Οι προτάσεις του πρωθυπουργού για την συνταγματική αναθεώρηση παρέχουν επιτέλους –παρά την μεγάλη καθυστέρηση και την αδικαιολόγητα πολωτική εκφορά τους– μια βάση για να ξεκινήσει η σχετική συζήτηση. Ωστόσο, επί της ουσίας, κάθε άλλο παρά στοιχειοθετούν μια ολοκληρωμένη και συνεκτική προοδευτική συνταγματική πολιτική, όντας εν πολλοίς, κατά την άποψή μου, αφ’ενός μεν αποσπασματικές και άτολμες αφ’ετέρου δε ελλιπείς (σε σημείο που να απορεί κανείς γιατί χρειάσθηκε τόσο μακρά κυοφορία…).

Από τις πιο εμφανείς διαφορές ανάμεσα σε μας και τους ξένους –εννοώ τους Δυτικοευρωπαίους– είναι οι θεσμικές ρυθμίσεις που καθορίζουν το πώς λειτουργεί η τηλεόραση. Δεν αναφέρομαι στην ποιότητα. Η τηλεοπτική αθλιότητα ενδημεί σε όλες τις χώρες, ιδίως σε ερασιτεχνικά ιδιωτικά κανάλια όπου βλέπεις και ακούς τέρατα και σημεία. Στα πιο σοβαρά, όμως, και στο ειδησεογραφικό τμήμα τους ισχύουν ορισμένοι κανόνες οι οποίοι στα καθ’ ημάς όχι μόνο δεν τηρούνται αλλά παραβιάζονται κατάφωρα.

Αν και του επαγγέλματος, συμβαίνει να είμαι ξενομαθημένος. Κι αυτό εξηγεί γιατί η πρώτη μου γνωριμία με τα ελληνικά δελτία ειδήσεων ήταν κάτι σαν πολιτισμικό σοκ.

Αν δεχθούμε ότι η κυβερνητική δημοσιονομική πολιτική αποτυπώνεται στον εκάστοτε κρατικό προϋπολογισμό, τα περί «παροχών» είναι υπερβολές. Ο κρατικός προϋπολογισμός 2019 μειώνει ελαφρά και σταδιακά τη φορολογία επιχειρήσεων και επιχειρηματικών κερδών και τις ασφαλιστικές εισφορές και, με όσα απομένουν, αφήνει μικρά περιθώρια για κάποιες δαπάνες κοινωνικού χαρακτήρα (δραστικά περιορισμένες συγκριτικά με τις αρχικές δεσμεύσεις), όπως επιδόματα ενοικίου κ.λπ. Αυτά δεν είναι παροχές, είναι μάλλον καρικατούρα παροχών.

Υπάρχει κίνδυνος να οδηγηθούμε στην απαξίωση συνολικά του πολιτικού συστήματος και σε επικίνδυνες επιλογές για την ίδια τη Δημοκρατία αν κυριαρχήσει η επικίνδυνη αντίληψη ότι στην πολιτική είμαστε όλοι το ίδιο. Δεν είμαστε όλοι το ίδιο. Είμαι 40 ετών με την επαγγελματική, ακαδημαϊκή και πολιτική μου πορεία και δεν θέλω τόσο προσωπικά όσο και η συλλογικότητα που εκπροσωπώ να συνδεθεί έστω και κατʼ ελάχιστον με οποιαδήποτε ανοχή σε φαινόμενα και πράξεις διαφθοράς. Δίνουμε καθημερινή μάχη για να μην πάρει διαζύγιο η πολιτική από την ηθική. Όσοι διαπιστωμένα έχουν βάλει το χέρι στο μέλι να μπουν φυλακή. Οι τυχοδιώκτες δεν έχουν καμία σχέση με τη δημοκρατική παράταξη.

«Ο χειρισμός του προσφυγικού στη βάση ενός ισχυρού αξιακού κώδικα, ενάντια στις λογικές για μια περίκλειστη Ευρώπη-φρούριο (…) είναι καίριο σημείο αναφοράς, με βάση το δικό μας αριστερό πρόσημο». Αυτή είναι η αξιολόγηση που ομοφώνως έκανε η πρόσφατη ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ (13-14/10/2018) την ίδια στιγμή που τα διεθνή μίντια καταδίκαζαν το γκουλάκ της Μόριας. Την παραθέτω όχι για το θέμα, αλλά γιατί προσφέρει ένα παράδειγμα κραυγαλέας αντίθεσης λόγων και έργων, μια τσάμπα ιδεολογική διακήρυξη ερήμην της πραγματικότητας. Το ίδιο άσφαιρη και παραπλανητική είναι η συνεχιζόμενη συζήτηση για την πιθανότητα «σοσιαλδημοκρατικοποίησης» του ΣΥΡΙΖΑ.

Τις τελευταίες εβδομάδες, η διακυβέρνηση της χώρας έχει πάρει μια ενδιαφέρουσα θεατρική τροπή στη διασκέδαση. Πριν από λίγες μέρες ανέβηκε στη σκηνή το «μονόπρακτο Καμμένου», μετά ανέβηκε το «μονόπρακτο Πολάκη», και ακολούθησε το «μονόπρακτο Κοτζιά». Έπεται και συνέχεια. Επειδή όμως οι πολίτες δεν ψήφισαν την κυβέρνηση για να βλέπουν φαρσοκωμωδίες αλλά για να λύνει τα προβλήματά τους, είναι πολύ πιθανό να αρχίσουν να βαριούνται τα μονόπρακτα και να αρχίσουν να σκέφτονται τι θα ψηφίσουν στις κάλπες. Μπροστά σε αυτά το σκηνικό, τα κόμματα και οι κινήσεις της Κεντροαριστεράς, (με κύρια κομματική έκφραση το Κίνημα Αλλαγής) εκπέμπουν ένα μάλλον θολό στίγμα.

Από εδώ και στο εξής, η πολιτική αβεβαιότητα γίνεται εξαιρετικά εντονότερη.

Τι θα μπορούσε να κάνει ο πρωθυπουργός όταν ο υπουργός Αμυνας, με τις γνωστές δηλώσεις του στις ΗΠΑ, κατέστησε διεθνώς περίγελο την κυβέρνηση και έπληξε την εικόνα της χώρας; Το ελάχιστο θα ήταν να του ζητήσει άμεσα να τις ανασκευάσει και να απολογηθεί. Το μείζον θα ήταν να του ζητήσει την παραίτησή του. Αντ’ αυτών, προέκρινε αρχικά να σιωπήσει, εν συνεχεία να συνδιαλλαγεί μαζί του (σε εν κρυπτώ γεύμα…) και, τελικά, να περιοριστεί να δηλώσει ότι «από εδώ και στο εξής» δεν θα ανεχθεί καμία διγλωσσία από οποιονδήποτε.

...Διαφωνώ με τη λογική μετώπων που φέρουν το πρόθεμα “αντί”. Υποστηρίζω πολιτικές με θετικό πρόσημο. Από εκεί και πέρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου έχουν συγκροτηθεί προοδευτικά μέτωπα, κορμός αυτής της συμμαχίας είναι τα υπεύθυνα κόμματα της σοσιαλδημοκρατίας. Για τον λόγο αυτό άλλωστε, από την πρώτη στιγμή που ξεκίνησε το εγχείρημα ανασυγκρότησης της ελληνικής κεντροαριστεράς, βασικός διακυρηκτικός στόχος είναι η ανατροπή των σημερινών πολιτικών συσχετισμών και η πολιτική ηγεμονία στο ευρύτερο προοδευτικό χώρο.

H σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό erga omnes με συνταγματική αναθεώρηση αποτελεί πάγια εθνική θέση και είναι το θετικό στοιχείο, ενώ προβληματικά στοιχεία είναι η ιθαγένεια και η γλώσσα. Εφόσον σε ένα κρίσιμο εθνικό θέμα δεν θα υπάρχει πραγματική κυβερνητική πλειοψηφία, πρέπει να υπάρξει ρητή δέσμευση ότι αμέσως μετά τη ψήφιση της συμφωνίας θα προκηρυχθούν εκλογές. Σε κάθε περίπτωση, όταν και εάν έρθει η συμφωνία στη Βουλή, θα συνεδριάσει η Κεντρική Επιτροπή της ΔΗΜΑΡ και, σταθμίζοντας όλα τα δεδομένα, θα αποφασίσουμε την τελική στάση.

Η συζήτηση για το περιεχόμενο της συνταγματικής αναθεώρησης έχει κατά την άποψή μου κορεσθεί, τόσο στον πολιτικό όσο και στον επιστημονικό χώρο. Εξάλλου, το μεγάλο πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη απόψεων και προτάσεων αλλά η πολιτική αναξιοπιστία των κομμάτων και η περίσσεια διχαστικών αντιλήψεων και συμπεριφορών.

Είναι γνωστό, βέβαια, ότι αυτές οι δύο συγκεκριμένες πολιτικές παθογένειες είναι δομικές και διαχρονικές. Ωστόσο, είναι επίσης γνωστό ότι μετά την κρίση το πρόβλημα αυτό έχει παροξυνθεί, επηρεάζοντας αναμφισβήτητα και την συνταγματική αναθεώρηση, τόσο με τις πολλαπλές στρεβλώσεις του νοήματός της όσο και με την υποταγή της σε ανυπόληπτες και εν δυνάμει επικίνδυνες θεσμικές διαδικασίες.

Το γεγονός ότι σε μια κοινοβουλευτική δημοκρατία τα πολιτικά κόμματα διαφωνούν δεν συνιστά λόγο να ανησυχούμε και δεν αποτελεί είδηση. Και επειδή διαφωνούν, επόμενο είναι να χαρακτηρίζουν τις απόψεις και τις πράξεις των αντιπάλων τους λανθασμένες και να τις επικρίνουν. Οσο για μας τους απλούς πολίτες, είναι εξίσου φυσιολογικό να διχαζόμαστε, δηλαδή να παίρνουμε το μέρος του ενός και να τα βάζουμε με τον άλλο.

Ολα αυτά θα τα χαρακτήριζα διαχρονικά, προφανή και στοιχειώδη. Τότε γιατί ο διχασμός συγκαταλέγεται στα πολιτικά αμαρτήματα και ως τέτοιο καταγγέλλεται εν χορώ από όλους;

Είναι φορές που η Αριστερά δυστυχώς παίρνει την οσμή από το «Ηοuse of cards», δηλαδή από τη γνωστή τηλεοπτική σειρά με τις μηχανορραφίες πίσω από τον Λευκό Οίκο. Πρόκειται, στη συγκεκριμένη περίπτωση, για τη συμμαχία ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ που εξελίσσεται σε ένα ωμό παιχνίδι εξουσίας που στρεβλώνει από τα πράγματα κάθε κανόνα αριστερής δεοντολογίας και ηθικών ευαισθησιών. Λοιπόν έχουμε και λέμε. Ο Π. Καμμένος και οι ΑΝΕΛ παίζουν όλα τα χαρτιά του εθνικισμού και της πατριδοκαπηλίας, είναι απέναντι σε όλη την ατζέντα των ανθρωπίνων κοινωνικών δικαιωμάτων για να περιχαρακώσουν το ιδεολογικό τους στίγμα και πρόσφατα κάνουν και κούρσα φιλο-νατοϊκής πολιτικής (στα όρια του προτεκτοράτου).