Τα θηριώδη δημοσιονομικά υπερπλεονάσματα παρουσιάζονται ως δικαίωση της οικονομικής πολιτικής, ως τρανή απόδειξη ότι η οικονομία πάει καλά, κι έτσι δημιουργείται η δυνατότητα στήριξης των πιο ευάλωτων νοικοκυριών. Δεν είναι αλήθεια.

Υποχρέωση της Ελλάδας είναι η παραγωγή συγκεκριμένων δημοσιονομικών πλεονασμάτων, ώστε να αποπληρώνουμε το δημόσιο χρέος. Τα υπερπλεονάσματα είχαν νόημα το 2016-18, στην προσπάθεια εξόδου από τα μνημόνια: Ο βασικός λόγος ήταν ότι οι αγορές δεν πίστευαν ότι μπορούμε να διατηρούμε πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 3,5% του ΑΕΠ – μάλιστα το ΔΝΤ ισχυριζόταν ότι δεν μπορούμε να επιτύχουμε ούτε 1,5%. Οι αγορές πείστηκαν ότι η χώρα είναι αξιόπιστη χάρη στα υπερπλεονάσματα. 

...Το δίλημμα είναι: Τρίτη τετραετία Μητσοτάκη ή προοδευτική διέξοδος. Το πρώτο ενδεχόμενο είναι καταστροφικό. Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. θα κάνει τα πάντα, ώστε το δίλημμα αυτό να γίνει κατανοητό από την κοινωνική πλειοψηφία, αλλά και να συγκροτηθεί το αντίπαλο δέος που θα δώσει την προοδευτική λύση.

Μέχρι πριν από λίγο καιρό, η σοφία των αγορών αποτελούσε, κατά κάποιο τρόπο, τον οδηγό της οικονομίας. Σήμερα τη θέση της παίρνουν βιομηχανικές πολιτικές μεγάλης κλίμακας. Το κράτος, που επί πολλά έτη έβλεπε τις εξουσίες του να συρρικνώνονται, επιστρέφει ως ο θεμελιώδης πρωταγωνιστής». Όταν αυτή τη διαπίστωση την εκφωνεί ένας από τους ιστορικούς θεματοφύλακες της ελεύθερης αγοράς, ο επί χρόνια πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι, μπορείς να ψυχανεμιστείς ότι κάτι αλλάζει στην αντίληψη μιας μερίδας των κυρίαρχων οικονομικο-πολιτικών κύκλων. Ο λόγος προκύπτει από τη συνέχεια της φράσης του Ντράγκι: «Οι εμπορικές σχέσεις, οι οποίες προηγουμένως διέπονταν από κοινούς πολυμερείς κανόνες, σήμερα κυριαρχούνται ουσιαστικά από γεωπολιτικές συμμαχίες, στις οποίες η στρατιωτική και η οικονομική ισχύς αποτελούν πλέον ρητά εργαλεία».

«Ο κόσμος της Αριστεράς δεν αντέχει και δεν θα συγχωρέσει άλλη εσωστρέφεια. Θέλει κοινή πορεία» τονίζει ο Θανάσης Θεοχαρόπουλος στην ΑΥΓΗ της Κυριακής εξηγώντας ότι για να πετύχει αυτός ο στόχος, χρειάζεται ισχυρή βούληση και άμεσα πρωτοβουλίες συνεννόησης. Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. επιμένει στην ενότητα και ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου, θα είναι μέρος της λύσης για την επόμενη μέρα της ανασύνθεσης και έχει ήδη προτείνει στο ΠΑΣΟΚ και τα προοδευτικά κόμματα να καταθέσουν πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης, υπενθυμίζει ο Θ. Θεοχαρόπουλος. Εκτιμά επίσης πως σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα μετά τα όσα είπε η Λάουρα Κοβέσι ο πρωθυπουργός θα είχε παραιτηθεί, αλλά αποδεικνύεται ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη είναι με την Ευρώπη μόνο στα λόγια.

Είδηση πρώτη: ένας υφυπουργός υποχρεώνεται να παραιτηθεί – δηλώνοντας θύμα σκευωρίας – όταν αποκαλύπτεται ότι είχε προσληφθεί παλαιότερα ως επιστημονικός συνεργάτης στο υπουργείο Παιδείας, χωρίς να διαθέτει τον πανεπιστημιακό τίτλο σπουδών που η θέση απαιτούσε. Είχε προσληφθεί επίσης, με ανάλογα καθήκοντα και με τα ίδια ακριβώς προσόντα, και στη ΓΓ Νέας Γενιάς, όπου όταν αποχώρησε αντικαταστάθηκε από τη σύζυγό του.

Είδηση δεύτερη: αίρεται η ασυλία ενός αριθμού βουλευτών που είχαν συλληφθεί να επικοινωνούν με τον διοικητή τού εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσόντος ΟΠΕΚΕΠΕ, προωθώντας αιτήματα ψηφοφόρων τους – κάποια από αυτά αμφίβολης νομιμότητας ή προφανούς παρανομίας. 

Ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ – Ισραήλ και Ιράν και το ανοιγοκλείσιμο των Στενών του Ορμούζ επαναφέρουν με βίαιο τρόπο μια παλιά – διαρκώς όμως υποτιμημένη – αλήθεια: η ενεργειακή εξάρτηση δεν είναι απλώς οικονομικό ζήτημα, αλλά θεμελιώδης παράγοντας γεωπολιτικής ευαλωτότητας. Για την Ευρώπη, που εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, το σοκ αυτό δεν είναι άλλη μια κρίση. Είναι στρατηγικό καμπανάκι κινδύνου. Η Ιστορία προσφέρει χρήσιμα προηγούμενα.

Οι οικονομικές πολιτικές που υιοθέτησε η χούντα (1967-1974) προκάλεσαν όχι μόνο άμεσα δυσμενή αποτελέσματα στους εργαζομένους και τα νοικοκυριά αλλά δημιούργησαν έμμεσα και μακροπρόθεσμα κόστη, τα οποία έβλαψαν τη χώρα για δεκαετίες. Οι επιπτώσεις αυτές εκτείνονται από τη λειτουργία της οικονομίας και των θεσμών έως το περιβάλλον και το ανθρώπινο δυναμικό, διαμορφώνοντας στρεβλώσεις που δεν ήταν άμεσα ορατές, αλλά αποδείχθηκαν ιδιαίτερα ζημιογόνες για την Ελλάδα. Παρακάτω, παραθέτουμε ορισμένα μείζονα προβλήματα που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν κατά τη διάρκεια της Επταετίας.

Η αλλοπρόσαλλη συναλλαγματική πολιτική που ακολουθήθηκε τη διετία 1973-1974. Παραμένοντας τυφλά και ανεξήγητα προσδεμένη στο δολάριο, ενώ όλα τα υπόλοιπα κράτη της Ευρώπης, με τα οποία η Ελλάδα είχε κυρίως εμπορικές σχέσεις, είχαν απομακρυνθεί από αυτό. Προκλήθηκε έτσι μια ιδιαίτερη αδυναμία και ευπάθεια στο νόμισμα, προκαλώντας σε σημαντικό βαθμό το μελλοντικό σπιράλ υποτιμήσεων και πληθωρισμού για αρκετά χρόνια.

Η πρόσφατη ήττα του Ορμπαν στην Ουγγαρία ύστερα από δεκαέξι χρόνια συνεχούς διακυβέρνησης είναι η αρχή του τέλους του ακροδεξιού λαϊκιστικού ρεύματος που ονομάζεται «τραμπισμός»; Τα σύννεφα στο επικοινωνιακό ειδύλλιο Τραμπ-Μελόνι λόγω Ιράν υπάρχει κίνδυνος να περιπλέξουν-να παρερμηνεύσουν κόμματα, κινήματα και κάθε λογής μορφώματα προσδίδοντάς τους μια ιδιότητα που δεν έχουν και δεν διεκδικούν, την εναλλακτική διαχείριση της παγκοσμιοποίησης. Λεπέν-Μπαρντελά στη Γαλλία, Φάρατζ στη Βρετανία, Εναλλακτική στη Γερμανία είναι μέτωπα δυσαρεστημένων από τη διαχείριση της παγκοσμιοποίησης και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Το αφήγημα, που θέλει το ρουσφέτι να αποτελεί αποκλειστικό γνώρισμα του δημόσιου τομέα -και μάλιστα ελληνική διαχρονική ιδιαιτερότητα- με αφορμή και το σκάνδαλο το ΟΠΕΚΕΠΕ, αναπαράγεται με αξιοσημείωτη ένταση. Πρόκειται, για μια υπεραπλουστευτική -και συχνά ιδεολογικά φτιασιδωμένη- ανάγνωση της πραγματικότητας που, εκτός των άλλων, στοχεύσει να διασκεδαστούν πτυχές της αναποτελεσματικότητας του κράτους. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σύνθετη και λιγότερο βολική για απλουστευτικές χρήσεις επικοινωνιακής διαχείρισης της συγκυρίας.

...Συζητάμε με τον Ξενοφώντα Κοντιάδη, καθηγητή Δημοσίου Δικαίου και Κοινωνικής Διοίκησης, στο Πάντειο Πανεπιστήμιο για τα σκάνδαλα της κυβέρνησης, την κατάρρευση της αξιοπιστίας των θεσμών και την αποδυνάμωση των θεσμικών αντιβάρων απέναντι στις υπερεξουσίες της κυβέρνησης και του βαθέος κράτους. Ο ίδιος επισημαίνει την εργαλειοποίηση της συνταγματικής αναθεώρησης για επικοινωνιακούς λόγους και την επιτακτική αναγκαιότητα για προσφυγή στις κάλπες. Τέλος, θεωρεί ενδεδειγμένη την πρόταση μομφής κατά του Μ. Λαζαρίδη, ώστε να αναδειχθεί ευρύτερα το θέμα και να τεθεί προ των ευθυνών του ο πρωθυπουργός για την αποπομπή του υπουργού.

Η εξασθένιση της ελληνικής οικονομίας είχε ξεκινήσει ήδη πριν τον πόλεμο και επιταχύνεται εξαιτίας του.

Στο Δημοσιονομικό Πρόγραμμα 2026-29, το υπουργείο Οικονομικών πρόβλεπε ρυθμούς μεγέθυνσης του ΑΕΠ 2,4% φέτος, 1,7% το 2027 (πρώτη χρονιά μετά τη λήξη του ΤΑΑ), 1,6% το 2028 και 1,3% το 2029, με πληθωρισμό 2,2-2,4% την ίδια περίοδο. Υψηλότεροι από εκείνους στις ανεπτυγμένες οικονομίες της Ευρώπης αλλά μικρότεροι από αυτούς στις γειτονικές χώρες (το 4% της Αλβανίας ή το 3,4% της Βουλγαρίας), οι ρυθμοί μεγέθυνσης πάντως εξασθενούσαν. Κι εξαιτίας του πολέμου πέφτουν αισθητά: Τόσο το ΔΝΤ όσο και οι αρμόδιοι παράγοντες της Κομισιόν συμμερίζονται τις προβλέψεις του ΚΕΠΕ για οικονομική μεγέθυνση περιορισμένη στην περιοχή του 1,8% φέτος και του 1,6% το 2027, με πληθωρισμό που θ’ αγγίξει το 4% και θα διατηρηθεί υψηλός φέτος και το 2027.

Μια εικόνα. Η ελληνική αστυνομία στρατολογεί εδώ και τουλάχιστον έξι χρόνια μετανάστες από χώρες όπως το Πακιστάν, η Συρία και το Αφγανιστάν για να απωθούν βιαίως άλλους μετανάστες πέρα από τα χερσαία σύνορα με την Τουρκία, έγραψε χθες το BBC, επικαλούμενο αστυνομικά έγγραφα. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, οι παράνομες αυτές επαναπροωθήσεις ως και εκατοντάδων ανθρώπων κάθε εβδομάδα συνοδεύονται από ξυλοδαρμούς, ληστείες, ακόμη και σεξουαλικές κακοποιήσεις. Ο έλληνας Πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν έχει ιδέα γι’ αυτούς τους ισχυρισμούς, μολονότι δεν είναι η πρώτη φορά που προβάλλονται με τεκμηριωμένο τρόπο από διάφορα μέσα.