«Aπό τα ... μπετά στα μυαλά...»

H ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ (E.E.), παρά τα εσωτερικά της προβλήματα και τις διχογνωμίες, εμφανίζεται και πάλι ως ιδιαίτερα γενναιόδωρη προς την Ελλάδα, αφού για τη νέα περίοδο προϋπολογισμού (2007-2013) θα χορηγήσει στη χώρα, από τα διαρθρωτικά ταμεία, με τη μορφή των μεταβιβάσεων, το σημαντικό ποσό των 20,1 δισ. ευρώ. Έτσι θα μπορέσει να υπάρξει ένα ακόμη (το τέταρτο) Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης (ΚΠΣ) για την ανάπτυξη της χώρας. Το κεντρικό ερώτημα, επομένως, που τίθεται είναι πώς θα διατεθούν οι σημαντικοί αυτοί πόροι. Σε ποιες κεντρικές αναπτυξιακές προτεραιότητες θα επενδυθούν. Τα τρία ΚΠΣ από το 1988 και μέχρι σήμερα έχουν ουσιαστικά αφιερωθεί σε βασικά έργα υποδομής (δρόμοι, αεροδρόμια, λιμάνια, Μετρό, γέφυρες κ.λπ.). Επενδύθηκαν, με άλλα λόγια, στα... μπετά που είχε βεβαίως ανάγκη η χώρα. Και παρά τα προβλήματα απορρόφησης που καταγράφονται (ιδιαίτερα για το τρέχον Γ’ ΚΠΣ), είναι γεγονός ότι χάρις στα προγράμματα και τους πόρους αυτούς η Ελλάδα άλλαξε όψη. Έγινε μια σύγχρονη χώρα. Απέκτησε σύγχρονες υποδομές. Ελλείμματα υποδομών εξακολουθούν βεβαίως να υπάρχουν αλλά οι βασικές ανάγκες έχουν ικανοποιηθεί ή βρίσκονται στη διαδικασία ικανοποίησης. Επομένως ήλθε η στιγμή να εγκαταλείψουμε τα μπετά και να περάσουμε στα... μυαλά. Να περάσουμε δηλαδή από τις επενδύσεις στις υποδομές στις επενδύσεις σε παιδεία, έρευνα, τεχνολογία, επιστήμη, «ανθρώπινο κεφάλαιο» γενικά. Το μέλλον της Ελλάδας βρίσκεται στην «κοινωνία και οικονομία της γνώσης». Για να γίνει όμως αυτό, θα πρέπει να υπάρξει ριζική αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήματος, κυρίως σε πανεπιστημιακό επίπεδο. Δυστυχώς το Πανεπιστήμιο στη σημερινή Ελλάδα τείνει (με ελάχιστες εξαιρέσεις) να καταστεί ένας εκ των πλέον συντηρητικών θεσμών που επίμονα αρνείται την αλλαγή. Καιρός για τομές. Αλλά και καιρός να διοχετευθούν στο Πανεπιστήμιο και γενικότερα στον χώρο της εκπαίδευσης - έρευνας - τεχνολογίας οι πόροι που θα επιτρέψουν στη χώρα να αποκτήσει τις προϋποθέσεις («οικονομία της γνώσης») για να σταθεί στο σκληρότερο ανταγωνιστικό παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Άλλη προοπτική δεν υπάρχει. Οι περιπτώσεις της Φινλανδίας και της Ιρλανδίας δείχνουν τον δρόμο που θα πρέπει να ακολουθήσουμε...

Ο Π.K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.