Το δώρο της Ελλάδας στην Ευρώπη

Ο παλιός καλός μας φίλος Βαλερύ Ζισκάρ Ντ’ Εστέν, στον οποίο μεταξύ άλλων χρωστάμε την ολοκλήρωση της Λεωφόρου Συγγρού (που θύμιζε το γιοφύρι της Άρτας μέχρι που μας επισκέφτηκε το 1980 ως Πρόεδρος της Γαλλίας για να μας ανακοινώσει την είσοδό μας στην τότε ΕΟΚ), προσπάθησε να αντιστρέψει το ανθελληνικό κλίμα των ημερών θυμίζοντας στους νεογοτθικής αντίληψης εταίρους μας τα «δώρα» του πάλαι ποτέ ελληνισμού στην σημερινή Ευρώπη.

Τον ευχαριστούμε. Καλή η πρόθεση αλλά μάλλον αναποτελεσματική η παρέμβαση όταν οι συνομιλητές του μας θεωρούν απόγονους της Σαπφούς και του Αριστοτέλη στον ίδιο βαθμό που εμείς θεωρούμε τον Γκρουέφσκι απόγονο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Αποτελεσματικότερη τακτική θα ήταν να ξεχάσουμε τα δώρα της ελληνικής αρχαιότητας και να επικεντρωθούμε στο Μέγα Δώρο το οποίο προσφέρουμε (άθελά μας βέβαια) στην Ευρώπη ως λαός και ως έθνος σήμερα: την προοπτική της επιβίωσής της ως σημαντική οικονομική και πολιτική οντότητα!

Πριν μερικές μέρες, αποδεχθήκαμε ένα γιγάντιο δάνειο, μεγαλύτερο (σε πραγματικές τιμές) και του μεταπολεμικού Σχεδίου Μάρσαλ. Δεσμευτήκαμε να φορτώσουμε στις πλάτες του καχεκτικού μας κράτους ένα βουνό νέων χρεών, μεγέθους Ιμαλαΐων, με σκοπό να συνεχιστεί η απρόσκοπτη αποπληρωμή προηγούμενων χρεών. Παράλληλα πήραμε και μέτρα, εν καιρώ άγριας ύφεσης, που θα πετσοκόψουν την πίτα από την οποία θα πρέπει να βγουν τα χρωστικά (νέα και παλαιά) της επόμενης δεκαετίας. Κι όλα αυτά χωρίς καν να έχουν ανακοινωθεί τα επιτόκια του νέου δανεισμού, ο χρονισμός της αποπληρωμής των νέων χρεών, και γενικότερα οι λεπτομέρειες της συμφωνίας στις οποίες πάντοτε λουφάζει ο διάβολος.

Αν και η μη ανακοίνωση αυτών των «λεπτομερειών» κανονικά αποτελεί έγκλημα του κοινού ποινικού (φαντάζεστε ένα Διοικητικό Συμβούλιο να δανειστεί άπειρα χρήματα και να προσπαθήσει να εξασφαλίσει την έγκριση των μετόχων της εταιρείας κρύβοντάς τους το επιτόκιο κλπ.;), τελικά στην περίπτωση αυτή δεν έχει σημασία. Γιατί; Γιατί αργά ή γρήγορα το χρέος μας δεν θα μπορεί να εξυπηρετηθεί και έτσι θα αρχίσει μια νέα σειρά διαπραγματεύσεων, αυτή την φορά με την συμμετοχή και του ιδιωτικού τομέα. Πρόκειται για κοινό μυστικό: ο μηχανισμός στήριξης απλώς αγοράζει χρόνο έτσι ώστε οι Ευρωπαϊκοί θεσμοί να είναι έτοιμοι, σε ένα ή δύο χρόνια, για την αναδιάρθρωση του χρέους ενός μέλους της Ευρωζώνης.

Ιδού λοιπόν το νέο Μέγα Δώρο της Ελλάδας στην Ευρώπη: ρίχνοντας το καράβι στην ξέρα, εντός των χωρικών υδάτων της Ευρωζώνης (ΕΖ), αναγκάσαμε την Ευρωπαϊκή Ένωση να υπερβεί την παιδική ασθένειά της (την επονομαζόμενη και Συνθήκη της Λισαβόνας) και να μπει στη διαδικασία ίδρυσης θεσμών αναδιανομής πλεονασμάτων. Η αρχή γίνεται τώρα με μια αναδιανομή που περιορίζεται στον χρηματοπιστωτικό τομέα: οι υπόλοιποι 15 της ΕΖ, θα δανειστούν χρήματα από τις αγορές, με χαμηλά επιτόκια στα οποία εμείς δεν έχουμε πρόσβαση, για να τα μεταφέρουν στους δικούς μας πιστωτές (που είναι, βασικά, και δικοί τους).

Πρόκειται για μια απλή αρχή που είναι καταδικασμένη στην αποτυχία, καθώς δεν θα καταφέρει τον δεδηλωμένο στόχο της: την «διάσωση» του ελληνικού δημοσίου από την αναδιάρθρωση του χρέους του. Όμως, πρόκειται για μια ηρωική αποτυχία που, αν όλα πάνε καλά, θα χαλυβδώσει την πολιτική βούληση της ΕΖ για κάτι καλύτερο: Για την δημιουργία ενός μηχανισμού ανακύκλωσης των πλεονασμάτων όχι μέσω της σπατάλης τους σε ανόητα προγράμματα στήριξης των τραπεζών αλλά μέσω παραγωγικών επενδύσεων σε ελλειμματικές χώρες. Έχοντας ξεπεράσει τον ψυχολογικό σκόπελο της μεταβίβασης 110 δις σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, οι νεογότθοι θα αρχίσουν να σκέφτονται την προοπτική επένδυσης ανάλογων ποσών σε παραγωγικές διαδικασίες, όπως π.χ. στις ΗΠΑ όπου μεταφέρονται μονάδες παραγωγής (π.χ. της Boeing) σε ελλειμματικές πολιτείες (αντί για δάνεια τα οποία θα τις οδηγήσουν σε ακόμα μεγαλύτερα ελλείμματα).

Έτσι, κάποια στιγμή μπορεί να ξυπνήσουμε σε μια πραγματική Ευρωπαϊκή Ένωση που το κοινό νόμισμα θα προστατεύεται όχι με περιοριστικές πολιτικές σε περίοδο, άκουσον-άκουσον, ύφεσης (πολιτικές που αναδιανέμουν την υπο-ανάπτυξη σε όλη την Ευρώπη) αλλά με επιθετικές παραγωγικές επενδύσεις που εξισορροπούν τη ροή εμπορευμάτων και κεφαλαίων. Αυτή η ορθολογική Ευρώπη θα είναι γίγαντας με δύο πόδια και πολύ μυαλό - αντί για το σημερινό ένα πόδι και το κουκούτσι που προσποιείται τον κοινό μας νου. Το ένα πόδι θα είναι το υπάρχον: η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ο φρουρός της αξίας του ευρώ). Το άλλο μια αναζωογονημένη Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων που ρόλος της θα είναι η επένδυση των πλεονασμάτων στις ελλειμματικές περιφέρειες (με το χαμηλότερο κόστος και τις μεγαλύτερες δυνατότητες δημιουργίας ζήτησης).

Στις αισιόδοξες στιγμές μας, λοιπόν, μπορούμε να δούμε τον μηχανισμό ΔΝΤ-ΕΖ ως τον προάγγελο μιας νέας Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έναν μηχανισμό που ναι μεν θα αποτύχει σε αυτό για το οποίο συστήθηκε (την αποφυγή της αναδιάρθρωσης του ελληνικού δημόσιου χρέους) αλλά του οποίου η σύσταση θα αποδειχθεί το πρώτο βήμα προς μια πιο ορθολογική, και εν τέλει, ισχυρότερη Ευρώπη. Διαφορετικά, με δεδομένες τις τάσεις που προδιαγράφουν μια μεγάλη έλλειψη ενεργούς ζήτησης για τα βιομηχανικά προϊόντα παγκοσμίως, η Ευρώπη θα μπει σε μια μακρά πορεία αποδυνάμωσης και παρακμής.

Το Μέγα Δώρο μας στους Ευρωπαίους εταίρους δεν είναι άλλο από το γεγονός ότι η Ελλάδα, ό,τι και να συμβεί στο Ευρωπαϊκό επίπεδο, θα έχει θυσιάσει τουλάχιστον μια γενιά στον βωμό του μηχανισμού ΔΝΤ-ΕΖ (που απλώς αναβάλει την αναπόφευκτη αναδιάρθρωση του χρέους μας). Δεν θα είναι η πρώτη φορά που η κατάρρευσή μας ενδυνάμωσε την Ευρώπη. Το ίδιο συνέβη τότε που η Ρώμη εκπολιτίστηκε από την καταρρέουσα Αθήνα ή που η Άλωση της Πόλης ενδυνάμωσε την Αναγέννηση.

Το μόνο που μένει πλέον να ελπίζουμε είναι η αποτυχία του μηχανισμού ΔΝΤ-ΕΖ να μην αργήσει να φανεί ώστε η Ευρώπη να προχωρήσει στο επόμενο βήμα της όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Τουλάχιστον η θυσία μας να πιάσει τόπο. Κι αν μάλιστα ζει ακόμα τότε ο Ζισκάρ Ντ’ Εστέν, να του δοθεί του ανθρώπου η ευκαιρία να υπεραμυνθεί του ρόλου του στην είσοδό μας στην ΕΟΚ χωρίς να χρειάζεται να ανατρέχει στην αρχαιότητα.