Α. Με τον ν. 4555/2018 καθιερώθηκε, για πρώτη φορά στην περίοδο της μεταπολίτευσης, καθεστώς γνησίως αναλογικής αντιπροσώπευσης στον χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, και μάλιστα χωρίς κατώφλι για την συμμετοχή των συνδυασμών στην κατανομή των εδρών. Η σημαντική αυτή θεσμική αλλαγή δημιούργησε νέα δεδομένα, χωρίς όμως να αποτελέσει συνολικά «αλλαγή παραδείγματος» σε σχέση με τα έως τότε ισχύσαντα. Πράγματι, το νέο σύστημα, που είναι γνωστό και ως σύστημα «απλής αναλογικής των υπολοίπων», ναι μεν εναρμονίσθηκε πλήρως με την συνταγματική αρχή της ισότητας-ισοδυναμίας της ψήφου, ως προς την ανάδειξη των Συμβουλίων, πλην όμως συνυπολόγισε, σε κάποιον βαθμό, και τον έντονο προβληματισμό που αναπτύχθηκε ως προς τις συνέπειες μιας τέτοιας επιλογής στο πεδίο της «διοικητικής αποτελεσματικότητας» (η οποία μπορεί, κατά την –όχι πάντοτε επιτυχή– νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, να θεωρηθεί συνταγματικά θεμιτός λόγος για την μέχρις ενός ορίου σχετικοποίηση της αρχής της ισοδυναμίας της ψήφου).

Η έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, για το δ΄ τρίμηνο 2019, περιέχει δύο πολύ χρήσιμες εκτιμήσεις.

Η πρώτη αφορά την αύξηση του κατώτατου μισθού, που έγινε τον Ιανουάριο 2019, και συνοδεύτηκε από ανησυχίες για ενδεχόμενη αρνητική επίπτωση στην απασχόληση. Οι ανησυχίες δεν δικαιώθηκαν. Η αύξηση του κατώτατου μισθού είχε περιορισμένη επίδραση στους υπόλοιπους μισθούς. Ενδεικτικό: ο δείκτης μισθολογικού κόστους, που επί επτά συνεχή τρίμηνα αυξανόταν έως τότε, πρώτη φορά μειώθηκε το γ΄ τρίμηνο 2019. Αυτή η διαπίστωση –σημειώνεται–, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη αύξηση της απασχόλησης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ενόψει των διαπραγματεύσεων για τη νέα αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού. Με άλλα λόγια, ας μη ρίχνονται αδίκως όλα τα βάρη στον τελευταίο τροχό της αμάξης...

Μέσα σε εφτά μόλις μήνες ζήσαμε, είδαμε, μάθαμε τι σημαίνει κυβέρνηση Μητσοτάκη. Τα βίντεο που παρακολουθήσαμε είναι ένα μικρό μόνο δείγμα του κυνισμού και της ανικανότητας των αρίστων που ανέλαβαν την εξουσία, στηριγμένοι στην απάτη. Συσπείρωσαν μια πανστρατιά συντηρητικών και καθεστωτικών δυνάμεων για να ανακτήσουν τον έλεγχο της διακυβέρνησης της χώρας.

Πέτυχαν μια προσωρινή νίκη απέναντι στην Αριστερά, απέναντι στην αλήθεια, απέναντι στην πρόοδο. Όμως από τότε καθημερινά χάνουν τη μάχη της καθημερινής ζωής. Γιατί δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που γέννησε η κρίση, παρά μονάχα να ευνοήσουν συμφέροντα. Γιατί δεν είναι σε θέση να συνεχίσουν τη προσπάθεια ανάταξης του εθνικού κύρους και της αξιοπρέπειας της χώρας. Και μας ξαναγυρίζουν με μεγάλη ταχύτητα πίσω, στις αιτίες που μας οδήγησαν στη χρεοκοπία.

Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας το 40 % των Ελλήνων θεωρεί θετική , σχεδόν θετική ή ουδέτερη την εξόντωση των 56.000 Ελλήνων Εβραίων στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής .Θα υποθέσω αυθαίρετα ότι η έρευνα δεν είναι ακριβής , αποκλίνει απο τα πραγματικά αισθήματα των πολιτών .Θα περιορίσω το ποσοστό στο 30% .

Λέγω ευθέως ότι αυτό το 30% δεν είναι και δεν μπορεί να είναι στο ορατό μέλλον μέρος του ακροατηρίου ,ως προς το προσφυγικό-μεταναστευτικό , στο οποίο θέλει να απευθύνεται ο ΣΥΡΙΖΑ , η Προοδευτική Συμμαχία , η κεντροαριστερά , η φιλελεύθερη , δημοκρατική κεντροδεξιά . Αυτό το 30 % είναι αδύνατο να παρακολουθήσει σήμερα οποιαδήποτε ορθολογική και σύμφωνη με την ανθρωπιά και την δικαιοσύνη διαχείριση του προβλήματος .Διακατέχεται από μή αντιστρέψιμη ξενοφοβία , αγιάτρευτο ρατσισμό και ακαταμάχητο εγωισμό . Και προσοχή , αυτό το 30% δεν εδρεύει στα νησιά του Αν. Αιγαίου, στα Διαβατά ή στα Βρασνά .

Δεν χρειάζεται να γίνει κανείς αναρχικός για να αντιληφθεί ότι η κυβέρνηση είναι μια μορφή εξουσίας. Και σε δημοκρατικά καθεστώτα την εξουσία αυτή δικαιούται να την ασκεί το κόμμα που διαθέτει την πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο. Σύμφωνα με το Σύνταγμα όμως, υπάρχουν και άλλες εξουσίες, όπως η νομοθετική και η δικαστική, οι οποίες με βάση την αρχή της διάκρισης των εξουσιών δεν υπόκεινται στον κυβερνητικό έλεγχο. Είναι δηλαδή ανεξάρτητες. Αυτό το γνωρίζουν οι πρωτοετείς της Νομικής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των ελληνικών αρχών αλλά και της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, οι προερχόμενοι από το Αφγανιστάν είναι περίπου το 30%. Αρα ήδη οι προερχόμενοι από εμπόλεμες ζώνες ξεπερνούν το 50% ● Εάν δεν επιδειχτεί αλληλεγγύη από άλλες περιοχές της χώρας μας προς τα νησιά, πώς θα ζητήσουμε να επιδειχτεί αλληλεγγύη από άλλες χώρες προς την Ελλάδα, ώστε να δεχτούν κι εκείνες κάποιους πρόσφυγες;

Η διαδικασία μετασχηματισμού του ΣΥΡΙΖΑ - Προοδευτική Συμμαχία σʼ ένα σύγχρονο και μαζικό κόμμα της αριστερής προοδευτικής παράταξης προϋποθέτει συγκεκριμένες απαντήσεις σε τρία βασικά ερωτήματα: Τι κάναμε; Τι θέλουμε να κάνουμε; Τι κόμμα θέλουμε να είμαστε; Με άλλα λόγια, αποτίμηση της κυβερνητικής εμπειρίας, προγραμματικές θέσεις για το αύριο, μοντέλο κόμματος. Ερωτήματα που ναι μεν συνδέονται μεταξύ τους, αλλά και το καθένα έχει την αυτονομία του στη συζήτηση που γίνεται, διαφορετικά χαρακτηριστικά και βαρύτητα. Ειδικά, όταν στη διακυβέρνηση της χώρας βρίσκεται πλέον η ΝΔ με μια νεοφιλελεύθερη και υπερσυντηρητική ατζέντα. Οπότε, το περιεχόμενο της συζήτησης και οι απαντήσεις που θα δώσουμε θα πρέπει να υπηρετούν τον στόχο μας για μια νέα προοδευτική κοινωνική και πολιτική πλειοψηφία.

Μια οικονομία μεγεθύνεται με δύο τρόπους: Με την αύξηση του εργατικού δυναμικού και την αύξηση της παραγωγικότητας. Οσον αφορά το πρώτο, οι δημογραφικές εξελίξεις στη χώρα είναι αρνητικές, ο πληθυσμός γενικά και ιδιαίτερα όσοι θα είναι σε ηλικίες εργασίας, μειώνονται.

Εφόσον δεν αναστραφεί ριζικά αυτή η τάση, οικονομική μεγέθυνση μπορεί να προέλθει μόνο από την άνοδο της παραγωγικότητας. Η οποία είναι συνάρτηση (α) επενδύσεων σε σύγχρονες τεχνολογίες, (β) επαρκούς καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού που θα αξιοποιήσει αυτές τις επενδύσεις αποδοτικά.

Δημοσιεύτηκε πρόσφατα στην «Εφημερίδα των Συντακτών» ένα άρθρο του Χρήστου Λάσκου με τίτλο «ΣΥΡΙΖΑ: δυο-τρία πράγματα που ξέρω γι’ αυτό», το οποίο και διάβασα με τη δέουσα προσοχή, όπως πάντα. Για όσους δεν έτυχε να το πάρει το μάτι τους, το θέμα ήταν οι κινήσεις και οι συζητήσεις μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ εν όψει του συνεδρίου που θα καθορίσει την πολιτική φυσιογνωμία του κόμματος.

Η πρόθεσή μου όμως δεν είναι να συμβάλω στη συζήτηση. Γιατί αυτό που κίνησε την προσοχή μου ήταν η εξής φράση που αφορά την Αριστερά γενικότερα και όχι μόνο τον ΣΥΡΙΖΑ: «Δεν θεωρώ στην αριστερή πολιτική ως κριτήριο “αλήθειας” την “επιτυχία”».

Μπήκαμε στο 2020 με την αίσθηση ότι αφήνουμε πίσω τη δεκαετία της κρίσης. Καιρός του αναστοχασμού. Τι απομένει σήμερα από όλα εκείνα; Μεταξύ άλλων, το βαθύ ίχνος πάνω σε μια ολόκληρη γενιά, των συνομηλίκων 30άρηδων-40άρηδων, που όπως γράφει στο πρόσφατο μυθιστόρημά του ένας από εμάς: «Νομίζαμε πως ήμασταν ήρωες από ταινία του Γούντι Αλεν ή της Σούζαν Μπίερ – ποτέ του Κεν Λόουτς» (Ιάκωβος Ανυφαντάκης, «Κάποιοι άλλοι», Πατάκης, 2019).

Μια γενιά που έφτασε στην παραγωγική της ηλικία σε συνθήκες που της επέτρεπαν να φαντάζεται το μέλλον σαν κάτι σουρεάλ και ανάλαφρο, γεμάτο τζαζ και βιβλία, μικρονευρώσεις, φλερτ και συναναστροφές με φοβερά ενδιαφέροντες ανθρώπους. Και αίφνης, έπεσε πάνω της το «πραγματικό»: η απωθημένη πιθανότητα ότι η ζωή μπορεί να μοιάζει και με ταινία του Λόουτς, με όλους τους πολύ πεζούς, πολύ υλικούς καταναγκασμούς της.

Στην ταινία του Γιώργου Τζαβέλλα «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα», υπάρχει μια σκηνή όπου ο Σταύρος Ξενίδης –υποδύεται τον απόστρατο συνταγματάρχη– λέει σε τόνο επιτακτικό: «Εγώ είμαι στρατιωτικός και τα λέω τσεκουράτα». Βεβαίως ο «τσεκουράτος» βάζει την ουρά στα σκέλια και αποσύρεται ταπεινωμένος όταν η σύζυγός του (Λίλη Παπαγιάννη) τον επαναφέρει στην τάξη: «Τις αγριάδες σου στους νεοσύλλεκτους, όχι σε μένα, Μπούλη. Και όταν μιλάω εγώ, εσύ ρούφα τ’ αυγό σου».

Μου ήρθε στο μυαλό αυτό το στιγμιότυπο παρακολουθώντας την προσπάθεια του υπουργού Ανάπτυξης Αδωνη Γεωργιάδη να μαζέψει τα ασυμμάζευτα στο θέμα της πρώτης κατοικίας.

Αν ο σκοπός μιας επιχείρησης είναι να παράγει αξία, τι εννοούμε ως αξία; Τη διανομή κερδών για τους μετόχους της ή την παραγωγή οφέλους για τους συμμέτοχους της – κοινωνία, περιβάλλον, πελάτες, προμηθευτές, μισθωτούς; Ο αρχισυντάκτης των Financial Times (F.T.) L. Barber, άρχιζε την ομιλία του γι’ αυτό το θέμα στη Βρετανική Ακαδημία, στις 26 Νοεμβρίου, προσφεύγοντας στα ακόλουθα λόγια ενός σπουδαίου κοινωνιολόγου: Η επιχείρηση που κερδίζει επειδή πληρώνει την εργασία με λιγότερα από όσα απαιτούνται προς το ζην, δεν είναι καν επιχείρηση, γιατί το μέρισμά της το αντλεί εις βάρος του ζωτικού κεφαλαίου της, εις βάρος της ζωής, της υγείας και της ευτυχίας των μισθωτών της.