαστικής περιουσίας και πάνω απ’ όλα τον διαχωρισμό επιτέλους Εκκλησίας-κράτους, δεν θα περάσουν, γιατί στους ποικιλοτρόπως πληγέντες και αντιστεκόμενους θα προστεθούν και οι παπάδες. Κοντολογίς ήταν μια προειδοποιητική βολή.

Αν αυτό θεωρηθεί προβλέψιμο, εκείνο που ξάφνιασε ήταν ο τρόπος της αντίδρασης. Και ξάφνιασε δυσάρεστα επειδή ο νυν προκαθήμενος έχει εσκεμμένα διαφοροποιηθεί από τον προκάτοχό του.

Αντί όμως να προβάλει συγκεκριμένες και κυρίως σοβαρές ενστάσεις κατά του μέτρου –τα περί συνταγματικά κατοχυρωμένου «ελληνοχριστιανικού» χαρακτήρα της παιδείας δεν εμπίπτουν σ’ αυτή την κατηγορία και μάλιστα θυμίζουν άλλες, ζοφερές εποχές– επέλεξε να το χαρακτηρίσει «ανοησίες» και ακόμα χειρότερα να το αποδώσει σε «κάποια κυρία».

Στις συζητήσεις περί Εκκλησίας, όλοι, ακόμα κι εκείνοι που δεν θρησκεύονται, συμφωνούν σε ένα πράγμα: ότι παρά τις διαφωνίες οι δύο πλευρές θα πρέπει να επιδεικνύουν προς αλλήλους τον προσήκοντα σεβασμό.

Αυτόν τον σεβασμό λοιπόν, τον οποίο η Εκκλησία δεν χάνει την ευκαιρία να μας υπενθυμίζει ότι οφείλουμε να της δείξουμε, αρνείται να τον ανταποδώσει.

Γιατί η «κάποια κυρία» έχει ονοματεπώνυμο, λέγεται Σία Αναγνωστοπούλου και είναι, πρωτίστως, υπουργός εκλεγμένης από τον ελληνικό λαό κυβέρνησης.

Οχι από την Ιερά Σύνοδο, μέλος της οποίας τυγχάνει και ο Αμβρόσιος Καλαβρύτων, πάλαι ποτέ υπεύθυνος για το ελληνοχριστανικό ήθος των ανδρών της Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής.

Θέλω να πω ότι αυτή η φρασεολογία, όχι μόνο προδίδει μια βαθιά περιφρόνηση για το πολίτευμα της χώρας, αλλά αρνείται έμμεσα να αποδεχθεί τη θεμελιώδη έννοια του πολίτη που αποτελεί τη δυνητική προϋπόθεση για μια σύγχρονη δημοκρατική πολιτεία.

Και η οποία έννοια δεν έχει καμία, μα καμία σχέση με την ιδιότητα του ελληνορθόδοξου πιστού. Αυτό κι αν είναι κατοχυρωμένο από το Σύνταγμα!

Οι Ελληνες πολίτες μπορούν να πιστεύουν ή να μην πιστεύουν ό,τι θέλουν.

Μπορούν να είναι από μουσουλμάνοι και βουδιστές, μέχρι άθεοι. Και κανείς δεν δικαιούται να ισχυριστεί ή να υπαινιχθεί ότι η μη συμμετοχή τους στο «ελληνορθόδοξο πλήρωμα» τους κάνει υποδεέστερους κατά κάποιο τρόπο, εφόσον τους λείπει το «χριστιανικό» από το «ελληνοχριστιανικό».

‘Η για να το πούμε αλλιώς, η έννοια του ατομικού υποκειμένου στη σύγχρονη κοινωνία δεν ορίζεται με κριτήρια θρησκευτικά, όπως ίσχυε κάποτε τον Μεσαίωνα και σήμερα στο Ιράν.

Για να είμαστε ακριβοδίκαιοι πάντως, θα πρέπει να αποδώσουμε ευθύνες και στους πολιτικούς, ή μάλλον σε κάποιους πολιτικούς που έδωσαν δικαιώματα στην Εκκλησία.

Εννοώ εκείνους που συνηθίζουν να κάνουν δηλώσεις με φόντο ένα εικονοστάσι, αναφέρομαι επίσης σε διάφορα περιστατικά, όπως την επιμονή βουλευτή να καταθέσει εικόνα της Παναγίας στα πρακτικά της Βουλής και υπενθυμίζω το αίτημα του Αλέξη Τσίπρα, δεδηλωμένου άθεου, να μείνει μόνος με μια εικόνα στο Αγιον Ορος. (Τι περίμενε να συμβεί; Ή πιο κυνικά, ποιον κορόιδευε;)

Και μια αποκαλυπτική σύγκριση: στην Ιταλία, μια χώρα πολύ πιο θρησκευόμενη από την Ελλάδα, ουδέποτε είδα πολιτικό να στήνεται μπροστά σε εικόνες για να κάνει δηλώσεις στην τηλεόραση.

Φαίνεται ότι στη γαλανή πατρίδα μας κυριαρχεί ακόμη το λανσαρισμένο από τον Π. Ψωμιάδη λαϊφστάιλ, τότε που όλοι ήθελαν να τρώνε αστακομακαρονάδες και οι επώνυμοι είχαν απαραίτητο αξεσουάρ τον πνευματικό τους.

Το τι θα συμβεί τελικά με την εξαίρεση των μαθητών από τα θρησκευτικά θα το δούμε εν καιρώ.

Από τη μια μεριά, είναι προφανές ότι η προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι να μην ανοίξει επιπλέον μέτωπα, τώρα που τα σκληρότατα μέτρα θα πλήξουν τους πάντες.

Από την άλλη μεριά όμως, υπάρχει και η άποψη ότι μέτρα όπως η φορολόγηση της εκκλησιαστικής περιουσίας ή ο διαχωρισμός Εκκλησίας-κράτους δεν αφορούν τους δανειστές και συνεπώς ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να περάσει κάποιες μεταρρυθμίσεις σχετικά με την Εκκλησία, οι οποίες, αν ευσταθούν οι δημοσκοπήσεις, βρίσκουν σύμφωνους τους περισσότερους Ελληνες. Θα ήταν κάτι σαν ιδεολογικά ισοδύναμα.

Δύσκολη εξίσωση. Αλλά μπορείτε να φανταστείτε κάτι εύκολο που καλείται να πράξει η κυβέρνηση;

Θέματα επικαιρότητας: Σχέσεις εκκλησίας και κράτους

Γιώργος Σιακαντάρης

Πραγματικότητα και πίστη

Γιώργος Σιακαντάρης, 2017-04-15

Σε περιόδους θρησκευτικών εορτών, ιδιαίτερα το Πάσχα, πιστοί...

Περισσότερα

Michael Schmidt-Salomon: Η θρησκευτική ελευθερία δεν είναι λευκή επιταγή

2016-12-31

Ο Michael Schmidt-Salomon, φιλόσοφος και κριτικός της θρησκείας μιλά...

Περισσότερα
Γιώργος Γιαννουλόπουλος

Ο Διαφωτισμός που ακόμα περιμένουμε

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, 2016-11-19

Ενα από τα θέματα που έχει ανοίξει η κυβέρνηση είναι και...

Περισσότερα

Ένας αρχιεπίσκοπος που απογοήτευσε

Μιχάλης Κυριακίδης, 2016-11-03

Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε...

Περισσότερα

ΔΗΜΑΡ: ΑΝΑΓΚΑΙΟΣ Ο ΧΩΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ – ΚΡΑΤΟΥΣ

2016-11-02

Η χθεσινή(01/11/2016) συνέντευξη του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου...

Περισσότερα
Στέργιος Καλπάκης

Θρησκευτικά: Άλλη μια ήττα του εκσυγχρονισμού στην εκπαίδευση

Στέργιος Καλπάκης, 2016-10-08

Η υποχώρηση της κυβέρνησης, από τη θέση για αναβάθμιση των...

Περισσότερα

Δημήτρης Χατζησωκράτης: Η χώρα μας δεν πρέπει να ξαναζήσει την εποχή Χριστόδουλου

2016-10-06

Μιλώντας  στο Πρώτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ(εκπομπή Γεωργίου...

Περισσότερα
Θόδωρος Μαργαρίτης

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ

Θόδωρος Μαργαρίτης, 2016-09-28

Ήταν το 2000 όταν στελέχη κυρίως από την ανανεωτική πτέρυγα...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Εγκλήματα διαρκείας στη Ράφα

2024-05-29

Τραγικό λάθος ο κυριακάτικος βομβαρδισμόςκαταυλισμού...

Στέργιος Καλπάκης

Τα πολλά πρόσωπα της υποκρισίας και της ανευθυνότητας

Στέργιος Καλπάκης, 2024-05-25

Άλλοτε πολέμιοι της Συμφωνίας, σήμερα ομνύουν στην τήρησή...

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Σωτήρης Βαλντέν

Η Βόρεια Μακεδονία και τα όρια της πολιτικής της ισχύος

Σωτήρης Βαλντέν, 2024-05-26

Εν μέσω πολλαπλών διεθνών και περιφερειακών κρίσεων, μερικές...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

Θόδωρος Τσίκας

Το καλό κλίμα είναι θετικό, αλλά χρειάζεται και επίλυση

Θόδωρος Τσίκας, 2024-05-13

Η συνάντηση Ερντογάν-Μητσοτάκη στην Άγκυρα πήγε θετικά,...

Είναι επείγουσα ανάγκη να υπερασπιστούμε την Συμφωνία των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-05

Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να υπερασπιστούμε την Συμφωνία...

Γιάννης Βούλγαρης

Μια επέτειος για 70+ ή μια υπόμνηση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2024-04-20

...Στις ιστορικά σημαδιακές μέρες όπως η αυριανή, επαναλαμβάνουμε...

Ο ιπτάμενος δίσκος

Παύλος Τσίμας, 2024-05-18

Τι είναι η μεταπολίτευση; Μια εορταστική στιγμή, εκείνο...

Γιατί ανεβαίνει η ακροδεξιά;

Παύλος Τσίμας, 2024-04-27

Που είναι πιθανότερο να συναντήσει κανείς μετανάστες στον...

Όχι κύριε Νετανιάχου

Όχι κύριε Νετανιάχου

2024-04-26

Ο γερουσιαστής και ακτιβιστής Μπέρνι Σάντερς, (την ώρα που...

Τα τανκς με τα γαρίφαλα

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-26

Πριν από πενήντα χρόνια η Λισαβόνα μόλις ξυπνούσε και όσοι...

×
×