Το σμυριδικό ζήτημα
Νίκος Συρμαλένιος, Αυγή, Δημοσιευμένο: 2020-08-16
Η λειτουργία των σμυριδωρυχείων εξασφαλίζει όχι μόνο την εξόρυξη της σμύριδας, που θεωρείται ποιοτικά η καλύτερη στον κόσμο, αλλά και την ασφάλιση εκατοντάδων εργατών που προέρχονται αποκλειστικά από τα χωριά της ορεινής Νάξου. Κατά συνέπεια, η συνέχιση της λειτουργίας των σμυριδωρυχείων δεν έχει να κάνει μόνο με την επιβίωση αυτών των ανθρώπων, αλλά με τη συνέχιση σε σημαντικό βαθμό της ζωής των χωριών της ορεινής Νάξου
Τους τελευταίους μήνες το σμυριδικό, δηλαδή το πρόβλημα της συνέχισης της εξόρυξης της σμύριδας Νάξου (το σμυρίγλι, όπως το λένε οι Ναξιώτες), βρίσκεται σε πολύ κρίσιμη καμπή, ενώ γίνεται πλέον ορατή η προοπτική του οριστικού κλεισίματος των ορυχείων ύστερα από εκατοντάδες χρόνια λειτουργίας.
Η λειτουργία των σμυριδωρυχείων εξασφαλίζει όχι μόνο την εξόρυξη της σμύριδας, που θεωρείται ποιοτικά η καλύτερη στον κόσμο, αλλά και την ασφάλιση εκατοντάδων εργατών που προέρχονται αποκλειστικά από τα χωριά της ορεινής Νάξου. Κατά συνέπεια, η συνέχιση της λειτουργίας των σμυριδωρυχείων δεν έχει να κάνει μόνο με την επιβίωση αυτών των ανθρώπων, αλλά με τη συνέχιση σε σημαντικό βαθμό της ζωής των χωριών της ορεινής Νάξου.
Από πέρυσι, τον Οκτώβριο του 2019, η κυβέρνηση της Ν.Δ. έδειξε γρήγορα τις προθέσεις της για το πού θέλει να οδηγήσει την υπόθεση της σμύριδας. Με πρόσχημα τα προβλήματα ασφάλειας των ορυχείων και επικαλούμενη ένα θανατηφόρο ατύχημα που έγινε πριν δύο χρόνια, αλλά εκτός στοών, αρνήθηκε το 2019 να ανοίξουν τα ορυχεία και επέβαλε τη διαλογή της ήδη εξορυγμένης σμύριδας για να εξασφαλίσει την ασφάλιση των σμυριδεργατών. Η αδιάλλακτη στάση τής κυβέρνησης συνεχίστηκε και φέτος, το 2020, αφού πάλι δεν δέχτηκε να ανοίξουν τα ορυχεία υποσχόμενη την ασφάλιση των εργατών με την εκ νέου διαλογή και παράδοση στις αποθήκες του Δημοσίου. Μάλιστα, για να «χρυσώσει το χάπι», δεσμεύτηκε να συμψηφίσει τις απώλειες του 2019 σε κάθε εργάτη που παρέδωσε στις αποθήκες πάνω 150 στατήρες και που όρισε ότι πάνε υπέρ του Δημοσίου με την ποσότητα που αντιστοιχεί για την ασφάλιση του στο 2020.
Όμως είναι φανερό ότι η αδιαλλαξία της κυβέρνησης πλήττει όχι μόνο την προοπτική να μην ανοίξουν τα σμυριδωρυχεία, αλλά και την ασφάλιση των σμυριδεργατών με συνέπειες όχι μόνο στη συνταξιοδότησή τους, αλλά και στην ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή τους περίθαλψή και μάλιστα σε εποχή πανδημίας, κάτι που αποτελεί μεγάλο πλήγμα για τους κατοίκους των έξι σμυριδοχωριών της ορεινής Νάξου.
Η πρώτη προσπάθεια κλεισίματος των σμυριδωρυχείων εκδηλώθηκε το 2012, με κυβέρνηση Σαμαρά - Βενιζέλου. Τότε, τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ ως αντιπολίτευση όσο και σύσσωμοι οι φορείς της Νάξου κατάφεραν με τη δυναμική παρέμβασή τους να αποτρέψουν την ψήφιση της σχετικής διάταξης.
Στη συνέχεια, και μετά το 2015, επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, ξεκίνησε μια ουσιαστική προσπάθεια ανάταξης του σμυριδικού ζητήματος, αφού από τις πρώτες πράξεις της ήταν η αύξηση της εξορυσσόμενης ετήσιας ποσότητας σε 7.500 τόνους, με ό,τι αυτό σηματοδοτούσε για την ασφάλιση των σμυριδεργατών. Μάλιστα, τόσο ο Π. Σκουρλέτης όσο και ο Γ. Σταθάκης επισκέφθηκαν τόσο τα ορυχεία και τους χώρους αποθήκευσης όσο και χωριά της ορεινής Νάξου, με αποκορύφωμα τη μεγάλη συνέλευση στην Κόρωνο με πολυπληθή συμμετοχή παλιών και νέων εργατών.
Στη συνέλευση αυτή, με συμμετοχή του Π. Σκουρλέτη, κατατέθηκαν οι πρώτες σκέψεις για τη δημιουργία μιας Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης με στόχο τόσο την ανάπτυξη των ορυχείων όσο και τη συνολική ανάπτυξη της ορεινής Νάξου με υπόβαθρο την τουριστική αξιοποίηση των βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Τότε αποφασίστηκε να ξεκινήσει μια μεγάλη διαβούλευση με τους εργάτες αλλά και τους κατοίκους των χωριών της ορεινής Νάξου, φυσικά και με τη συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης και συνολικά των κοινωνικών φορέων του νησιού. Στο πλαίσιο αυτό ανατέθηκε από το ΥΠΕΝ στο ΙΓΜΕ η εκπόνηση μελέτης βιωσιμότητας και αναπτυξιακής προοπτικής συνολικά της ορεινής Νάξου.
Στη συνέχεια, το 2018, και παρά την αντίθεση της διεύθυνσης μεταλλείων σε σχέση με την εκπλήρωση των κανόνων ασφαλείας, ο Γιώργος Σταθάκης με προσωπική του ευθύνη και εντολή άνοιξε τα ορυχεία, ενώ ταυτόχρονα πέρασε και τη διάταξη ότι κάθε χρόνο και εντός του α’ εξαμήνου θα ανοίγουν τα ορυχεία. Μάλιστα, είχε εξασφαλιστεί από το ΥΠΕΝ και κονδύλι 200.000 ευρώ για τα πρώτα μέτρα αποκατάστασης των συνθηκών ασφαλείας, το οποίο δεν γνωρίζουμε πού, πώς και αν έχει δαπανηθεί από τη σημερινή κυβέρνηση.
Σήμερα λοιπόν βρισκόμαστε μπροστά σε ένα άδηλο μέλλον, με κλειστά τα ορυχεία, με κατεστραμμένο λόγω φωτιάς τον εναέριο σιδηρόδρομο μεταφοράς της σμύριδας (σημαντικό βιομηχανικό μνημείο) και φυσικά με τους σμυριδεργάτες σε απόγνωση. Όμως οι κινητοποιήσεις ήδη ξεκίνησαν. Η μεγάλη πορεία των σμυριδεργατών και των κατοίκων των ορεινών χωριών την Παρασκευή 7 Αυγούστου σηματοδοτεί το έναυσμα αυτών που θα ακολουθήσουν. Είναι σίγουρο ότι η υπόθεση της σμύριδας δεν θα κλείσει έτσι.
Τους τελευταίους μήνες το σμυριδικό, δηλαδή το πρόβλημα της συνέχισης της εξόρυξης της σμύριδας Νάξου (το σμυρίγλι, όπως το λένε οι Ναξιώτες), βρίσκεται σε πολύ κρίσιμη καμπή, ενώ γίνεται πλέον ορατή η προοπτική του οριστικού κλεισίματος των ορυχείων ύστερα από εκατοντάδες χρόνια λειτουργίας.
Η λειτουργία των σμυριδωρυχείων εξασφαλίζει όχι μόνο την εξόρυξη της σμύριδας, που θεωρείται ποιοτικά η καλύτερη στον κόσμο, αλλά και την ασφάλιση εκατοντάδων εργατών που προέρχονται αποκλειστικά από τα χωριά της ορεινής Νάξου. Κατά συνέπεια, η συνέχιση της λειτουργίας των σμυριδωρυχείων δεν έχει να κάνει μόνο με την επιβίωση αυτών των ανθρώπων, αλλά με τη συνέχιση σε σημαντικό βαθμό της ζωής των χωριών της ορεινής Νάξου.
Από πέρυσι, τον Οκτώβριο του 2019, η κυβέρνηση της Ν.Δ. έδειξε γρήγορα τις προθέσεις της για το πού θέλει να οδηγήσει την υπόθεση της σμύριδας. Με πρόσχημα τα προβλήματα ασφάλειας των ορυχείων και επικαλούμενη ένα θανατηφόρο ατύχημα που έγινε πριν δύο χρόνια, αλλά εκτός στοών, αρνήθηκε το 2019 να ανοίξουν τα ορυχεία και επέβαλε τη διαλογή της ήδη εξορυγμένης σμύριδας για να εξασφαλίσει την ασφάλιση των σμυριδεργατών. Η αδιάλλακτη στάση τής κυβέρνησης συνεχίστηκε και φέτος, το 2020, αφού πάλι δεν δέχτηκε να ανοίξουν τα ορυχεία υποσχόμενη την ασφάλιση των εργατών με την εκ νέου διαλογή και παράδοση στις αποθήκες του Δημοσίου. Μάλιστα, για να «χρυσώσει το χάπι», δεσμεύτηκε να συμψηφίσει τις απώλειες του 2019 σε κάθε εργάτη που παρέδωσε στις αποθήκες πάνω 150 στατήρες και που όρισε ότι πάνε υπέρ του Δημοσίου με την ποσότητα που αντιστοιχεί για την ασφάλιση του στο 2020.
Όμως είναι φανερό ότι η αδιαλλαξία της κυβέρνησης πλήττει όχι μόνο την προοπτική να μην ανοίξουν τα σμυριδωρυχεία, αλλά και την ασφάλιση των σμυριδεργατών με συνέπειες όχι μόνο στη συνταξιοδότησή τους, αλλά και στην ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή τους περίθαλψή και μάλιστα σε εποχή πανδημίας, κάτι που αποτελεί μεγάλο πλήγμα για τους κατοίκους των έξι σμυριδοχωριών της ορεινής Νάξου.
Η πρώτη προσπάθεια κλεισίματος των σμυριδωρυχείων εκδηλώθηκε το 2012, με κυβέρνηση Σαμαρά - Βενιζέλου. Τότε, τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ ως αντιπολίτευση όσο και σύσσωμοι οι φορείς της Νάξου κατάφεραν με τη δυναμική παρέμβασή τους να αποτρέψουν την ψήφιση της σχετικής διάταξης.
Στη συνέχεια, και μετά το 2015, επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, ξεκίνησε μια ουσιαστική προσπάθεια ανάταξης του σμυριδικού ζητήματος, αφού από τις πρώτες πράξεις της ήταν η αύξηση της εξορυσσόμενης ετήσιας ποσότητας σε 7.500 τόνους, με ό,τι αυτό σηματοδοτούσε για την ασφάλιση των σμυριδεργατών. Μάλιστα, τόσο ο Π. Σκουρλέτης όσο και ο Γ. Σταθάκης επισκέφθηκαν τόσο τα ορυχεία και τους χώρους αποθήκευσης όσο και χωριά της ορεινής Νάξου, με αποκορύφωμα τη μεγάλη συνέλευση στην Κόρωνο με πολυπληθή συμμετοχή παλιών και νέων εργατών.
Στη συνέλευση αυτή, με συμμετοχή του Π. Σκουρλέτη, κατατέθηκαν οι πρώτες σκέψεις για τη δημιουργία μιας Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης με στόχο τόσο την ανάπτυξη των ορυχείων όσο και τη συνολική ανάπτυξη της ορεινής Νάξου με υπόβαθρο την τουριστική αξιοποίηση των βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Τότε αποφασίστηκε να ξεκινήσει μια μεγάλη διαβούλευση με τους εργάτες αλλά και τους κατοίκους των χωριών της ορεινής Νάξου, φυσικά και με τη συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης και συνολικά των κοινωνικών φορέων του νησιού. Στο πλαίσιο αυτό ανατέθηκε από το ΥΠΕΝ στο ΙΓΜΕ η εκπόνηση μελέτης βιωσιμότητας και αναπτυξιακής προοπτικής συνολικά της ορεινής Νάξου.
Στη συνέχεια, το 2018, και παρά την αντίθεση της διεύθυνσης μεταλλείων σε σχέση με την εκπλήρωση των κανόνων ασφαλείας, ο Γιώργος Σταθάκης με προσωπική του ευθύνη και εντολή άνοιξε τα ορυχεία, ενώ ταυτόχρονα πέρασε και τη διάταξη ότι κάθε χρόνο και εντός του α’ εξαμήνου θα ανοίγουν τα ορυχεία. Μάλιστα, είχε εξασφαλιστεί από το ΥΠΕΝ και κονδύλι 200.000 ευρώ για τα πρώτα μέτρα αποκατάστασης των συνθηκών ασφαλείας, το οποίο δεν γνωρίζουμε πού, πώς και αν έχει δαπανηθεί από τη σημερινή κυβέρνηση.
Σήμερα λοιπόν βρισκόμαστε μπροστά σε ένα άδηλο μέλλον, με κλειστά τα ορυχεία, με κατεστραμμένο λόγω φωτιάς τον εναέριο σιδηρόδρομο μεταφοράς της σμύριδας (σημαντικό βιομηχανικό μνημείο) και φυσικά με τους σμυριδεργάτες σε απόγνωση. Όμως οι κινητοποιήσεις ήδη ξεκίνησαν. Η μεγάλη πορεία των σμυριδεργατών και των κατοίκων των ορεινών χωριών την Παρασκευή 7 Αυγούστου σηματοδοτεί το έναυσμα αυτών που θα ακολουθήσουν. Είναι σίγουρο ότι η υπόθεση της σμύριδας δεν θα κλείσει έτσι.
