Έκτακτο δελτίο κακοκαιρίας στην Κύπρο...

Η πρωτοβουλία ανακίνησης του Κυπριακού εκ μέρους της Τουρκίας, αποδεικνύεται η κορυφή του παγόβουνου στο οποίο, κινδυνεύει να προσκρούσει η κυπριακή κυβέρνηση. Ο "δεκάλογος" που παρουσίασε την περασμένη Τρίτη ο Αμπντουλλάχ Γκιούλ, πράγματι (όπως είπε ο κ. Π. Μολυβιάτης) περιείχε τις ίδιες προτάσεις που είχαν υποβληθεί από την τουρκική πλευρά στις 30 Μαϊου 2005. Πλην όμως τότε, τις είχε απορρίψει ο Ραούφ Ντενκτάς και η διεθνής κοινότητα είχε κρίνει επισφαλή την πρωτοβουλία και δεν είχε προσφέρει την υποστήριξή της.

Τώρα, οι συνθήκες είναι διαφορετικές. Συγκεκριμένα, ο \Ταγίπ Ερντογάν\ στις αρχές Ιανουαρίου διαβουλεύθηκε με τους αρχιστρατήγους, στα μέσα Ιανουαρίου διαβουλεύθηκε με τον \Μεχμέτ Αλί Ταλάτ\ και ταυτοχρόνως ήταν σε ανοιχτή γραμμή με τη Βρετανία, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τις ΗΠΑ και τον \Κόφι Ανάν\. Ο συγχρονισμός αυτών των ενεργειών ήταν αριστοτεχνικός και στην παρούσα συγκυρία απεδείχθη παραγωγικός. Ο Κόφι Ανάν σε επιστολή του προς τον \Πρόεδρο Παπαδόπουλο\ έκανε γνωστό ότι προτίθεται να διορίσει απεσταλμένο του για το Κυπριακό, τον Μάιο. Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών σχεδίασε περιοδεία του στην Κύπρο, Τουρκία κι Ελλάδα, η \Κοντολίζα Ράις\ σχεδιάζει επίσης να επισκεφθεί την Άγκυρα στα τέλη Γενάρη, όπως επίσης στην τουρκική πρωτεύουσα αναμένονται οι υπουργοί Εξωτερικών της Γερμανίας και της Γαλλίας, ενώ τέλος ο Τ. Ερντογάν συναντήθηκε με τον Κόφι Ανάν στο Νταβός. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών ανακοίνωσε εξάλλου την πρωτοβουλία του μεσούσης της περιοδείας Στρο στην περιοχή κι ενώ έχει διαμορφωθεί ένα θετικό κλίμα μετά από την παύση της δικαστικής δίωξης του \Ορχάν Παμούκ\ και λίγες μέρες πριν συζητηθεί το θέμα της Κύπρου στην Ευρωβουλή. Ως αποτέλεσμα αυτής της δραστηριότητας, μόλις ο \Αμπ. Γκιούλ\ ανακοίνωσε το "σχέδιο δράσης", τα Ηνωμένα Έθνη, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Βρετανία και οι Ομάδες των Σοσιαλιστών και των Φιλελευθέρων στην ευρωβουλή "καλωσόρισαν" την τουρκική πρωτοβουλία. Το "ξαναζεσταμένο πιλάφι" (όπως απαξιωτικά χαρακτήρισαν το τουρκικό σχέδιο δράσης στην Κύπρο) απέκτησε συνεπώς ουσία και αξία και κινδυνεύει να μετεξελιχθεί σε καυτή πατάτα για τη Λευκωσία.

Οι λόγοι της τουρκικής πρότασης

Στην κίνηση αυτή κατέληξε η τουρκική κυβέρνηση για να αντιμετωπίσει δύο ειδών προβλήματα - την υποστήριξη της ενταξιακής της διαδικασίας και την αναμόρφωση των συσχετισμών στο πεδίο του Συμβουλίου Ασφαλείας. Αναλυτικότερα, σε ό,τι αφορά την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας, στην παρούσα συγκυρία έχει ολοκληρωθεί η αποτύπωση της τουρκικής νομοθεσίας (screening) στα θέματα της παιδείας, έρευνας, επιστήμης και πολιτισμού και έπεται η σύγκληση της Διακυβερνητικής, προκειμένου ομόφωνα να αποφασισθεί από τους 25 η έναρξη της διαπραγμάτευσης επί των ιδίων θεμάτων. Υπό το βάρος της εκκρεμότητας στην εφαρμογή του Πρωτοκόλλου όμως, η τουρκική κυβέρνηση αντιλαμβανόταν ότι η περιρρέουσα ατμόσφαιρα ήταν δυσμενής και άρα, ήταν ορατός ο κίνδυνος αναστολής της ενταξιακής πορείας. Με το σχέδιο λοιπόν που επεξεργάστηκε η Άγκυρα, ήρθε σε επαφή με τη Βρετανία και τον αρμόδιο επίτροπο \Όλι Ρεν\ επιδιώκοντας να δημιουργήσει μια θετική δυναμική στην υποψηφιότητά της.

Στο πεδίο του ΟΗΕ, η Άγκυρα με την πρωτοβουλία της επεδίωξε να κεφαλαιοποιήσει τα κέρδη της από τη στάση που επέδειξε στο σχέδιο Ανάν. Συγκεκριμένα, η τουρκική κυβέρνηση διαπίστωσε πως παρά την αλλαγή πλεύσης της στην περίοδο της Λουκέρνης, η σχετική έκθεση του γενικού γραμματέα ουδέποτε υπεβλήθη στο Συμβούλιο Ασφαλείας - λόγω του ρωσικού βέτο και της απροθυμίας της Βρετανίας, Γαλλίας και Κίνας. Πριν λοιπόν εκφυλισθεί πλήρως εκείνη η προσπάθεια, η τουρκική κυβέρνηση θέλησε να ενεργοποιήσει τους μηχανισμούς του ΟΗΕ αναπτύσσοντας εκ παραλλήλου μιαν έντονη διπλωματική δραστηριότητα προς τα Μόνιμα Μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Νευρική η Λευκωσία

Η κυπριακή κυβέρνηση αντιστοίχως, από τις 29 Δεκεμβρίου (που παρέλαβε την επιστολή Ανάν περί του διορισμού απεσταλμένου του στην Κύπρο) βρίσκεται σε καθεστώς μέγιστης ανησυχίας. Για τον λόγο αυτό ο Πρόεδρος Παπαδόπουλος έσπευσε να συναντηθεί με τον \Βλ. Πούτιν\ την περασμένη βδομάδα στη Μόσχα, για τον λόγο αυτό αρνήθηκε να δει τον Τζακ Στρο και για τον λόγο αυτό έστειλε τον πρέσβη \Τ. Τζωννή\ στην Αθήνα - να διαβουλευθεί με τον \Π. Μολυβιάτη\ πριν από τη συνάντηση του \Κ. Καραμανλή\ με τον \Τζακ Στρο\. Τα περιθώρια χειρισμών της είναι πλέον πολύ στενά και αν παραμείνει στην πεπατημένη, θα οδηγηθεί σε μια κορύφωση της αδιαλλαξίας - με άλλα λόγια σε ένα τυφλό αδιέξοδο. Προς το παρόν, η Λευκωσία αντιδρά νευρικά - απειλεί τη Βρετανία με προσφυγή στη Χάγη για το καθεστώς των βάσεων, γνωστοποιεί στη διεθνή κοινότητα πως όποιος θέλει να συναντηθεί με Τουρκοκύπριο πολιτικό θα μπορεί να το κάνει σε χώρο ξενοδοχείου, καφετέριας ή ταβέρνας, αρνείται να δεχθεί τον Ούγγρο βουλευτή-εισηγητή της έκθεσης για την Κύπρο στο Συμβούλιο της Ευρώπης, στελέχη της συγκυβέρνησης συμμετέχουν στη διαδήλωση διαμαρτυρίας κατά του Τζακ Στρο (με αφίσες όπου ο Βρετανός αξιωματούχος εμφανίζεται με φέσι) και εκούσα-άκουσα "χαιρετίζει" την επιστολή Ανάν, δεδομένου ότι "ο Πρόεδρος Παπαδόπουλος κατ’ επανάληψη είχε καλέσει τον Κόφι Ανάν να μην απογοητευτεί από την Τουρκία και τον Ταλάτ" όπως είπε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος \Γ. Λιλλήκας\ - ο "χαιρετισμός" όμως ήταν τόσο ξυνός, ώστε από την ...ικανοποίησή της η Λευκωσία έκρυψε στα συρτάρια της την επιστολή και την ανακοίνωσε ένα μήνα αργότερα, όταν πλέον είχε διαρρεύσει η σχετική πληροφορία στα ΜΜΕ...

Η κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη και η προεκλογική περίοδος την οποία διανύει η Κύπρος, είναι κακός σύμβουλος. ΄Η μήπως, τελικά είναι "καλός" σύμβουλος - μήπως δηλαδή ήρθε η ώρα να πέσουν οι μάσκες της πολιτικής υποκρισίας, να ειπωθούν τα πράγματα με το όνομά τους, να εξυγιανθεί ο πολιτικός διάλογος και να ταρακουνηθεί η πολιτική σκέψη στην Κύπρο; Μήπως;